Peningamál - 01.11.2002, Blaðsíða 39

Peningamál - 01.11.2002, Blaðsíða 39
38 PENINGAMÁL 2002/4 tímalána eru tiltölulega hagstæð er líklegt að hægt dragi úr misvægi erlendra skammtímaeigna og -skulda. Gengishækkun krónunnar hefur styrkt efnahags- reikning skuldugra fyrirtækja en gjaldþrotum fjölgar samt Í fyrra varð efnahagur margra fyrirtækja í landinu fyrir umtalsverðum áföllum vegna gengislækkunar krónunnar og má rekja nokkur gjaldþrot að hluta til þeirra sviptinga, enda eru skuldir margra fyrirtækja að verulegu leyti í erlendum gjaldmiðlum. Í ár hafa áhrif gengislækkunarinnar í fyrra gengið til baka að verulegu leyti, eins og glögglega kemur fram í reikn- ingum fyrirtækja sem skráð eru í Kauphöll Íslands. Stór hluti þeirra er að vísu útflutningsfyrirtæki. Því jókst framlegð þeirra á sama tíma og efnahags- reikningur varð fyrir barðinu á gengislækkun krón- unnar og þar með bolmagn þeirra til að standa undir auknum skuldbindingum. Framlegð sjávarútvegs- fyrirtækja varð reyndar meiri í fyrra en áður hefur þekkst, enda afurðaverð á erlendum markaði afar gott, á sama tíma og hækkun erlendra gjaldmiðla skilaði fleiri krónum í tekjur. Á yfirstandandi ári hefur framlegð fyrirtækja sem skráð eru í Kauphöll Íslands áfram verið mjög góð og þau hafa skilað umtalsverðri veltuaukningu, eða sem nemur 14,5% á fyrri helmingi ársins. Hagnaður eftir skatta hefur aukist verulega. Staða fyrirtækja í upplýsingatækni, verslun, þjónustu og samgöngum hefur einnig skán- að, en verður þó áfram að teljast fremur veik, enda vegur innanlandsstarfsemi þar þyngra en í sjávar- útvegi og iðnaði. Áætlað er að hagnaður innanlands- greina eftir skatta árið 2002 verði u.þ.b. 6% en hagn- aður útflutningsgreina rúmlega 10%. Gjaldþrot og rekstrarvandi sem upp hafa komið meðal fyrirtækja í verslun og þjónustu eru hins vegar einkum á meðal fyrirtækja sem ekki eru skráð á hlutabréfamarkaði. Samkvæmt könnun Seðlabankans og fjármálaráðu- neytisins í samvinnu við Gallup á væntingum 400 fyrirtækja virðast minni fyrirtækin almennt ekki eins bjartsýn á þróun veltu og hagnaðar á þessu ári og þau stærri.3 Eigi að síður telur einnig meirihluti þeirra að hagnaður og velta aukist. Undantekning eru meðal- stór fyrirtæki með 50-99 starfsmenn, sem telja að veltan verði minni í ár. Fyrirtæki í iðnaði og fram- leiðslu gera ráð fyrir lítils háttar samdrætti í veltu. Að raungildi gera öll fyrirtækin aðeins ráð fyrir lítils háttar veltuaukningu og því líklegt að raunsamdráttur verði hjá töluvert stórum hópi fyrirtækja. Skuldir fyrirtækja hafa aukist hröðum skrefum undanfarin ár, eins og greint hefur verið frá í fyrri úttektum. Í fyrra var skuldasöfnunin sérlega mikil, sem að töluverðu leyti má rekja til gengislækkunar krónunnar. Í lok ársins voru skuldir fyrirtækja við lánakerfið taldar 963 ma.kr., eða því sem næst 130% af landsframleiðslu. Þar af voru erlendar skuldir tæplega helmingur. Lauslega áætlað verða skuldir fyrirtækja í lok yfirstandandi árs nokkru minni í hlut- falli við landsframleiðslu, eða sem nemur u.þ.b. 125%. Þessi umskipti má rekja til hækkunar á gengi krónunnar í ár, en reiknað er með 14% hækkun krón- unnar á árinu í þessu mati, sem jafngildir 12% lækk- un erlendra gjaldmiðla. Til þess að gefa vísbendingu um hvaða þýðingu þetta hefur fyrir afkomu fyrir- tækja má nefna að án gengishækkunar krónunnar hefðu erlendar skuldir þeirra í árslok líklega orðið nálægt 60 ma.kr. meiri og greiðslubyrði (þ.e. vextir og afborganir) nálægt 20 ma.kr. þyngri en ella. Því er ljóst að gengishækkun krónunnar hefur létt umtals- verðri byrði af ýmsum skuldsettum fyrirtækjum. Það kemur þó ekki í veg fyrir að eftirköst skulda- söfnunar síðustu ára birtist í fjölgun gjaldþrota. Fyrstu níu mánuði ársins voru gjaldþrot fyrirtækja þegar orðin álíka mörg og allt árið í fyrra, en þá fjölg- aði þeim einnig verulega. Fjölgun árangurslausra fjárnáma hjá fyrirtækjum bendir til að gjaldþrotum Heimild: Lánstraust hf. og Hagstofa Íslands. 357 248 253 298 361372 317 249 446 412 388 292 241 1990 91 92 93 94 95 96 97 98 99 00 01 02 0 50 100 150 200 250 300 350 400 450 500 Fjöldi Samtals 1. ársfj. 2. ársfj. 3. ársfj. 4. ársfj. Gjaldþrot fyrirtækja 1990-2002 Mynd 2 3. Nánar er greint frá niðurstöðum könnunarinnar á bls. 10 í greininni Þróun og horfur í efnahags- og peningamálum.
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64
Blaðsíða 65
Blaðsíða 66
Blaðsíða 67
Blaðsíða 68
Blaðsíða 69
Blaðsíða 70
Blaðsíða 71
Blaðsíða 72
Blaðsíða 73
Blaðsíða 74
Blaðsíða 75
Blaðsíða 76
Blaðsíða 77
Blaðsíða 78
Blaðsíða 79
Blaðsíða 80
Blaðsíða 81
Blaðsíða 82
Blaðsíða 83
Blaðsíða 84
Blaðsíða 85
Blaðsíða 86
Blaðsíða 87
Blaðsíða 88
Blaðsíða 89
Blaðsíða 90
Blaðsíða 91
Blaðsíða 92
Blaðsíða 93
Blaðsíða 94
Blaðsíða 95
Blaðsíða 96
Blaðsíða 97
Blaðsíða 98
Blaðsíða 99
Blaðsíða 100
Blaðsíða 101
Blaðsíða 102
Blaðsíða 103
Blaðsíða 104
Blaðsíða 105
Blaðsíða 106
Blaðsíða 107
Blaðsíða 108
Blaðsíða 109
Blaðsíða 110
Blaðsíða 111
Blaðsíða 112
Blaðsíða 113
Blaðsíða 114
Blaðsíða 115
Blaðsíða 116
Blaðsíða 117
Blaðsíða 118
Blaðsíða 119
Blaðsíða 120
Blaðsíða 121
Blaðsíða 122
Blaðsíða 123
Blaðsíða 124
Blaðsíða 125
Blaðsíða 126

x

Peningamál

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Peningamál
https://timarit.is/publication/1144

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.