Prentarinn - 07.01.1993, Blaðsíða 8

margt er líkt með prentiðnaði á fs-
landi og í Hollandi og Belgíu. Véla-
kostur er svipaður, lánakjör fyrirtækja
eru ekki ólík, hráefni, launakostnaður
o.þ.h. er að mörgu leyti mismunandi
en ekki þannig að það hafi úrslita-
áhrif.
Hvað er það þá sem gerir prentið-
nað hér á landi svo frábrugðinn prent-
iðnaði í þessum löndum?
Svarið er í raun skipulag og stjórn-
un. í öllum þeim fyrirtækjum, sem
skoðuð voru, var ljóst að yfirburðir
þeirra lágu fyrst og fremst á þessum
sviðum. Öll stjórnun og markmiða-
setning er með öðrum og ákveðnari
hætti en gerist hjá meginþorra ís-
lenskra prentiðnaðarfyrirtækja. Ljóst
var að stjórnendur vita nákvæmlega
hvert þeir vilja að fyrirtækin stefni í
fjárfestingum, starfsmannamálum og á
hvaða sviðum þau eiga að starfa.
Þá er ennfremur ljóst að allt innra
skipulag fyrirtækjanna var þrauthugs-
að og eftir því farið í vinnsluferlinu.
Skipulagt frá verkmóttöku til afhend-
ingar út í ystu æsar og vélar snérust á
fullu frá byrjun vinnudags til enda.
Stjórnendur voru í því að stjórna fyrir-
tækjunum. Skipulag vinnunnar er
greinilega lykilatriðið.
Benda má m.a. á að plötur og papp-
ír, sem nota átti, voru komin til
prentarans þegar verkið átti að fara í
prentvél. Búið var að yfirfara plötur
og pappír þannig að prentarinn gat
hafið verkið strax og keyrt vélina á
fullu frá upphafi til loka. Þá beið nýtt
verk tilbúið og svo koll af kolli. Ekk-
ert af tíma prentarans fór í að leita að
plötu eða óþarfa bið.
Mönnun véla er með öðrum hætti
en hér gerist. Á stórum prentvélum
(4-6 lita) voru 1,5-2 prentarar. Algengt
er að prentvélar séu keyrðar allan
daginn og ekki stöðvaðar í matar- og
kaffitímum, heldur skiptast starfs-
mennirnir á að fara í mat og kaffi, eft-
ir verkum sem í vélunum eru.
Ekki er hægt að kanna í svona
heimsókn hver fagleg þekking starfs-
manna er, en séð var að þau verkefni,
sem verið var að vinna, voru í góðu
lagi. Sérhæfing fyrirtækja er meiri en
hér á landi, prentsmiðjur voru aðeins
með for- og eftirvinnu til málamynda,
slík vinnsla fór að mestu fram í sérfyr-
irtækjum. Betur er fylgst með vélum
og verkefnum. Lögð er mikil áhersla á
að afhending frá smiðjum sé á réttum
tíma og að gæði séu eins og um var
samið. Afhending á réttum tíma telst
til gæða.
Eins og fram kemur er skipulag
vinnunnar lykilatriðið. í skipulaginu
felst hvar, hvenær og hvað mikið kost-
ar að framleiða vöruna. Að fram-
leiðslu lokinni og eftir gerð reiknings
er athugað hvort verðútreikningur og/
eða tilboð hafi staðist og ef ekki, hvað
fór úrskeiðis og hvers vegna.
I iðngrein eins og prentiðnaði þar
sem breytingar eru jafn örar og raun
ber vitni, er nauðsynlegt að endur-
menntun sé í góðu lagi. í báðum þess-
um löndum eru menn meðvitaðir um
þetta. Mismunandi leiðir hafa verið
farnar. í Hollandi var komið á nokk-
urs konar Prenttæknistofnun sem er
stjórnað af atvinnulífinu. Belgar láta
hins vegar iðnskóla annast eftirmennt-
un en undir stjórn atvinnulífsins. í
Hollandi eru námskeið í prentiðnaði
opin fyrir fólk úr tengdum greinum en
það greiðir hins vegar námskeiðin að
fullu. Litið er á það að taka fólk úr
tengdum greinum inn á námskeið í
vissum þáttum sem styrkingu á grein-
inni sjálfri.
Hvað er til ráða?
Hér á landi er veruleg umframfram-
leiðslugeta í prentiðnaði. Félögin
þurfa að beita sér fyrir átaki til hag-
ræðingar, aukinnar sérhæfingar og
stækkunar markaðar prentiðnaðar.
Eins og að framan er getið er
stjórnun og skipulagning einn stærsti
þátturinn sem skilur á milli fyrirtækja
hér á landi og þeirra fyrirtækja sem
skoðuð voru. Prenttæknistofnun býð-
ur uppá 8 mismunandi stjórnunar-
námskeið. Nú hafa einungis 6 skráð
sig á þessi námskeið þannig að líkur
eru á að fella verði þau niður. Er hér
kannski komin skýring á mismun
prentfyrirtækja á íslandi annars vegar
og í Belgíu og Hollandi hins vegar:
Þar er hvað mest lagt upp úr skipu-
lagningu og stjórnun en ekki er hægt
að halda stjórnunarnámskeið á Islandi
vegna þátttökuleysis.
Innflutningur á prenti hefur aukist
mikið eða um 60% frá árinu 1980.
Þessari þróun þarf að snúa við. Auka
þarf útflutning, með öflugri markaðs-
sókn og sérhæfingu. Marka þarf
stefnu í gæðamálum og leita þarf leiða
til að bæta skipulag og stjórnun fyrir-
tækjanna.
Fyrirmyndir eru til, nægir að benda
á það sem Norðmenn eru að gera.
Prentiðnaður á íslandi stendur í sömu
sporum og norski prentiðnaðurinn
stóð áður en „Grafisk mot ár 2000“
kom út, en þar settust FÍP og FBM
saman og skipulögðu niðurskurð og
betra ferli vinnunnar til þess að vinna
sig út úr vandanum og þetta hefur
tekist. Þeir hafa snúið vörn í sókn og
eru nú innflutningstölurnar að verða
þeim hagstæðar, þetta ættum við lfka
að geta.
8
PRENTARINN 1.13.'93