blaðið - 14.09.2007, Blaðsíða 12

12
FOSTUDAGUR 14. SEPTEMBER 2007
blaöiö
blaöi
Útgáfufélag: Árvakur hf.
Ritstjóri: Ólafur Þ. Stephensen
Fréttastjórar: Gunnhildur Arna Gunnarsdóttir
Þröstur Emilsson
Ritstjórnarfulltrúi: Elín Albertsdóttir
Færri öryrkjar
Hugmyndir aðila vinnumarkaðarins um nýjan áfallatryggingarsjóð fyr-
ir launþega geta orðið til að ffelsa marga úr þeirri gildru, sem opinbert
bótakerfi virðist stundum leiða fólk í.
Hugmyndirnar, sem greinilega eiga hljómgrunn bæði hjá verkalýðsfor-
ystunni og talsmönnum atvinnurekenda, ganga út á að launafólk og at-
vinnurekendur greiði iðgjald í sjóðinn, sem verði baksjóður sjúkrasjóð-
anna. Launþegar myndu síðan eiga rétt á tveggja mánaða fullum launum
ff á vinnuveitanda sínum ef þeir veiktust, en að svo búnu ættu þeir rétt á
tekjutengdum greiðslum frá áfallatryggingasjóðnum og sjúkrasjóðum
viðkomandi stéttarfélags, í allt að fimm ár.
Annað aðalatriði í tillögunum er að í stað þess að effir ákveðinn tíma
fari fólk nánast sjálfkrafa á örorkubætur, fái það starfsendurhæfingu, sem
miði að því að koma því affur á vinnumarkaðinn þannig að það þurfi ekki
örorkubætur.
Vilhjálmur Egilsson, framkvæmdastjóri Samtaka atvinnulífsins, segir í
Blaðinu í gær: „Þetta er hagstæðara kerfi fyrir alla þá sem lenda í erf-
iðleikum, en um leið strangara. Það miðast allt við að fólk hafi hvata til að
komast út úr sínum erfiðleikum. Fólk verður undir effirliti og því verður
veitt þjónusta. Það verður ekki afskipt."
Ef þessi áform ganga effir geta þau vonandi unnið á móti gríðarlegri
fjölgun örorkulífeyrisþega undanfarin ár. Hún getur ekki verið tilkomin af
því að fleiri verði veikir en áður. Eitthvað í kerfinu orsakar hana.
Allir tapa á þessari þróun. Einstaklingurinn, sem missir starfsorkuna,
tapar auðvitað mestu; bæði tekjum og sjálfsvirðingu. En fjölgun örorku-
lífeyrisþega er sömuleiðis á kostnað skattgreiðenda, sjóðfélaga í lífeyr-
issjóðum og fyrirtækja, sem missa af starfskröffum fólksins sem um ræðir.
Það er þess vegna allra hagur að þeim fækki, sem þurfa að þiggja ör-
orkubætur. Fyrstu viðbrögð Sigursteins Mássonar, formanns Öryrkja-
bandalagsins, benda til þess að hann sé tortrygginn á vissa þætti þessara
hugmynda. Hann segist ekki sjá fýrirfram að það geti verið alfarið á
ábyrgð aðila vinnumarkaðarins að mæta því þegar fólk verði fyrir slysum,
áföllum eða örorku af öðrum orsökum.
Það er ýmislegt til í því, en þó er alveg áreiðanlega mikið unnið með því
að stéttarfélög, fýrirtæki og launþegar sjálfir axli í ríkari mæli ábyrgð á því
að einstaklingar endurheimti starfsorku sína og leggi sitt af mörkum til at-
vinnulífsins. Þeir, sem þarna um ræðir, eiga beinna hagsmuna að gæta af
því að sem allra fæstir þurfi að bætast í hóp öryrkja.
Vilhjálmur Egilsson hittir naglann á höfuðið þegar hann ræðir um mik-
ilvægi þess að fólk hafi hvata til að komast út úr erfiðleikum sínum. I nú-
verandi bótakerfi skortir stundum þann hvata.
Ólafur Þ. Stephensen
1M SÆKTU LEIÐARANN A WWW.MBL.IS/PQDCAST
Auglýsingastjóri: Steinn Kári Ragnarsson Ritstjóm & auglýsingan Hádegismóum 2,110 Reykjavík
Aðalsímk 510 3700 Símbréf á fréttadeild: 510 3701 Símbréf á auglýsingadeild: 510 3711
Netföng: bladid@bladid.net, frettir@bladid.net auglysingar@bladidj>et
Prentum Landsprent ehf.
Atvinnubladid alla laugardaga
_ ___ uppl i sírna SW 3728
ATVIIMIMA
SMÁAUGLÝ Sl NGAR 5103737
KAURA/SELIA
blaðiö
>flí? §?URJn(IkG WOKT $AMTÉLn&{) TíaPj ITuí
Á /W> TlKfiST í Vh> }TTTfí tfhVJ
SínA ÍÍKd. >—"

I
Wjum við eitt samfélag?
Athyglisvert hefur verið að
fýlgjast með viðbrögðum nýs
meirihluta í Reykjavíkurborg við
starfsmannaeklu á leikskólum,
grunnskólum og frístundaheimil-
um. Ástandið hefur verið mjög
slæmt í haust eins og komið hefur
fram í fjölmiðlum. Foreldrar
komast ekki til vinnu eða þurfa
að sækja börnin í vinnutímanum,
í grunnskólum eru allir starfs-
menn gernýttir til að hægt sé að
halda uppi eðlilegu starfi og frí-
stundaheimilin eru í lamasessi.
Svör sjálfstæðismanna hafa verið
fýrirsjáanleg og til marks um að
þar á bæ er ekki von á nýjum
hugmyndum frekar en fyrri dag-
inn. Því hver eru þau? Jú, for-
maður leikskólaráðs vill „hugsa út
fyrir rammann". Þegar grennslast
er fyrir um hvert það leiðir eru
svörin fýrirsegjanleg: Fleiri einka-
reknir leikskólar og fela fyrirtækj-
um að reka leikskóla. Eða með
öðrum orðum: Færa völd, ábyrgð
og stefnumótun frá lýðræðislega
kjörnum fulltrúum yfir til einka-
aðila og vinnuveitenda.
Hverjir eiga svo að vera kost-
irnir við þetta? Skattgreiðendur
borga brúsann eftir sem áður -
því borgaryfirvöld ætla að halda
áfram að greiða með hverju barni.
Ramminn utan um starfsemina
verður auðvitað teygjanlegri og þá
er kannski hægt að hækka launin
um örfáar krónur, jafnvel með því
að kaupa einhver réttindi. Hættan
er einnig sú að aðstöðumunur
verði á milli barna í opinberum
og einkareknum leikskólum því ef
svo fer að stjórnvöld láti einfald-
lega sama tékkann fylgja hverju
KLIPPT OG SKORIÐ
etmiðillinn
eyjan.is
greinir frá ,
því í gær að Ólafur
Ragnar Grímsson k
forseti Islands hafi Æí
flogið til Leeds í Englandi til að
vígja „umhverfisvænustu“ bygg-
ingu í heimi með einkaflugvél í
eigu Glaci-Air, sem er félag í eigu
Magnúsar Þorsteinssonar og
Björgólfs Guðmundssonar. Vél-
in er skráð á Cayman-eyjum, að
því er segir á vefnum. Eyjan
skýrir jafnframt frá því að skrif-
stofa forsetans neiti að veita upp-
lýsingar um tilhögun ferðarinnar
og ætlar miðillinn því að Ieita til
úrskurðarnefndar til að fá þessar
barni gætu einkareknir skólar
fremur náð sér í aukafjármagn,
t.d. með auknum álögum á for-
eldra, og bil myndi myndast á
milli kjara og aðstöðu í skólun-
um. Niðurstaðan gæti því orðið
sú að aukinn einkarekstur hefði í
för með sér aukinn kostnað fýrir
skattgreiðendur, jafnvel minni
réttindi og litlu betra kaup fyrir
starfsmenn og ójöfn tækifæri fyrir
börnin í landinu. Meðal annarra
afleiðinga þess að fela fyrirtækjum
að reka leikskóla er að þar með er
fyrsta skólastig barnanna fært í
hendur vinnuveitanda foreldris,
með ófyrirséðum afleiðingum fyr-
Katrín Jakobsdóttir
ir rétt barnsins. Eða á skólavist
barnsins að ráðast af stöðu for-
eldris - hvað ef foreldrinu verður
sagt upp - er þá barninu sagt upp
líka?
Satt að segja væri skynsamlegra
að hugsa út fyrir rammann á ann-
an hátt en að grípa til gamal-
kunnugra frasa úr handbók ffjáls-
hyggjumannsins. Staðreyndin er
sú að við verðum að fara að hugsa
út fyrir auðhyggjurammann þegar
kemur að kjörum fólks í þessu
upplýsingar. Það verður spenn-
andi að fylgjast með því máli.
Björn Bjarnason gerir að
umtalsefni nýjasta hefti
Þjóðmála á vefsvæði sínu
og bendir á að þar reki Guðbjörg
H. Kolbeins, fjölmiðlafræðingur,
ótrúlega viðskiptasögu Dags-
brúnar, fjölmiðlafyrirtækis
Baugs. „Yfirlýst markmið félags-
ins var að tvöfalda umsvif sín á
12-18 mánaða fresti, en Dags-
brún var skipt upp í einingar eft-
ir tæplega 7 milljarða tap árið
2006.
Næstum daglega berist fréttir
um ráðstöfun á fjölskyldusilfri
Dagsbrúnar undir forystu Jóns
landi. Það gengur ekki að þeim
sem hafa lægstu launin sé haldið
niðri með hótunum um að verð-
bólgan rjúki upp og launaskrið
fari af stað. Við vitum ósköp vel
að á sama tíma og launamunur
hefur vaxið og ákveðnar stéttir
hafa setið eftir í launum hefur
verið 7 prósenta verðbólga og
sumar stéttir hafa tekið launa-
stökk. Það er ekki hægt að bjóða
fólki upp á þennan málflutning.
Misskipting hér á landi hefúr
aukist í tíð síðustu ríkisstjórnar
og enn bíða þeir sem vonuðust
eftir breytingu með nýrri ríkis-
stjórn. Láglaunastéttirnar gjalda
fyrir neysluflipp þeirra sem hafa
það betra og á meðan koðna nið-
ur undirstöður almannaþjónust-
unnar, sama hvort það eru starfs-
menn leikskóla, grunnskóla og
frístundaheimila, eða þá sjúkra-
húsa og heilbrigðisstofhana. Er-
lendir verkamenn eru svo fluttir
inn til að vinna verst launuðu
störfin og fyrirtækin hafa ekki
einu sinni fyrir því að skrá þá lög-
lega.
Ef fólk vill hugsa út fyrir
rammann verður það að átta sig á
því að kjör fólks eru pólitískt mál
því í þeim felst hvernig samfélag
við viljum byggja. Hingað til hafa
íslendingar stært sig af stéttlausu
samfélagi. Raunin er að verða
önnur og almenningur er að átta
sig á því. Kjaramálin eru því stór-
pólitískt mál sem snúast um hvort
hér eigi að vera eitt samfélag eða
mörg samfélög þar sem sumir
hafa það miklu verra en aðrir.
Höfundur er varaformaður
Vinstri-grænna
Ásgeirs Jóhann-
essonar, stjórn-
arformanns, svo
að ekkisé
minnst á upp-
sagnir og til-
færslur á húsbændum og hjú-
um fjölmiðlakónganna.
Þegar þessari furðusögu er
lokið og hún hefur verið skráð
að fullu, skilja menn kannski
betur en ella, hvers vegna talin
hefur verið argasta móðgun í
samtímanum að nota orðið
Baugsmiðlar,“ segir Björn.
Guðbjörg hefur ekki síður en
Björn verið þekkt fyrir að tala
um Baugsmiðla.
elin@bladid.net