Peningamál - 01.11.2002, Blaðsíða 85

Peningamál - 01.11.2002, Blaðsíða 85
Þrennt leiðir af þessu. Í fyrsta lagi að trúverðug- leiki seðlabankans getur skipt miklu varðandi miðl- unarferli peningastefnunnar. Með trúverðugleika er átt við að aðilar hagkerfisins trúi því að seðlabankinn hafi getu og vilja til að ná því verðbólgumarkmiði sem honum er sett. Ef slík trú er til staðar er auð- veldara fyrir seðlabankann að ná markmiði sínu því að væntingarnar á markaðnum hjálpa honum. Það er einnig auðveldara fyrir hann að jafna hagsveifluna eða hjálpa fjármálafyrirtækjum í erfiðleikum því að grunsemdir vakna síður um að hann hafi eitthvað annað í hyggju. Ef trúverðugleiki er lítill getur t.d. vaxtalækkun leitt af sér hækkun verðbólguvæntinga. Tilætluð lækkun raunvaxta verður þá minni en ella og þar með verða örvunaráhrif á hagkerfið minni. Sama verður uppi á teningnum gagnvart genginu. Viðvarandi skortur á trúverðugleika leiðir ennfremur til aukins áhættuálags í vöxtum. Þeir verða því hærri en ella með neikvæðum afleiðingum fyrir hagvöxt og lífskjör. Í öðru lagi þarf peningastefnan að vera framsýn. Formlegar spár og mat á horfum í efnahagsmálum gegna því lykilhlutverki við mótun peningastefnunn- ar. Dæmi um þetta er að verðbólguspá Seðlabanka Íslands er mikilvægasta viðmið ákvarðana í peninga- málum.8 Í þriðja lagi, og það sem skiptir mestu máli í mínum huga, er að ákvarðanir í peningamálum eru alltaf teknar við skilyrði óvissu. Þessi óvissa er „undir, yfir og allt um kring“, ef svo má til orða taka. Það er ekki einungis að framtíðin sé alltaf í eðli sínu óviss. Til viðbótar kemur að óvissa ríkir einnig um ástandið á ríkjandi stund þar sem hagstærðir eru oftast mældar með nokkurri töf. Einnig ríkir óvissa um hvert sé rétta líkanið af hagkerfinu, hvernig miðlunarferli peningastefnunnar sé og hvernig markaðsaðilar bregðist við ákvörðunum í peninga- málum hverju sinni. Í mínum huga er það eitt af meginverkefnum seðlabanka að reyna eftir megni að yfirvinna áhrifin af þessari óvissu. Það gerir hann aðallega með þrennum hætti. Í fyrsta lagi með því að búa yfir öflugu kerfi til að vaka yfir ástandi og horf- um í efnahagsmálum. Í öðru lagi með því að þreifa sig áfram varðandi breytingar á vöxtum, þ.e. breyta þeim oftar og í smærri skrefum en hann myndi vænt- anlega gera ef hann vissi allt um núið og framtíðina.9 Í þriðja lagi með því að hafa innra kerfi til að ræða ástand og horfur og hvað réttast sé að gera í peninga- málum og nýta þannig sem best þá þekkingu sem býr í bankanum. Ef ekki væri þessi óvissa gætu seðla- bankar verið mun minni. Að lokum er rétt að hafa í huga að óvissan verður aldrei að fullu yfirunnin og þess vegna verður peningastefna í framkvæmd alltaf blanda af vísindum og list. Þar sem þetta er svo mikilvægt langar mig að nefna tvö dæmi sem tengjast óvissunni. Það fyrra er kerfi Seðlabanka Íslands til að meta ástand og horfur í efnahagsmálum. Það kerfi er viðamikið og hefur verið að eflast á undanförnum misserum, enda varð mikilvægi framsýnnar peningastefnu enn meira en áður eftir að bankanum var sett verðbólgumarkmið. Í kerfið fara töluverðir starfskraftar. Lýsa má kerfinu með eftirfarandi hætti: Mat á hagvísum: Í hvert skipti sem nýjar hagtölur eru birtar eru þær teknar til skoðunar. Í hverjum mánuði skoðar og greinir hagfræðisvið bankans síðan vel yfir 100 innlendar hagstærðir sem yfirleitt eru á mánaðar- legri tíðni eða hærri. Spár: Seðlabankinn gerir fjórum sinnum á ári verð- bólguspár til a.m.k. tveggja ára. Í tengslum við þær er lagt ítarlegt mat á þá þætti efnahagsmála sem mestu skipta fyrir verðlagsþróunina. Seðlabankinn kynnir sér einnig spár annarra. Markaðsvaka: Markaðsstofa bankans á peninga- málasviði fylgist náið með þróun á innlendum fjár- málamörkuðum og er í nánum tengslum við aðrar fjármálastofnanir. Úrtakskannanir: Seðlabankinn lætur reglulega gera úrtakskannanir á væntingum og áformum heimila og fyrirtækja. Samtöl: Fulltrúar bankans eiga samtöl við marg- víslega aðila í þjóðfélaginu til að fá frá þeim upp- 84 PENINGAMÁL 2002/4 8. Umfjöllun um fyrirkomulag peningastefnu með formlegu verðbólgu- markmiði er að finna í grein Þórarins G. Péturssonar (2000a). 9. Blinder (1998) fjallar um stjórn peningamála við skilyrði óvissu með fræðilegum og aðgengilegum hætti í senn, en hann nýtur þess að vera akademískur hagfræðingur í hæsta gæðaflokki sem jafnframt hefur reynslu af því að sitja í peningastefnunefnd seðlabanka Bandaríkjanna. Hann minnir á Brainard-regluna, þ.e. við skilyrði óvissu ber að ákveða hvað yrði gert ef stikar líkana sem notuð eru við ákvörðun peninga- stefnunnar væru þekktir með vissu, og gera síðan minna. Það styður við kenninguna um að heppilegra sé að breyta vöxtum í mörgum minni skrefum fremur en fáum stórum.
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64
Blaðsíða 65
Blaðsíða 66
Blaðsíða 67
Blaðsíða 68
Blaðsíða 69
Blaðsíða 70
Blaðsíða 71
Blaðsíða 72
Blaðsíða 73
Blaðsíða 74
Blaðsíða 75
Blaðsíða 76
Blaðsíða 77
Blaðsíða 78
Blaðsíða 79
Blaðsíða 80
Blaðsíða 81
Blaðsíða 82
Blaðsíða 83
Blaðsíða 84
Blaðsíða 85
Blaðsíða 86
Blaðsíða 87
Blaðsíða 88
Blaðsíða 89
Blaðsíða 90
Blaðsíða 91
Blaðsíða 92
Blaðsíða 93
Blaðsíða 94
Blaðsíða 95
Blaðsíða 96
Blaðsíða 97
Blaðsíða 98
Blaðsíða 99
Blaðsíða 100
Blaðsíða 101
Blaðsíða 102
Blaðsíða 103
Blaðsíða 104
Blaðsíða 105
Blaðsíða 106
Blaðsíða 107
Blaðsíða 108
Blaðsíða 109
Blaðsíða 110
Blaðsíða 111
Blaðsíða 112
Blaðsíða 113
Blaðsíða 114
Blaðsíða 115
Blaðsíða 116
Blaðsíða 117
Blaðsíða 118
Blaðsíða 119
Blaðsíða 120
Blaðsíða 121
Blaðsíða 122
Blaðsíða 123
Blaðsíða 124
Blaðsíða 125
Blaðsíða 126

x

Peningamál

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Peningamál
https://timarit.is/publication/1144

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.