Prentarinn - 07.01.1993, Blaðsíða 12

línutengt tölvu og frá skjáborðinu
væri hægt að senda síður beint í fjór-
lita prentun? En þetta lýsir þróuninni
mjög vel.
Frá bókmenntum til
myndmennta
Allir sem ímynda sér að útgáfa sé
bundin við farva á pappír hefðu orðið
dolfallnir yfir skjáborðs-sjónvarpi og
myndböndum, sem sýnd voru á
Seybold sýningunni í haust. Gríðarleg-
ur fjöldi titla er gefinn út fyrir marg-
miðlun eða „multi media“. Þessi tækni
er í mikilli framför um þessar mundir
og í raun nýr fjölmiðill að fæðast. Við
munum trúlega upplifa á næstu árum
og áratugum menningarbyltingu, sem
felst í því að við færumst frá bók-
menntum til myndmennta.
Nýsköpun prentiðnaðar
Alveg frá því skjáborðsprentsmíðin og
útgáfan hófst hefur það verið eitt að-
almarkmiðið að byggja eins mikið af
faglegri færni og hægt er inn í forritin,
til að einfalda vinnuna og gefa riddur-
um skjáborðsins um allan bæ færi á að
búa sjálfir til sína prentgripi eins og
þeir vilja hafa þá. Þetta þýðir þó ekki
að þörfin fyrir þekkingu og færni sé
ekki fyrir hendi, þvert á móti. Það er
hins vegar þörf fyrir annars konar
þekkingu, s.s. á gæðum og hvernig
þeim verður náð.
Vegna þess að framleiðsluferlið
verður sífellt einfaldara og krefst ekki
eins margra starfsmanna og áður
þurfa þeir sem eftir verða meiri skiln-
ing á öllu prentferlinu, frá upphafi til
enda. Deildarmúrar hrynja. Dæmi:
Umbrotsmaðurinn þarf að átta sig á
vandamálum við prentun, s.s. punkta-
breytingum.
Sú tæknilega fagþekking sem
prentsmiðir hafa alist upp við verður
æ minna virði, en knýjandi þörf mynd-
ast á annarri og nýrri þekkingu. Fyrir
okkur sem erum fagmenntaðir í prent-
iðnum gæti þetta allt litið út sem mikil
ógnun. En það er einnig hægt að líta á
þau tækifæri og möguleika sem ný
tækni veitir okkur og það þurfum við
auðvitað að gera ef við ætlum að
starfa við prentiðnað áfram. Við þurf-
um hins vegar að horfast í augu við
það að starf okkar gjörbreytist og við
munum eiga færra sameiginlegt en áð-
ur. Starfsskipting mun í ríkari mæli
ráðast af getu hvers einstaklings, en
ekki tækni. Tæknin verður ekki sá
þröskuldur sem hún var.
Upplýsinga- og tölvutæknin er þess
eðlis að hún er öllum aðgengileg.
Tæknin í sjálfu sér er því ekki lengur
grunnur að heilum iðngreinum eins og
áður var. Það eru aðrir þættir sem
koma til með að einkenna störfin, þar
munu afurðir hafa meiri þýðingu en
verkfærin. Það sem kemur til með að
hafa áhrif á störf er markaður, þjón-
usta og eigin áhugasvið. Stöðluð störf
hverfa og í þeirra stað koma fjölbreytt
og mismunandi störf. Á sama hátt og
iðnaðarsamfélagið krafðist staðlaðra
starfsgreina með tilliti til tækni og
verkfæra mun upplýsingasamfélagið
krefjast fjölbreytilegri hæfileika ólíkra
starfsmanna. Með öðrum orðum þá
verður það æ mikilvægara að kunna
eitthvað sem hinir kunna ekki. Sér-
staðan verður mikilvægari. I þessu
felst að eftirmenntun verður lykilorð í
framtíðinni.
Á sama hátt mun verkefnaskipting
prentsmiðja og viðskiptamanna breyt-
ast og einnig innra skipulag prent-
smiðjanna. Gamla skipulagið er byggt
á takmörkunum gamallar tækni.
Breytingin er ekki auðveld, gömlu
viðhorfin sitja fast í okkur. En það
sem við þurfum, er að líta á allt ferlið
frá höfundi eða hönnuði til viðtak-
anda sem eina heild - það er prentið-
naður nútímans. Prentsmiðjur, sem
þjónustufyrirtæki, þarfnast því mjög
hæfra starfsmanna, sem eru færir um
að breyta viðhorfum sínum og vinnu-
brögðum í samræmi við kröfur mark-
aðarins og möguleika tækninnar. Þeir
þurfa að nálgast viðskiptamanninn
strax í upphafi verksins og vera færir
um að veita honum ráðgjöf, hlusta eftir
þörfum hans og leysa vandamál hans.
Þau verkefni sem áður voru í hönd-
um prentsmiðanna eru því komin í
hendur viðskiptamanna og það krefst
algjörlega nýrra viðhorfa til markaðs-
mála prentiðnaðar. Prentiðnaðurinn
er því varla viðbúinn, enda hafa mark-
aðsmál ekki náð inn fyrir þykka veggi
prentsmiðjanna, nema í undantekn-
ingatilfellum. Ennþá ímynda sumir
sér, að prentsmiðjur geti í krafti tækni
og fagréttinda einokað útgáfu ýmis
konar og því þurfi ekki annað að gera
en halda vöku sinni gagnvart keppi-
nautum innan hins hefðbundna prent-
iðnaðar. Ég ætla að leyfa mér að full-
yrða, að nái slík viðhorf fótfestu felist
í því dauðadómur hins hefðbundna
prentiðnaðar.
í atvinnugreinum sem ofurseldar
eru hröðum breytingum þurfa mark-
aðsmenn að nálgast viðfangsefni sitt
með nýjum hætti. Frekar en að hugsa
um markaðshlutdeild þurfa þeir að
beina athyglinni að markaðssköpun.
Frekar en að skera stærri bita af kök-
unni þurfa þeir að búa til stærri köku.
Eða enn betra, að baka nýja köku.
Að baki markaðshlutdeildar annars
vegar og markaðssköpunar hins vegar
liggur mjög ólík hugsun. Aðferðir til
að auka markaðshlutdeild byggjast á
auglýsingum, verði og dreifingu. Við-
skiptamenn hafa nánast einvörðungu
áhuga á verði og því að varan sé til-
tæk. Fyrirtæki með sterkustu fjárhags-
stöðuna eru líklegust til að vinna slíka
baráttu.
Markaðssköpun er af allt öðrum
toga. FTún krefst þess að stjórnendur
hugsi eins og brautryðjendur, bjóði
framtíðinni birginn til að skapa nýjar
hugmyndir. Áherslan er á nýtingu og
möguleika tækninnar, menntun mark-
aðarins, þróun innra skipulags og
myndun nýrra viðmiða. Fyrirtæki með
mesta brautryðjenda- og nýsköpunar-
kraftinn eru líkleg til sigurs.
12
PRENTARINN 1.13.'93