Þjóðlíf - 01.01.1991, Blaðsíða 8

Þjóðlíf - 01.01.1991, Blaðsíða 8
^Méíp™ INNLENT ISLAND BYGGT FYRIR800! A Islandi var töluverð byggð þegar á 7. og 8. öld, segir dr. Margrét Hermanns Auðardóttir fornleifafrœðingur. Hún gagnrýnir harkalega vísindastofnanir og viðtekin viðhorf í fornleifafrœði á Islandi „Papa er fyrst getið í íslendingabók Ara fróða, en þá bók þekkjum við í afritum frá seinni öldum. Þar segir að paparnir hafi verið kristnir og að þeir hafi skilið eftir sig írskar bjöllur og bagla og „af því mátti skilja að þeir voru menn írskir". Hér eru tilteknir munir er tengjast þeirra tíma kristni, og því var eðlilegt að menn drægju þá ályktun að eigendurnir kæmu frá ír- landi, því kristni var ekki innleidd í Skandinavíu á þessum tíma, þ.e.a.s. í lok 9. aldar. Ef við lítum hinsvegar til þess hvað nýrri forn- leifarannsóknir hafa leitt í ljós varðandi landnámið, þá eru elstu þekktu byggðaminjarnar norræn- ar en ekki írskar. Þessar minjar eru frá Herjólfsdal í Vestmannaeyjum og úr miðbæ Reykjavíkur, minj- ar sem ná aftur á 7.-8. öld, þ.e.a.s. aftur til tímabils- ins sem er undanfari vík- ingatímans. Hingað til hafa engar minjar fundist sem benda til hreinræktaðrar írskrar búsetu hér á landi og því mætti ætla að papar Ara fróða hafi í raun verið nor- rænir menn og heitið hafi ASGEIR R. HELGASON þeir hugsanlega fengið þar sem þeir voru kristnir, þ.e. pápískir. Afrakstur fornleifarannsókna segir okkur að tengsl hafi verið milli Skandin- avíu og Bredandseyja og þar með keltneska svæðisins áður en víkingaferðir hófust. Því má búast við keltneskum áhrifum hér á landi hvort heldur þau bár- ust með kristni t.d. írskum prestum og kristniboðum, þrælum landnámsmanna eða með öðrum hætti. Það er hinsvegar Dr. Margrét Hermanns Auðardóttir Margir hafa efast um hina stöðluöu frásögn um upphaf Islands- byggðar. Það var því hvalreki fyrir þessa efasemdarmenn, þegar Margrét Hermanns Auðardóttir varði doktorsritgerð sína í forn- leifafræði umfyrstu byggðfyrir874. Þarfærirhún rökfyrir þvíaöá íslandi hafi verið all útbreidd byggð norrænna manna fyrir 800. Hún varði doktorsritgerð sína við Háskólann í Umea í Svíþjóð 1989. Hún hefur fengist við skriftir og ýmiss verkefni tengd forn- leifarannsóknum hér á landi m.a. á verslunarstaðnum að Gásum í Eyjafirði. Undanfarin 3 ár hefur hún gegnt rannsóknarstöðu í fornleifafræði við Háskóla íslands og hefur t.d. stundað rann- sóknir á víðáttumikilli járnvinnslu til forna í Fnjóskadal í Suður— Þingeyjarsýslu. Margrét býr með Auði Ýrr dóttur sinni í íbúð við Kvisthaga í Reykjavík. Við sóttum hana heim og eftir að hafa hagrætt okkur í stofunni og bergt dálítið á kaffinu barst talið strax að Pöpum: alveg ljóst að sú byggð sem hér var þegar fyrir 800 var norræn en ekki írsk." „Þessi fyrsta byggð norrænna manna á íslandi náði allavega til Suðvesturlands- ins, því þar hafa byggðaleifar fundist und- ir svokallaðri „landnámsgjósku", sem er öskufall frá gosi er átti sér stað skömmu eftir að landnám hófst. Elsta hluta byggð- arinnar í Herjólfsdal er einmitt að finna undir þessari ösku og sú byggð nær aftur á 7-.8. öld. Hversu dreifð þessi fyrsta byggð er utan Suðvesturlandsins geta einungis áframhald- andi fornleifarannsóknir sagt til um. Það er hinsvegar sorgleg staðreynd að skilningur á gildi fornleifafræðinnar sem sjálfstæðrar fræðig- reinar sem lýtur eigin lög- málum, hefur verið skammarlega lítill hér á landi. Til þess að fornleifa- rannsóknir verði efldar þarf að koma til áhugi og aukinn stuðningur frá bæjar- og sveitarfélögum utan suð- vesturhornsins, eða þá frá áhrifamónnum sem annt er um mennmgarsogu sinnar heimabyggðar. Áhuga á fornleifum og fornleifa- rannsóknum virðist eink- 8 ÞJÓÐLÍF
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64

x

Þjóðlíf

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Þjóðlíf
https://timarit.is/publication/1099

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.