Peningamál - 01.11.2002, Blaðsíða 55

Peningamál - 01.11.2002, Blaðsíða 55
langs tíma er hins vegar mjög æskilegt að kjarnavísi- tala endurspegli þróun framfærslukostnaðar. Því er æskilegt að mæld kjarnaverðbólga og verðbólga mæld með vísitölu neysluverðs sýni sams konar langtímahegðun. Túlkun verðbreytinga við mótun peningastefnunnar Við ákvörðun peningastefnunnar er æskilegt að verð- vísitalan sem notuð er til viðmiðunar hafi sem nánust tengsl við stefnuna. Í þessu samhengi þarf að hafa í huga að vísitala neysluverðs inniheldur fjölda undir- liða sem eru töluvert sveiflukenndir og aðra sem eru utan áhrifasviðs peningastefnunnar. Því getur stundum verið erfitt að túlka og móta peninga- stefnuna á grundvelli breytinga á vísitölu neyslu- verðs. Með því að útiloka liði sem eru töluvert sveiflukenndir má því draga úr skammtímasveiflum í mældri verðbólgu og auðvelda þannig mótun peningastefnunnar. Að sama skapi geta viðbrögð sumra undirliða almennrar vísitölu neysluverðs við aðgerðum í peningamálum verið þess eðlis að flækja túlkun seðlabankans á tímabundnum áhrifum aðgerða sinna. Því getur verið heppilegt að útiloka slíka undirliði út úr almennri vísitölu neysluverðs. Dæmi um slíkan undirlið er vaxtakostnaður íbúðalána sem í sumum löndum er mældur sem framfærslukostnaður heimila, þó ekki hér á landi. Þar sem þessi kostnaðarþáttur er mældur í almennri vísitölu neysluverðs fylgir t.d. vaxtahækkun viðkomandi seðlabanka hækkun þess hluta framfærslukostnaðar sem gæti í sumum tilvik- um jafnvel leitt til tímabundinnar hækkunar mælds verðlags í kjölfar aukins aðhalds peningastefnunnar. Þetta getur gert mótun peningastefnunnar erfiðari en ella og gæti jafnvel leitt til rangra stefnuviðbragða, þ.e. ef aðhaldsstig peningastefnunnar er aukið aftur þannig að hún er í raun farin að elta skottið á sér. Því hafa þau lönd sem byggja stefnu sína á formlegu verðbólgumarkmiði, þar sem vaxtakostnaður hús- næðislána er inni í vísitölunni, tekið þennan þátt út í mælingum sínum á kjarnaverðbólgu. Í sumum þeirra hefur vísitala neysluverðs jafnvel verið endurskil- greind þannig að þessi þáttur er tekinn út. Önnur tegund undirliggjandi verðbreytinga sem erfitt getur verið að túlka og gerir því mótun peninga- stefnunnar erfiðari eru verðbreytingar sem orsakast af breytingum á óbeinum sköttum og niðurgreiðslum hins opinbera. Hækkun óbeinna skatta leiðir t.d. til tímabundinnar hækkunar mældrar verðbólgu m.v. vísitölu neysluverðs sem ekki er rétt að peninga- stefnan bregðist beint við, a.m.k. ekki í fyrstu umferð.5 Áhrif peningastefnunnar á undanskilda þætti Óheppilegt er að gripið sé til aðgerða í peninga- málum vegna fyrstu áhrifa undirþátta verðvísitölunn- ar sem peningastefnan hefur í raun engin áhrif á. Dæmi um þetta er t.d. bensínverð. Því getur verið rétt að undanskilja bein áhrif bensínverðs í mælikvarða á kjarnaverðlagi. Með því gæti túlkun skammtíma- verðbreytinga og mótun peningastefnunnar orðið auðveldari. Önnur rök fyrir því að undanskilja undirþætti eins og bensínverð er að bensínverðsbreyting er dæmi um breytingu á hlutfallslegu verðlagi sem vel mótuð peningastefna á almennt séð ekki að bregðast við. Þvert á móti er eðlilegt að hleypa slíkum viðskipta- kjaraskellum út í verðlag. Hækkun bensínverðs (versnandi viðskiptakjör) fylgir yfirleitt að það hægir á hjólum efnahagsstarfseminnar á sama tíma og verð- lag hækkar. Bregðist peningastefnan við með auknu aðhaldi er hættan sú að hún dragi enn frekar úr efna- hagsstarfseminni. Því er það góð peningastefna sem hleypir slíkum framboðsskellum að hluta eða öllu leyti út í verðlag. Það getur því auðveldað fram- kvæmd peningastefnunnar að undanskilja úr kjarna- verðlagi undirþætti, eins og bensínverð, sem verða fyrir miklum áhrifum af framboðsskellum. Megin- viðfangsefni peningastefnunnar er að halda verð- bólgu í skefjum og bregðast við eftirspurnarskellum en ekki framboðsskellum. Annað dæmi um undirþætti sem peningastefnan hefur lítil sem engin áhrif á er verð háð opinberum ákvörðunum. Slíkt verð bregst lítið við undir- liggjandi markaðsaðstæðum og lýtur yfirleitt öðrum sjónarmiðum en verðákvarðanir fyrirtækja á mark- aði.6 PENINGAMÁL 2002/4 54 5. T.d. gæti peningastefnan aukið aðhaldsstig efnahagsstefnunnar óþarf- lega mikið ef skattahækkanirnar eru liður í auknu aðhaldi í ríkisfjár- málum og peningastefnan brygðist við tímabundnu verðbólguskoti þeirra með vaxtahækkun. 6. Að sama skapi væri óeðlilegt að bregðast t.d. við afnámi niður- greiðslna og opinbers verðlagseftirlits, sem hefði í för með sér tíma- bundnar verðhækkanir, með auknu aðhaldi í peningamálum.
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64
Blaðsíða 65
Blaðsíða 66
Blaðsíða 67
Blaðsíða 68
Blaðsíða 69
Blaðsíða 70
Blaðsíða 71
Blaðsíða 72
Blaðsíða 73
Blaðsíða 74
Blaðsíða 75
Blaðsíða 76
Blaðsíða 77
Blaðsíða 78
Blaðsíða 79
Blaðsíða 80
Blaðsíða 81
Blaðsíða 82
Blaðsíða 83
Blaðsíða 84
Blaðsíða 85
Blaðsíða 86
Blaðsíða 87
Blaðsíða 88
Blaðsíða 89
Blaðsíða 90
Blaðsíða 91
Blaðsíða 92
Blaðsíða 93
Blaðsíða 94
Blaðsíða 95
Blaðsíða 96
Blaðsíða 97
Blaðsíða 98
Blaðsíða 99
Blaðsíða 100
Blaðsíða 101
Blaðsíða 102
Blaðsíða 103
Blaðsíða 104
Blaðsíða 105
Blaðsíða 106
Blaðsíða 107
Blaðsíða 108
Blaðsíða 109
Blaðsíða 110
Blaðsíða 111
Blaðsíða 112
Blaðsíða 113
Blaðsíða 114
Blaðsíða 115
Blaðsíða 116
Blaðsíða 117
Blaðsíða 118
Blaðsíða 119
Blaðsíða 120
Blaðsíða 121
Blaðsíða 122
Blaðsíða 123
Blaðsíða 124
Blaðsíða 125
Blaðsíða 126

x

Peningamál

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Peningamál
https://timarit.is/publication/1144

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.