Tímarit Máls og menningar


Tímarit Máls og menningar - 01.09.1982, Síða 80

Tímarit Máls og menningar - 01.09.1982, Síða 80
Tímarit Máls og menningar inum hvati til skrifa. Ennþá stórorðari verður Jón þó síðar í ritdómnum, er hann útskýrir af hverju hann hafi ekki áhuga á bókarefninu: Sjálfsagt hefur þar haft sitt að segja sú borgaralega innræting sem dunið hefur á undirrituðum allt frá því hann skreið úr vöggu og Kristján Jóhann — og hans líkar — hafa sigrast á að fullu. Hann ætlar í öllu falli að trúa því áfram að hugmyndafræðilegur einstrengingsháttur sé ekki besti jarðvegur frjórrar listsköpunar. Og lokaorðin eru: Hvað sem öllum natúralískum stefnuskrám líður er víst að listin krefst bæði úrvals og ákveðinnar ýkingar — og að höfundur sem er ekki tilbúinn að beygja sig fyrir þeim lögmálum er dæmdur til að sökkva niður í vonlausa flatneskju. Hér sést í notkun önnur hefðbundin rittækni gagnrýninnar sem lesendur þurfa að vera vakandi fyrir, nefnilega alhæfingin. Um leið og lesandi getur vart annað en jánkað þessum orðum, svona einum og út af fyrir sig, finnur hann glöggt hvert þeim er beint. Hér er verið að segja stórasannleik um viðkomandi skáldverk. Með alhæfingunni setur ritdómarinn sig á stall — hér er það hið óskeikula „yfirvald“ sem talar. Þetta leiðir hugann að því hvort ritdómarar sýni ekki stundum óhæfilegt hugsunarleysi í notkun tungumálsins. Rithöfundurinn Martin Walser telur að sú afbökun gagnrýni er hlýst af stöðu ritdómarans sem hreins dómara birtist fyrst og fremst í léttúðugri meðferð tungumálsins og orðaforða gagnrýninnar.18 Víst er að í gífuryrðum gagnrýnenda birtist oft mikið virðingarleysi gagnvart skáldverkum sem til umfjöllunar eru. Flestir hafa lesið bók sem fór í taugarnar á þeim. Og gagnrýnendur lenda öðru hverju í því að skrifa um bækur sem af einhverjum ástæðum hleypa illu í þá, oft vegna þess að þeim þykir bókin ónýtt handverk. En slík geðillska má ekki fá óhamda útrás í ritdómi, þannig að gagnrýnin sjálf gleymist fyrir yfirlýsingum og skömmum. Slíkt hendir t. d. Illuga Jökuls- son (Tíminn 13. des. 1981) er hann skrifar um Söguna um Þráin eftir Hafliða Vilhelmsson. Eftir að hafa fullvissað lesandann um að bókin sé „alveg ótrúlega leiðinleg“, bætir hann við: Hafliði kann ekki að skrifa íslensku — það þykir mér augljóst. Stíll þessarar bókar er þvílík hrákasmíð að það telst vera móðgun við íslenska lesendur að bjóða þeim upp á annað eins. Klúðursleg orðasambönd, fáránleg röktengsl og endalaus dönsk áhrif gera þessa bók að einhverri mestu stílleysu sem út 446
Síða 1
Síða 2
Síða 3
Síða 4
Síða 5
Síða 6
Síða 7
Síða 8
Síða 9
Síða 10
Síða 11
Síða 12
Síða 13
Síða 14
Síða 15
Síða 16
Síða 17
Síða 18
Síða 19
Síða 20
Síða 21
Síða 22
Síða 23
Síða 24
Síða 25
Síða 26
Síða 27
Síða 28
Síða 29
Síða 30
Síða 31
Síða 32
Síða 33
Síða 34
Síða 35
Síða 36
Síða 37
Síða 38
Síða 39
Síða 40
Síða 41
Síða 42
Síða 43
Síða 44
Síða 45
Síða 46
Síða 47
Síða 48
Síða 49
Síða 50
Síða 51
Síða 52
Síða 53
Síða 54
Síða 55
Síða 56
Síða 57
Síða 58
Síða 59
Síða 60
Síða 61
Síða 62
Síða 63
Síða 64
Síða 65
Síða 66
Síða 67
Síða 68
Síða 69
Síða 70
Síða 71
Síða 72
Síða 73
Síða 74
Síða 75
Síða 76
Síða 77
Síða 78
Síða 79
Síða 80
Síða 81
Síða 82
Síða 83
Síða 84
Síða 85
Síða 86
Síða 87
Síða 88
Síða 89
Síða 90
Síða 91
Síða 92
Síða 93
Síða 94
Síða 95
Síða 96
Síða 97
Síða 98
Síða 99
Síða 100
Síða 101
Síða 102
Síða 103
Síða 104
Síða 105
Síða 106
Síða 107
Síða 108
Síða 109
Síða 110
Síða 111
Síða 112
Síða 113
Síða 114
Síða 115
Síða 116
Síða 117
Síða 118
Síða 119
Síða 120
Síða 121
Síða 122
Síða 123
Síða 124
Síða 125
Síða 126
Síða 127
Síða 128
Síða 129
Síða 130
Síða 131
Síða 132

x

Tímarit Máls og menningar

Beinleiðis leinki

Hvis du vil linke til denne avis/magasin, skal du bruge disse links:

Link til denne avis/magasin: Tímarit Máls og menningar
https://timarit.is/publication/1109

Link til dette eksemplar:

Link til denne side:

Link til denne artikel:

Venligst ikke link direkte til billeder eller PDfs på Timarit.is, da sådanne webadresser kan ændres uden advarsel. Brug venligst de angivne webadresser for at linke til sitet.