Prentarinn - 07.01.1993, Blaðsíða 21

ntiðnaðinn, pappfrs
erfisvernd
vetnisperoxíði, H202, sem er þá senni-
lega lík vetnistvíildisaðferðinni og
enginn klór kemur þar nokkurn tím-
ann við sögu. Pappírinn er kallaður
Macoprint.
Endurunninn pappír virðist vera þó
nokkuð flókinn í vinnslu og stundum
dýrari en frumpappír. Til þess að ná
litunum og líminu burtu og til þess að
leysa pappírinn upp þarf önnur kem-
ísk efni sem ekki eru góð fyrir um-
hverfið. Það þarf meiri leir og lím til
þess að halda pappírnum saman eftir
endurvinnsluna. Þetta gerir að endur-
unni pappírinn er ekki eins endingar-
góður og frumpappírinn og miðast þá
gerð framleiðsluvara við það. Fram-
leiðendur merkja gjarnan þennan
pappír á ákveðinn hátt þannig að not-
endur vita að hverju þeir ganga. End-
urunninn pappír er því ekki notaður í
skjöl og annað sem þarf að geymast
lengi. Mikið er um það að hann sé
notaður í eggja- og ávaxtabakka,
burðarpoka, veggfóður, hillupappír,
bylgjupappa og fleira því um líkt.
Samt hefur vinnsla endurunnins
pappírs sínar jákvæðu hliðar. Vestur-
þýska fyrirtækið Zweckform, sem þó
framleiðir stílabækur, minnisblokkir,
tölvupappír og ljósritunarvélar úr
100% endurunnum pappír, segir að í
samanburði við hvítan trjálausan
pappír (trjálaus kallast pappírinn ef
hann samanstendur af minna en 10%
mekanískum trjámassa) þá notist mun
minna af vatni við framleiðslu endur-
unna pappírsins en þess trjálausa.
Einnig verður orkunotkun um helm-
ingi minni og pláss á ruslahaugum
sparast. En þar sem endurvinnsla
pappírs er nokkuð ný af nálinni held
ég að vinnsluaðferðir á því sviði eigi
eftir að breytast, þróast og bætast og
eitt er víst að trén sparast!
Svo getur vaknað sú spurning hvort
pappírsnotkun dragist svo mikið sam-
an við aukna notkun tölvanna í heim-
inum að ef til vill verði ekki einu sinni
þörf á að endurvinna pappír í framtíð-
inni
Samkvæmt spám FAO fellur þessi
spurning um sjálfa sig. Stofnunin spáir
um 2,5% neysluaukningu á pappír á
ári. Þar sem íbúum jarðar fjölgar stöð-
ugt þýðir það að neyslan á mann hald-
ist stöðug en að fleiri komi til með að
nota pappírinn. Líka er talið að þró-
unarríkin komi til með að auka neyslu
sína, þá mestmegnis á skrif- og
prentpappír.
Stærstu pappírsframleiðendurnir
eru USA og Kanada sem samanlagt
framleiða um helming af öllum pappa-
massa heims. Svíþjóð, Finnland, Japan
og Sovétlýðveldin eru svo næstu að-
alframleiðslulöndin. í Asíu og Afríku
nota mörg lönd trefjar frá sínum eigin
korn- eða sykurreyrsplöntum en sú
framleiðsla og notkun er áreiðanlega
staðbundin.
Óhætt er að segja að USA, Kanada,
Svíþjóð og Finnland séu aðalútflutn-
ingslöndin. USA og Kanada selja
mest til Asíu að meðtöldu Japan. En
Kanada flytur einnig mikið út til Vest-
ur-Evrópu. Svíþjóð og Finnland flyta
mest út til Vestur-Evrópu en einnig til
Japans og þróunarlanda í suðri. Nor-
rænu löndin tvö leggja til pappír og
pappa sem samsvarar um 10% af
neyslu EB svæðisins.
Notkun endurvinnslupappírs er
mjög mikil í Vestur-Evrópu en innan
EB er helmingur hráefnis til pappírs-
framleiðslu endurvinnslupappír. Til
samanburðar má nefna að í Svíþjóð
eru endurunnar trefjar um 12% af
heildar trjáefnanotkun.
En hvernig getum við, sem vinnum
í prentiðnaði, haft áhrif á þróun mála í
pappírsframleiðslu, trjávinnslu og
skógrækt? Jú, með því að skipta við
þá aðila þar sem við vitum að vinnslan
og framleiðsluferlið skaða ekki nátt-
úruna og umhverfið. Kaupa pappír
þaðan sem skógrækt helst í hendur við
pappírsframleiðslu og auka í framtíð-
inni viðskipti við þær verksmiðjur þar
sem klórfríar- og aðrar umhverfisvæn-
ar bleikingaraðferðir verða notaðar.
Óhætt er að segja að frændþjóðir
okkar, Finnar og Svíar, virðast upp-
fylla þessi skilyrði enda virðast Finnar
vera leiðandi í heiminum um rann-
sóknir og nýjar aðferðir á þessu sviði.
Einnig liggja þessi lönd nálægt okkur
svo að ekki þarf að flytja pappírinn
um langan veg. Því ættum við að
kaupa pappírinn þaðan og getum gert
það með nokkuð góðri samvisku!
Bryndís Tómasson.
Heimildir:
Kveikjan að ritgerðinni var fyrirlestur
Ólafs frá prentsmiðjunni Odda þar sem
hann fjallaði meðal annars um pappírs-
vinnslu á Norðurlöndum og viðleitni
frændþjóða okkar til að rækta aftur upp
þann skóg sem tekinn er.
Aðrar heimildir fékk ég úr ljósrituðum
efnisgreinum frá Þóru Elfu og svo úr
finnskum viðskiptatímaritum skrifuðum á
ensku frá Norræna húsinu sem meðal ann-
ars fjalla um pappírsframleiðslu og meng-
unarvarnir í Finnlandi.
PRENTARINN 1.13.'93
21