Prentarinn - 07.01.1993, Blaðsíða 14

Bréf til bókagerðarmanna
Á morgun
Myrkrið hefur tekið völdin þó er klukkan bara sex
þennan miðvikudag í október og úti er mígandi rigning.
Þá er gott að sitja inni með kaffi og tóbak við hendina
og spjalla ögn við vini sína á hvítt blað.
Kæru félagar, megi tilveran fara um ykkur mildum
höndum og megi þið fara á kostum í baráttunni við auð-
valdið.
Það gengur á ýmsu, eins og fyrri daginn í henni ver-
öld. Hér í landi frænda okkar Svía, er ástandið vægast
sagt á öðrum endanum. Hér þar sem vagga „velferðar-
innar“ stóð veit enginn lengur hvaðan á sig stendur
veðrið. Vonleysi og ótti eru við hvers manns dyr. Þegar
fólki er ógnað í efnahaglegu tilliti víkur vit þess. Það
gleymir því að máttur samstöðunnar er einn fær um að
tryggja afkomu þess. Allir verða „bjartur“ og auðvaldið
herðir bara tökin.
Vinnan
Bókagerðarmenn fara ekki varhluta
af atvinnuleysinu frekar en aðrir. Um
4% bókagerðarmanna eru nú atvinnu-
lausir í Svíþjóð. Ástandið er mismun-
andi eftir landshlutum, en í minni
sveit er það um 10%. í mörgum öðr-
um starfsgreinum er staðan enn verri,
t.d. er atvinnuleysi byggingamanna
hér í sveitinni um 25% og framundan
virðist bara svartnætti.
Hvað okkur bókagerðarmenn
áhrærir þá er það auk samdráttarins í
þjóðfélaginu, samkeppnin við prent-
iðnaðarfyrirtæki í öðrum löndum sem
hefur haft mest áhrif. Þannig hafa
fjöldi verka, bæði stórra og smárra,
flust úr landinu og þau hafa flust til
fjölmargra landa. Finnland, Danmörk,
Hong-Kong, Ungverjaland og Þýska-
land eru meðal þeirra landa sem hafa
krækt sér í verkefni frá sænskum
prentsmiðjum.
Þegar þessi mál eru skoðuð vekur
athygli að launakostnaður er sjaldnast
lægri hjá samkeppnisaðilunum og hrá-
efniskostnaður svipaður. Hvað veld-
ur? Fátt er um nákvæm svör og því
flóknara verður að svara þessu þegar
ljóst er að sænsk prentiðnaðarfyrir-
tæki sýna viðskiptamönnum sínum
einungis tveggja til þriggja ára gamlar
verðskrár og þaðan af eldri. Þó flutn-
ingur prentverks til annarra landa sé
alvarlegt mál, sem verður að mæta
með öllum tiltækum ráðum (hér eins
og heima á íslandi) m.a. með aukinni
samvinnu prentiðnaðarfyrirtækja, þá
er það hinn almenni samdráttur í
landinu sem er höfuðvandi prentiðn-
aðarins eins og annarra starfsgreina.
Viðvarandi ástand
Þegar samdrátturinn nær ákveðinni
útbreiðslu er erfitt að ráða við hann.
Hann vindur upp á sig, ástandið verð-
ur viðvarandi. Hræðslan nær tökum,
hjá fyrirtækjum og einstaklingum.
Enginn þorir að ráðast til atlögu.
Bölsýni í stað bjartsýni verður leiðar-
stjarnan og meinið grefur enn frekar
um sig. Þannig er staðan í hinu ríka
landi Svíþjóð í dag.
Viðbrögð stjórnmálamanna hafa
verið með hefðbundnu sniði. Ráðist
er á garðinn þar sem hann er lægstur.
Fjöldinn snauði á enn að borga brús-
ann og kratarnir, - guð fyrirgefi þeim.
Með tilstyrk þeirra ráðast nú stjórn-
völd á réttindi verkafólks. Innleiddir
verða bótalausir dagar í veikindum,
orlof verður skert um tvo daga, virðis-
aukaskattur hækkaður, húsaleiga mun
hækka, sumir segja um 15%. Svona
mætti lengi telja, hver „kreppupakk-
inn“ tekur við af öðrum og von er á
fleirum. Verst er að kratarnir hafa lát-
ið draga sig á asnaeyrunum í þessum
málum og virðast nú ekki eiga aftur-
kvæmt úr vösum auðvaldsins. Eftir
stendur fámennur Vinstriflokkurinn
og Nýi lýðræðisflokkurinn í stjórnar-
andstöðu. Það má því segja sem svo
að það sé eins konar „þjóðarsátt“ um
að þjarma að þeim sem verst eru sett-
ir. Auk beinna aðfara að kjörum fólks
er svo fjöldi óbeinna aðgerða sem
snerta líf og hagsmuni þjóðarinnar.
Allt er skorið við nögl, heilbrigðis-
þjónustan fer dagversnandi, skóla-
kerfið líður skort og öll menningar-
starfsemi er hornreka.
Dœmalaust hvað dagurinn er dýr,
drottinn minn og við cí lökum launum.
Mannvit allt og menning orðin rýr,
móðurjörð er alsett Ijótum kaunum.
Útlitið er semsagt dökkt, því er ekki
að neita. Hins vegar mun það dökkna
enn frekar ef við missum móðinn. Og
víst er að enn þurfum við ekki að ör-
vænta hér á Norðurlöndunum, borið
saman við marga aðra í henni veröld.
Eða eins og segir í annarri og góðri
vísu:
„Ef þér finnst þín auðnuspjöll
aldrei vilja linna,
þú skalt hugsa þá um öll
þungu sporin hinna. “
14
PRENTARINN 1.13.’93