Tímarit Máls og menningar


Tímarit Máls og menningar - 01.12.2000, Blaðsíða 101

Tímarit Máls og menningar - 01.12.2000, Blaðsíða 101
UM ENEASARKVWU kvæmlega. „Stefhuskrána" setti Kallimakkos skáld (á 3. öld f. Kr.) fram í for- mála ljóðabálks síns „Uppruna": Fáfróðir menn og litlir vinir sönggyðjunnar kvarta undan því að ég skuli ekki hafa ort samhangandi kvæði, þúsund rasta langt, til að heiðra konunga og hetjur fyrri tíma (...). Lærið að meta kvæði eftir list en ekki lengd. Og leitið ekki til mín eftir hástemmdum skáldskap. Þrumurnar eru í verkahring Seifs, ekki mínum. Sagt hefur verið að fátt hafi haft eins mikil áhrif á latneskan skáldskap á næsta tímabilinu á undan Virgli og þessi orð Kallimakkosar. Ef svo bar við að ein- hver kom fram á sjónarsviðið með langt söguljóð undir arminum, kannske eitthvert hirðskáldið sem vildi lofsyngja ættfeður vinnuveitandans, gat hann búist við háðulegum viðtökum smekkmanna. Um eitt slíkt verk, „Annála" Vólusíusar nokkurs, fer nútímaskáldið Catullus hinum ferlegustu orðum og reyndar lítt prenthæfum. Svo er að sjá að einungis eitt söguljóð hafi fengið náð fyrir augum bókmenntamanna, og þó með nokkrum fyrirvara: það var „Sæfararnir á Argo" eftir Apollóníus frá Ródos (á 3. öld fyrir Krist), en Apollóníus þessi fór að nokkru leyti sínar eigin leiðir, því inn í söguljóðið felldi hann ástarsögur sem tilheyra naumast veröld Hómers, og varð fyrir áhrifum af skáldum nýrri tíma. Einnig gátu Rómverjar fyrirgefið skáldinu Enníusi, á næstu öld á eftir, að hafa ort sína „Annála", óralangan bálk um alla sögu Rómaborgar, því hann var e.k. „náttúruséní", sem bætti upp með inn- blæstrinum það sem vantaði á tæknina. Sögulegt hlutverk hans í bókmennt- unum var að hafa aðlagað grísku „sexliðuna" að latneskri tungu, og það vissu Rómverjar vel, en að öðru leyti var hann varla talinn seinni skáldum til fyrir- myndar; í verkum rómverskra skálda eftir það má oft finna einhverjar yfir- lýsingar þar sem þau vísa á bug öllum hugmyndum um að yrkja raunverulegt söguljóð. En ef eitthvert nútímaskáld helleníska tímans vildi yrkja langan kvæðabálk sem væri í takt við tímann, var leiðin yfirleitt sú að tengja saman marga smáþætti, t.d. goðsagnir sem fjölluðu um skyld efni: þannig var um „Uppruna" Kallimakkosar sjálfs. Þegar Virgill kom fram á sjónarsviðið og tók að yrkja sín fyrstu kvæði, sennilega árið 42 f.Kr., var það því hrein tímaskekkja að ætla að yrkja sögu- ljóð í anda Hómers, og slíka tímaskekkju virtist Virgill síst af öllu líklegur til að gera. Fyrsta verk hans, safn tíu kvæða sem kölluð eru „Hjarðljóð" (Bucolica), eru að því er virðist fyllilega í anda hellenísku „nútímaskáld- anna"; fer Virgill þar einkum í smiðju til Þeokrits, sem var samtímamaður Kallimakkosar, og tekur hann sér til fyrirmyndar: á yfirborðinu a.m.k. eru kvæðin þættir úr lífi argra og óargra hjarðsveina í landslagi sem er e.k. sam- TMM 2000:4 malogmenning.is 99
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64
Blaðsíða 65
Blaðsíða 66
Blaðsíða 67
Blaðsíða 68
Blaðsíða 69
Blaðsíða 70
Blaðsíða 71
Blaðsíða 72
Blaðsíða 73
Blaðsíða 74
Blaðsíða 75
Blaðsíða 76
Blaðsíða 77
Blaðsíða 78
Blaðsíða 79
Blaðsíða 80
Blaðsíða 81
Blaðsíða 82
Blaðsíða 83
Blaðsíða 84
Blaðsíða 85
Blaðsíða 86
Blaðsíða 87
Blaðsíða 88
Blaðsíða 89
Blaðsíða 90
Blaðsíða 91
Blaðsíða 92
Blaðsíða 93
Blaðsíða 94
Blaðsíða 95
Blaðsíða 96
Blaðsíða 97
Blaðsíða 98
Blaðsíða 99
Blaðsíða 100
Blaðsíða 101
Blaðsíða 102
Blaðsíða 103
Blaðsíða 104
Blaðsíða 105
Blaðsíða 106
Blaðsíða 107
Blaðsíða 108
Blaðsíða 109
Blaðsíða 110
Blaðsíða 111
Blaðsíða 112
Blaðsíða 113
Blaðsíða 114
Blaðsíða 115
Blaðsíða 116
Blaðsíða 117
Blaðsíða 118
Blaðsíða 119
Blaðsíða 120
Blaðsíða 121
Blaðsíða 122
Blaðsíða 123
Blaðsíða 124
Blaðsíða 125
Blaðsíða 126
Blaðsíða 127
Blaðsíða 128
Blaðsíða 129
Blaðsíða 130
Blaðsíða 131
Blaðsíða 132
Blaðsíða 133
Blaðsíða 134
Blaðsíða 135
Blaðsíða 136
Blaðsíða 137
Blaðsíða 138
Blaðsíða 139
Blaðsíða 140
Blaðsíða 141
Blaðsíða 142
Blaðsíða 143
Blaðsíða 144
Blaðsíða 145
Blaðsíða 146
Blaðsíða 147
Blaðsíða 148
Blaðsíða 149
Blaðsíða 150
Blaðsíða 151
Blaðsíða 152
Blaðsíða 153
Blaðsíða 154
Blaðsíða 155
Blaðsíða 156

x

Tímarit Máls og menningar

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Tímarit Máls og menningar
https://timarit.is/publication/1109

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.