Þjóðlíf - 01.05.1989, Blaðsíða 46

Þjóðlíf - 01.05.1989, Blaðsíða 46
MENNING „Mig hefur alltaf langað til — Ég lærði ýmis grundvallaratriði íslensku í háskólanum til að byrja með, en síðar meir af fólkinu og vinnu við tungumálið, sagði Guð- rún María, þýskur íslendingur, sem kom til landsins fyrir átta áriiin og hefur búið hér lengst af síðan. Hún hefur unnið mikið verk í þágu „landkynningar" með því að skrifa tvær bækur um ísland og íslendinga, skrifað greinar í blöð og tímarit, þýtt bækur, auk þess sem hún gerir ýmislegt fleira. Guðrún María heitir fullu nafni Gudrun Marie Hanneck-Kloes og er frá Köln í V- Þýskalandi. Guðrún kom til landsins árið 1980 með bónda sínum, Arinbirni Jóhanns- syni, sem stjórnar ferðum á hestum upp á hálendið á hverju sumri. Guðrún býr ásamt tveimur börnum sínum í Reykjavík. Við spurðum: Ef við byrjum á bókmenntunum, hvað hefur þú þýtt bókmenntalegs eðlis? — Bókmenntaiðja mín hefur falist í þýð- ingum af ýmsum toga. Ég hef aðallega þýtt úríslenskuáþýsku, enhefekki treystmértil þess að þýða úr þýsku. Ég hef þýtt Riddara hringstigans eftir Einar Má Guðmundsson, smásöguna Sunnudagskvöld til mánudags- morguns eftir Ástu Sigurðardóttur, barna- sögu eftir Guðna Kolbeinsson, útvarpsleik- ritið Milli skinns og hörunds eftir Ólaf Hauk Símonarson og sitthvað fleira. Mest af þessu var þýtt fyrir bókmenntatímaritið die Horen, sem gaf út sérstakt íslandshefti fyrir nokkr- um árum. Bók Einars Más kom út í Þýska- landi á sl. ári. Og hvernig voru viðtökurnar? — Töluvert góðar. Upplagið var að vísu ekki stórt, en meðal áhugafólks um skand- inaviskar bókmenntir var bók Einars vel tek- ið. Á fyrri hluta þessarar aldar voru íslenskir rithöfundar verulega þekktir í Þýskalandi, eins og t.d. Gunnar Gunnarsson og Guð- mundur Kamban og síðar Halldór Laxness. Bækur þessara manna voru gefnar út í stór- um stfl. Á síðustu árum virðist hafa dregið úr vinsældum þeirra og engir yngri íslenskir höfundar virðast hafa slegið í gegn með við- líka hætti og þessir höfundar. Kannt þú ein- hverja skýringu á þessu? — Já í stórum dráttum er þetta tilfellið. Halldór Laxness heldur þó vinsældum sínum og einmitt um þessar mundir er verið að gefa út verk hans í V-Þýskalandi og tvö bindi hafa þegar komið út. Gunnar Gunnarsson var mjög vinsæll hjá eldri kynslóðum Þjóðverja og heldur vinsældum sínum meðal þeirra. Og því er einnig þannig varið, að yngri ís- lenskir höfundar hafa engir náð þeirri út- Spjallað við Gudrun Marie Hanneck-Kloes um íslendinga og Þjóðverja breiðslu sem þessir eldri meistarar. Ekki má gleyma Nonna, Jóni Sveinssyni, sem var í miklu uppáhaldi hjá eldri kynslóðum, aðal- lega á kaþólsku svæðunum í Suður-Þýska- landi. Eftir kvikmyndaþáttinn um Nonna hefur það aftur breyst og vinsældir Nonna jukust hvarvetna í Þýskalandi. En hafa þær tilraunir sem gerðar hafa verið til kynningar á yngri höfundum íslenskum í Þýskalandi lítinn árangur borið, eða er kynningin bundin við lítinn hóp áhugafólks? — Meðal Þjóðverja er nokkur hópur fólks, sem hefur mikinn áhuga á skandina- viskum bókmenntum og les það sem er þýtt úr íslensku jafnóðum og bækur koma út. En það er bara sjaldan og líður oft langur tími milli bóka. En því miður verð ég að viður- kenna að íslenskar bókmenntir fá ekki víð- tækar viðtökur meðal almennings, meðal annars vegna þess að sölukeðjur bókaversl- ana taka ekki að sér dreifingu slfkra bóka. Þannig hafa íslenskar bókmenntir ekki sleg- ið í gegn eins og t.d. suðuramerískar bók- menntir á síðustu árum. En öðru hvoru koma engu að síður út bækur íslenskra höf- unda, — auk þeirra sem ég áðan nefndi er t.d. Thor Vilhjálmsson að koma út um þessar mundir. Skömmu eftir að þú komst til landsins fyrir sex árum birtust eftir þig greinar í þýska blaðinu die Tageszeitung um kynni þín af þjóðinni, þar sem þér virtist verulega brugð- ið, — hvers vegna? — Jú, mér fannst strax þjóðin einhvern veginn margklofin og erfitt að mynda sér einhverja endanlega skoðun á því máli. I þann tíð skrifaði ég um reynslu mína á lands- byggðinni, þar sem mér fannst mannlífið í hræðilega föstum skorðum: hlutverkaskipan kynjanna gamaldags og samskiptahættir fólks hvimleiðir og lokaðir. Á sama tíma voru hins vegar opnar líflegar umræður t.d. um jafnréttisbaráttu kynjanna og allt annað mannlíf í höfuðborginni. Mér kom þessi klofningur, þessar mótsagnir í þjóðfélaginu fullkomlega í opna skjöldu, ég gat ekki skilið þetta. Geri ekki enn, ef út í það er farið. Nú hefur þú búið nokkur ár í landinu, um- gengst þú frekar landsmenn þína hér heldur en íslendinga? — Ég á marga íslenska vini og hitti þá oft, en ég er auðvitað útlendingur og umgengst landa mína trúlega meira. Það er hálfgerð þýsk nýlenda hér í Reykjavík og við hittumst oft. Hér eru starfandi Germanía og Goethe- Institut, sem standa fyrir margvíslegum menningaratburðum, kvikmyndasýningum og þess háttar. Þá er haldin Oktoberfest á vegum Germaníu og þannig er ýmislegt sem heldur manni við þýska menningu. Um 250 Þjóðverjar búa á íslandi, þeir eru á öllum aldri og búa víðs vegar um landið. Margir þeirra komu strax eftir stríðið þegar efna- hagslíf Þjóðverja var í rúst. En hér búa líka Þjóðverjar á þínum aldri, hvað fær þá til að setjast hér að? — Ástæðurnar eru mýmargar; menning- arflótti, ævintýralöngun, ótti við umhverfis- mengun á meginlandinu, — og að sjálfsögðu íslenskur maki. Hefur þú ekki lent í sjálfsmyndarkreppu; ertu ekta Þjóðverji eða verður þú smám sam- an íslendingur eftir svona langa dvöl í land- inu? — Þetta er tvíbent. Annars vegar er ég og verð alltaf Þjóðverji, ég vissi eiginlega ekki hversu þýsk ég var fyrr en eftir að hafa búið hér í nokkur ár—, þá á ég við að ég er orðin meðvituð um hin þýsku sérkenni mín; í við- brögðum, nákvæmni, skorti á húmor og þess háttar. Mér verður þessi staðreynd æ ljósari. Á hinn bóginn verð ég sífellt bundnari ís- landi sem heimili mínu. Til að mynda á ég erfitt með að taka ákveðna afstöðu í hval- veiðimálinu af þessari ástæðu, þar sem yfir- lýsingar Þýskalandsdeildar Greenpeace gagnvart íslendingum eru líka ögrun gagn- vart mér. Og ég verð æ fráhverfari þeirri tilhugsun að flytja aftur til Þýskalands. Þú hefur skrifað tvær bækur um Island, ferðabækur, lýsing á landi og þjóð — eða eitthvað annað? — Jú, þær eru vonandi meira en þurrar ferðabækur. Ég er reyndar að þjóna þeirri tvíhyggju minni að unna báðum þjóðum með ákveðnum hætti. Tilgangurinn með þeim er að miðla landsmönnum mínum í Þýskalandi af reynslu minni af íslensku landi og þjóð. I þeim skilningi eru bækurnar mjög persónu- legar. Mér finnst það mjög gott þegar Þjóð- verjar verða hrifnir af landinu og þjóðinni. Sú gleði er sannkölluð gjöf og ég hef reynslu af henni bæði sem fararstjóri og rithöfundur. Uppáhaldsstarf mitt er einmitt starf farar- stjóra. Bækurnar eru seldar í bókaverslunum og voru gefnar út hjá bókaforlaginu Ouase, sem gefur út ferðabækur um lönd og þjóðir, e.t.v. gagnrýnni en almennt tíðkast um slíkar bækur. Hvernig var bókunum tekið í Þýskalandi? — Nokkuð vel, þó ýmislegt af gagnrýnni toga hafi farið fyrir brjóstið á þeim sem 46
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64
Blaðsíða 65
Blaðsíða 66
Blaðsíða 67
Blaðsíða 68
Blaðsíða 69
Blaðsíða 70
Blaðsíða 71
Blaðsíða 72
Blaðsíða 73
Blaðsíða 74
Blaðsíða 75
Blaðsíða 76
Blaðsíða 77
Blaðsíða 78
Blaðsíða 79
Blaðsíða 80

x

Þjóðlíf

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Þjóðlíf
https://timarit.is/publication/1099

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.