Stígandi - 01.01.1944, Blaðsíða 74

Stígandi - 01.01.1944, Blaðsíða 74
72 LEYNDARDÓMAR TILVERUNNAR STIGANDI líkamlegar, vegna þess að mögulegt er að breyta þeim í fljótandi og föst efni. Eitt af aðaleinkennum rafork- unnar er, að hún virðist ekki háð þyngdarlögmálinu, en það heldur hinni þríhverfu veröld í fjötrum sínum. Þyngdarlögmálið er segulút- streymi frá miðpunkti jarðarinnar. Hver lifandi líkami hefir sitt þyngd- arlögmál. Jörðin er á valdi sólar- innar vegna segulútstreymis henn- ar. Það er þyngdarlögmálið, sem takmarkar og ákveður hraða fastra, fljótandi og loftkenndra efna, allt eftir þyngd og þéttleika þeirra. Þessir hlutir eða efni, eru ánauðug, raforkan er frjáls. Hún getur farið næstum hvaða vegalengd sem er á augabragði. Hún smýgur í gegnum föst efni og hreyfist í hvaða átt sem er. Þessi geta hennar verður að tak- ast með i reikninginn. Við erum háð tilveru rúms og tíma vegna þess, að við lifum í heimi hinnar þriðju stærðar, þar sem fastir hlutir eru hver öðrum nærstæðir. Hreyfing í einhverja átt verður því á eða yfir fleti þessara hluta, og fer hraðinn eftir þeirri getu, sem sá líkami, er hreyfist; ræður yfir. Þessi stirða málsgrein þýðir raunar það, að vegna þyngdar og orku viss hlutar, að viðbættu þyngdarlögmálinu, varir hreyfing hans um ákveðna lengd, sem nefnd er rími. Af þessum orsökum er jörð- in vissa lengd að fara kringum sól- ina. Þéssa lengd köllum við ár. Rúm og tími er meira eða minna ákveðið magn í veröldu hinnar þriðju stærð- ar. En þegar hn.yfiorka rafmagnsins er tekin með í reikninginn, kemur maigt nýtt og áður óþekkt fram. Heimurinn er gerður af tveimur hlutum, orku og efni. Raforka er nafn, sem gefið hefir verið vissum öflum, sem okkur eru oriiin kunn. Vert er þó að taka fram að heiti þetta er ekki notað hér í mjög þröngri merkingu. Orka og efni eru undir stöðugum áhrifum innhyrðis. Ma^urinn er aðeins orka, sem hreyfir efni og flytur það til. Ekki er hægt að ákveða, hvar hið smágjörvasta efni þrýtur oghvarhin lægsta orka hefst, það er einnig vert að taka það fram, að hið sama á sér stað um jörðina og kemur í ljós við rannsókn þeirra efnateg- unda, sem hún er mynduð af. Krafturinn eða raforkan er alls staðar til staðar og á þrotlausri hreyfingu í alheiminum, í jörðu og í lofti. Um leið og maðurinn lærði að nota þessa orku, varð hann sjálf- stæðari gagnvart þyngdarlögmálinu, og um leið gagnvart tíma og rúmi. Til dæmis: Ef við símum til þeirra, er búa í Ástralíu, þá fá þeir skeytið frá okkur og svara því tuttugu og fjórum stundum fyrr — samkvæmt þeirra meðaltíma — og við höfum komizt að raun um, að við höfum yfirstigið einn sólarhring af tíma- lengd. Væri jörðin okkar helmingi stærri en hún er, en snerist um möndul sinn með sama hraða og hún gerir nú, og ef við símuðum til Austur- álfu, mundi ekki sá, er skeytið fengi, taka á móti því fjörutíu og átta klukkustundum fyrr — eftir Austur- álfu meðaltíma? Við hefðum yfir- stigið tvo sólarhringa og tvöfalda vegalengd. Væri jörðin megilega stór, mundum við yfirstíga tíma- lengd, er næmi heilu ári. Þegar Einstein setti fram kenn- ingu sína og sannaði á stærðfræði- legan hátt dæmi af þeirri tegund, sem hér hafa verið rædd, þá sann- aði hann, að tími og rúm eru aðeíns til í samræmi við þyngd og rúmtak einhvers líkama og þá fjarlægð, er sjónmál okkar nær yfir. f
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64
Blaðsíða 65
Blaðsíða 66
Blaðsíða 67
Blaðsíða 68
Blaðsíða 69
Blaðsíða 70
Blaðsíða 71
Blaðsíða 72
Blaðsíða 73
Blaðsíða 74
Blaðsíða 75
Blaðsíða 76
Blaðsíða 77
Blaðsíða 78
Blaðsíða 79
Blaðsíða 80
Blaðsíða 81
Blaðsíða 82
Blaðsíða 83
Blaðsíða 84

x

Stígandi

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Stígandi
https://timarit.is/publication/1085

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.