Baldur


Baldur - 20.09.1945, Blaðsíða 1

Baldur - 20.09.1945, Blaðsíða 1
ÚTGEFANDI: S ÖSl ALIST AFÉLAG ISAFJARÐAR XI. ÁRG. ísafjörður, 20. sept. 1945 27. tölublað. Nú vefst Skutli tunga um tðnn. i. Trúnaðarbrot þeirra, Stefáns Jóhanns, formanns Alþýðu- flokksins og Arents Claessens, heildsala, í sambandi við is- lenzk-sænska verzlunarsamn- inginn, hefur vakið almenna undrun og hneyksli. Menn voru að vísu orðnir ýmsu vanir i opinberum mál- um, og sumu ekki sem falleg- ustu, en hér var þó kastað tólf- unum svo um munaði. Það hefði því mátt búast við að fáir eða engir fengjust til að verja eða afsaka þetta hneyksli og svo hefir líka reyndin orðið. Þó hafa tvö dagblöðin i höfuðstaðnum, Al- þýðublaðið svokallað, málgagn Alþýðuf lokksins, og Vísir, blað heildsalanná, talið sér skylt að verja ósómann, og 7. þ. m. ræð- ir Skutull þetta mál i grein, sem nefnist Gott er að hafa tungur tvær... ; ii. 1 grein þessari reynir Skut- ull að slá sig til riddara, með því að vitna til þess, að hann hafi snemma í vor skýrt frá því, að Arent Claessen hefði i Svíþjóðarför sinni fyrir rikið stofnað eigið verzlunarfyrir- tæki undir nafni Hauks Claes- sens, sonar síns, og átalið þá, að opinberir stj órnarerind- rekar notuðu aðstöðu sina í eiginhagsmunaskyni, er þeir væru i erindagerðum fyrir rík- ið. Það er alveg rétt að Skutull sagði frá stofnun þessa fyrir- tækis 7. j úli í sumar. Jafn- framt gat hann þess þá, að Ar- ent Claessen hefði i Sviþjóðar- för sinni getað krækt sér i um- boð fyrir hið þekkta sænska firma Elektrolux, þrátt fyrir það að mörg þekkt verzlunar- fyrirtæki hér hefðu ekki get- að náð þessu umboði. Enn- fremur gat Skutull þess, að tal- ið væri, að sendhnaðurinn hefði getað tryggt sér inn- flutning á allmiklu af isskáp- um, „sennilega öllu þvi magni, sem fyrst um sinn verður hægt að fá frá Sviþjóð". — Þessar ágizkanir Skutuls um ísskápa- innflutninginn hafa reynst réttar. Þeir Arent Claessen og Stefán Jóhann sömdu um inn- flutning á isskápum frá Sví- þjóð fyrir 600 þús. kr., en varahluti i sænskar bátavélar töldu þeir nóg að fá fyrir fer- falt lægri upphæð, það höfðu lika aðrir umboð fyrir þær vörur. Eins og allir vita var Stefán Jóhann Stefánsson formaður samninganefndarinnar, og hlutu þeir þvi i sameiningu, hann og heildsalinn, að bera ábyrgð á samningnum, bæði ákvæðinu um ísskápainnflutn- inginn og öðrum atriðum hans. En hinn hreinskilni boðberi sannleikans og réttlætisins, sem Skutull telur sig vera, minntist ekki einu orði á þenn- an mikilvæga þátt Stefáns Jó- hanns. Hann telur þó tæplega að formaður Alþýðuflokksins hafi verið sá rati, að láta heildsalann hlunnfara sig svo geipilega, að skjóta inn í samn- inginn ákvæði um innflutning ísskápa fyrir 600 þús. kr., án þess að vita um það. Baldur vill minnsta kosti ekki gera formann Alþýðu- flokksins að slíku viðundri, álítur meira að segja miklu líklegra að hann hafi fylgst vel með öllu er við kom samn- ingnum og sennilega ekki ver- ið með öllu ókunnugt um um- boð Claessens fyrir ElektroluxT En auðvitað er Skutli frjálst að hafa sitt álit á manninum. III. Þá eru ummæli Skutuls um Sölumiðstöð sænskra fram- leiðenda h. f. Hann segir að all sterkar líkur bendi til, að þetta fyrirtæki hafi verið stofnað alllöngu eftir að þé"ir Arent Claessen og Stefán Jóhann komu úr Svíþjóðarför sinni, .en sannist að það hafi raun- verulega verið stofnað í þeirri för, þá sé það að dónii blaðs- ins stórvítavert. Þetta atriði verður vitanlega mjög erfitt að sanna, en all- sterkar líkur benda til þess, að stofnun fyrirtækisins hafi ver- ið undirbúin í Svíþjóðarför- inni. »Einn af stofnendum og stj órnendum Sölumiðstöðvar* innar, „prófessor" Guðmundur Gíslason Hagalín, hefur sagt frá því, að einmitt á sama tíma og samninganefndin var í Svi- þjóð, hafi verið vaknaður nijög mikill áhugi meðal sæaskra kaupsýslumanna fyrir viðskiptum við Island. Er nú hifgsanlegt að menn, sem dvelja í Svíþjóð á þessum tíma, í þeim tilgangi að gera þar verzlunarsamning, hafi enga hugmynd haft um þenn- an vaknandi áhuga sænskra kaupsýslumanna ? Er ekki miklu líklegra að þessir menn hafi lagt allt kapp á að kynna sér viðskiptahorfurnar sem allra nánast og komast eftir fyrirætlunum Svia um við- skipti við Island? Þeim bar vitanlega skylda til að gera það. Það getur heldur ekki verið blind tilviljun, að eftir að sendimaður sænskra iðj u- hölda, herra Sven Erik Cor- nelíus forstjóri og flug- og sjó- kapteinn, kom hingað í sumar, gengst formaður samninga- nefndarinnar fyrir stofnun Sölumiðstöðvar sænskra fram- leiðenda, og þetta fyrirtæki gerist umboðsaðili fyrir 50 sænsk fyrirtæki? I sumar taldi Skutull það „varla vafamál, að Arent Claessen hefði gert góða „reisu" austur yfir Pollinn", og nefndi því til sönnunar, eins og fyr er sagt, stofnun firm- ans Haukur Claessen & Co., umboðið fyrir Elektrolux og samningirin um innflutning ís- skápanna. Er nú nokkuð meira vafa- mál að þeir báðir, Arent Claessen og Stefán Jóhann Stefánsson „hafi gert góða „reisu" austur yfir Pollinn", þar sem félag þeirra, Sölumið- stöðin, hefur nú á hendi um- boð fyrir 50 sænsk fyrirtæki? Það virðist minnsta kosti mjög líklegt. En það er fleira rotið í sam- bandi við sendiför og samn- ingagerð cþeirra Stefáns og Claessens en stofnun þessa fyr- nefnda heildsölufirma. Samn- ingurinn í heild ber þess glöggt vitni, að þeir hafa gj örsamlega brugðist þeim trúnaði, sem þeim var sýndur. Á það minn- ist Skutull. ekki einu orði. Hann t. d. getur ekki einu orði um jafn veigamikið atriði og það, að samningamennirnir gáfu beinlínis rangar upplýs- ingar um skilning Svía á samn- ingnum, bæði þegar þeir skýrðu frá aðalefni samnings- ins áður en þeir fengu umboð \ til undirskrifta og eftir að þeir komu heim. Þeir segja að samningurinn sé ekki bindandi um innflutn- ing á þeim vörum, sem sam- ið er um, en Svíar halda því hinsvegar fram, að Islending- um beri að veita innflutning fyrir öllum þeim vörum, sem í samningnum greinir, ef óskað er innflutningsleyfis. — Og sænskir framleiðendur hafa tryggt sér að þessara innflutn- ingsleyfa verði óskað, með því að semja við tvo íslenzku nefndarmennina um einka- umboð fyrir þær vörur, sem þeir framleiða og nefndar eru í samningnum. Þá minnist Skutull ekki heldur á hið fáránlega ákvæði samningsins um rakblöðin, pappirs- og pappainnflutn- inginn o. fl. Það er eins og blaðið álíti ekkert af þessu um- talsvert. IV. Það, sem hér hefur verið sagt, sýnir að ritstjóri Skutuls * talar í þessu máli með tveimur tungum og vefjast báðar um tönn. Grein hans er ekkert annað en vandræðalegt yfir- klór. En það er alveg sama hvort heldur Alþýðublaðið reynir að beina athyglinni frá afbroti Stefáns Jóhanns og Arents Claessens með upphrópunum um að verið sé að svívirða sendimenn okkar erlendis, eða Skutull reynir að draga úr sekt þeirra með því að gera þá, annan eða báða, að viðundr- um. Dómur almennings verð- ur aðeins á einn veg. Þessir menn hafa báðir brotið þær siðferðiskröfur, sem gera verður til opinberra trún- aðarmanna, og þeir hafa enn- fremur brotið skýr ákvæði hegningarlaganna um viðurlög við því að misnota stöðu sína sér eða öðrum til ávinnings, eða til þess að gera nokkuð það, sem hallar réttindum ann- ara manna eða þess opinbera. Það er þess vegna bein móðg- un við þjóðina ef slíkir menn eru hafðir áfram í opinberum trúnaðarstöðum, og það er krafa almennings að þeir verði kvaddir til ábyrgðar fyr- ir afbrot sín. Það hefur margur almúgamaður verið dreginn fyrir dómstólana af minni sök- um 'en þessir herrar. Happdrættismiðar Vinnuheimilis S. I. B. S. eru seldir hér í bænum á eftir- töldum stöðum: Bókhlöðunni, Bókaverzlun Matthíasar Bjarnasonar, Verzl- un Páls Jónssonar og Pósthús- inu. Miðarnir kosta 10 kr. Vinn- ingar samtals 20. Verðgildi alls 128 þús. kr. Beynið gæfuna og styrkið gott málefni.

x

Baldur

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Baldur
https://timarit.is/publication/1012

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.