Peningamál - 01.02.2011, Blaðsíða 7

P
E
N
I
N
G
A
M
Á
L

2
0
1
1
•
1
7
ÞRÓUN OG HORFUR
Í EFNAHAGS- OG PENINGAMÁLUM
• Töluverður afgangur varð á vöru- og þjónustuviðskiptum á fyrstu
þremur fjórðungum síðasta árs. Gert er ráð fyrir að afgangurinn
á árinu 2010 í heild hafi numið um 11% af landsframleiðslu, sem
er nokkru meiri afgangur en spáð var í nóvember. Halli á þátta-
tekjujöfnuði er hins vegar áætlaður nokkru meiri en í nóvember.
Þar vegur þyngst endurskoðun á tölum fyrir fyrri hluta síðasta árs
vegna lækkunar á mati erlendra eigna innlánsstofnana í slitameð-
ferð. Þar að auki vega áætlaðar áfallnar vaxtagreiðslur vegna nýs
Icesave-samnings þyngra á árinu 2010 en í fyrri spám bankans
þar sem vaxtagreiðslur hefjast fyrr en þar var gert ráð fyrir.
Mældur viðskiptahalli á árinu 2010 eykst því lítillega eða úr 3% af
landsframleiðslu í nóvemberspánni í 3,5%. Afgangur á viðskipta-
jöfnuði án innlánsstofnana í slitameðferð er hins vegar töluvert
meiri en spáð var í nóvember eða um 6½% af landsframleiðslu
í stað tæplega 3% í síðustu spá, enda hefur ofangreint endur-
mat á erlendum eignum þessara stofnana ekki áhrif á þennan
mælikvarða á viðskiptajöfnuði.
• Horfur eru á að verulega dragi úr mældum viðskiptahalla í ár og
að hann verði að jafnaði um 1% af landsframleiðslu út spátímann.
Það skýrist einkum af því að afgangur af vöru- og þjónustuvið-
skiptum verður líklega meiri á tímabilinu en áður var talið eða um
12% af landsframleiðslu í stað rúmlega 9% í nóvemberspánni.
Horfur um viðskiptajöfnuð án innlánsstofnana í slitameðferð
batna enn frekar og er útlit fyrir að afgangur mældur á þennan
hátt verði um 6-8% af landsframleiðslu sem er 5-7 prósentum
meiri afgangur en spáð var í nóvember. Fyrir utan hagstæðari
utanríkisviðskipti er meginskýringin hagstæðari vaxtakjör og hrað-
ari endurgreiðsluferill í nýjum Icesave-samningsdrögum en í þeim
forsendum sem lágu til grundvallar nóvemberspánni.
Innlendir fjármálamarkaðir
• Frá því í nóvember hafa vextir Seðlabankans verið lækkaðir
tvisvar: fyrst við útgáfu Peningamála í nóvember og í seinna
skiptið á vaxtaákvörðunarfundi í desember. Samtals hafa inn-
lánsvextir bankans lækkað úr 4,75% í 3,5% og hámarksvextir
á 28 daga innstæðubréfum úr 6% í 4,25%. Á sama tíma hafa 7
daga veðlánavextir lækkað úr 6,25% í 4,5% og daglánavextir úr
7,75% í 5,5%.
• Á desemberfundi peningastefnunefndar var ákveðið að þrengja
vaxtagang bankans um 1 prósentu, úr 3 prósentum í 2. Miðja
vaxtagangsins lækkaði því um 1 prósentu en aðhaldsstig pen-
ingastefnunnar, sem mælt er með meðaltali vaxta á innlánshlið
markaðsaðgerða bankans, lækkaði heldur minna eða um 0,75
prósentur.
• Markmiðið með að þrengja vaxtaganginn var annars vegar að
færa einnar nætur vexti á markaði nær miðju vaxtagangsins og
hins vegar að draga úr sveiflum í markaðsvöxtum. Þannig er
1. Rekstrarframlög talin með þáttatekjum. Grunnspá Seðlabankans
2010-2013.
2. Án ógreiddra áfallinna vaxta vegna innlánsstofnana í slitameðferð.
Heimildir: Hagstofa Íslands, Seðlabanki Íslands.
% af VLF
Mynd 5
Viðskiptajöfnuður 2000-20131
Vöru- og þjónustujöfnuður
Undirliggjandi þáttatekjujöfnuður2
Undirliggjandi viðskiptajöfnuður2
Mældur viðskiptajöfnuður
‘13‘12‘11‘10‘09‘06 ‘07 ‘08‘05‘04‘03‘02‘01‘00
-25
-20
-15
-10
-5
0
5
10
15
Mynd 6
Vextir Seðlabanka Íslands
og skammtíma markaðsvextir
Daglegar tölur 1. janúar 2009 - 28. janúar 2011
%
Vextir á veðlánum
Daglánavextir
Hámarksvextir á 28 daga innstæðubréfum
Viðskiptareikningar
Daglánavextir á millibankamarkaði
Heimild: Seðlabanki Íslands.
2
4
6
8
10
12
14
16
18
20
22
24
2009 2010 2011
%
Mynd 7
Ávöxtunarkrafa óverðtryggðra ríkisskuldabréfa
Daglegar tölur 3. janúar 2007 - 28. janúar 2011
Heimild: Seðlabanki Íslands.
RIKB 09 0612
RIKB 10 1210
RIKB 10 0317
RIKB 19 0226
0
2
4
6
8
10
12
14
16
18
20
‘112010200920082007
RIKB 25 0612
RIKB 13 0517
RIKB 11 0722