Peningamál - 01.02.2011, Blaðsíða 10

ÞRÓUN OG HORFUR
Í EFNAHAGS- OG PENINGAMÁLUM
P
E
N
I
N
G
A
M
Á
L

2
0
1
1
•
1
10
einkaneyslu á þriðja ársfjórðungi gekk hins vegar eftir, en endur-
skoðun á einkaneyslu á fyrri helmingi ársins leiðir til þess að sam-
dráttur einkaneyslu og samneyslu á fyrstu þremur fjórðungum
ársins er nú áætlaður heldur meiri en bankinn spáði í nóvember.
Utanríkisviðskiptin á fyrstu þremur fjórðungum ársins 2010 voru
hins vegar heldur hagstæðari en Seðlabankinn hafði spáð.
• Á þriðja fjórðungi síðasta árs jókst einkaneysla samkvæmt bráða-
birgðatölum Hagstofunnar um 1,8% frá fyrra ári. Það er í fyrsta
sinn sem vöxtur mælist á milli ára síðan á fyrsta fjórðungi ársins
2008. Árstíðarleiðrétt einkaneysla á þriðja ársfjórðungi jókst um
3,8% frá fyrri ársfjórðungi en hafði dregist saman tvo ársfjórðunga
þar á undan. Helstu hátíðnivísbendingar benda til áframhaldandi
vaxtar einkaneyslu á fjórða ársfjórðungi. Árstíðarleiðrétt korta- og
dagvöruvelta jókst á milli þriðja og fjórða ársfjórðungs. Hið sama
á við um fyrirhuguð stórkaup samkvæmt niðurstöðum könn-
unar Capacent Gallup. Þá jókst árstíðarleiðréttur innflutningur
neysluvara á þriðja fjórðungi töluvert frá ársfjórðungnum á undan
eftir að hafa dregist saman á fyrri helmingi ársins. Spáð er 1,2%
árstíðarleiðréttum vexti einkaneyslu á fjórða fjórðungi frá fyrri
ársfjórðungi sem jafngildir 2% aukningu frá sama fjórðungi árið
áður. Þetta er talsverð breyting frá nóvemberspánni, en þá var
spáð 0,7% samdrætti. Gangi spáin eftir dróst einkaneysla saman
um 0,3% á síðasta ári.
• Frá nóvembermánuði hafa aðgerðir til að leysa skuldavanda
heimilanna skýrst, bæði með lagasetningu í kjölfar dóma um
lögmæti gengistryggingar lána og með samræmdum aðgerðum
stjórnvalda og fjármálafyrirtækja til að taka á skuldavanda heimila.
Munu þær aðgerðir nýtast nokkrum hluta heimila beint í gegnum
endurgreiðslur á ofgreiddum afborgunum sem þegar eru hafnar,
auk þess sem verulega dregur úr óvissu um skuldastöðu heimila.
Líklegt er að óvissan hafi haldið aftur af útgjaldaáformum þeirra.
Þessar aðgerðir ásamt heimild til úttektar séreignarsparnaðar
hafa stutt við einkaneyslu að undanförnu og er talið að svo verði
áfram. Aðgerðirnar eru þó í meginatriðum í samræmi við fyrri spár
bankans og kalla því ekki á miklar breytingar á mati á horfum um
einkaneyslu næstu missera.
• Áætlað er að einkaneysla vaxi um 3% á þessu ári og því næsta.
Þetta er heldur meiri vöxtur en samsvarar vexti kaupmáttar ráð-
stöfunartekna. Því mun ganga á sparnað heimilanna allt fram á
árið 2013, þegar gert er ráð fyrir að þau taki að byggja hann upp
á ný. Þrátt fyrir horfur um töluverðan vöxt einkaneyslu verður
hlutdeild einkaneyslu í landsframleiðslu aðeins u.þ.b. 50% á spá-
tímanum, sem er mjög lágt hlutfall í sögulegu samhengi.
• Fjárlög voru samþykkt í desember og urðu nokkrar breytingar
frá fjárlagafrumvarpinu sem lá til grundvallar nóvemberspá
Seðlabankans. Mest munar um að ekki var gengið jafn langt í
niðurskurði á launakostnaði og upphaflega fjárlagafrumvarpið
Vísitala fyrirhugaðra stórkaupa
Einkaneysla
1. Tölur yfir einkaneyslu ná einungis fram til 3. ársfjórðungs 2010.
Heimildir: Capacent Gallup, Hagstofa Íslands.
Breyting frá fyrra ári (%)
Mynd 15
Einkaneysla, fyrirhuguð stórkaup
og innfluttar neysluvörur1
2. ársfj. 2003 - 4. ársfj. 2010
Innfluttar neysluvörur
-60
-50
-40
-30
-20
-10
0
10
20
30
40
20102009200820072006200520042003
Mynd 13
Þróun einkaneyslu, dagvöruveltu
og greiðslukortaveltu1
1. ársfj. 2003 - 4. ársfj. 2010
1. Tölur yfir einkaneyslu ná einungis fram til 3. ársfjórðungs 2010.
Heimildir: Hagstofa Íslands, Rannsóknarsetur verslunarinnar,
Seðlabanki Íslands.
Breyting frá fyrra ári (%)
Einkaneysla
Dagvöruvelta
Debet- og kreditkortavelta einstaklinga
innanlands og erlendis
-30
-25
-20
-15
-10
-5
0
5
10
15
20
20102009200820072006200520042003

Væntingavísitala Gallup (h. ás)
Einkaneysla (v. ás)
1. Miðað er við þriggja mánaða meðaltal væntingavísitölu Gallup. Gildi
fyrir 1. ársfj. 2011 er fyrir janúar. Tölur yfir einkaneyslu ná einungis
fram til 3. ársfjórðungs 2010.
Heimildir: Capacent Gallup, Hagstofa Íslands.
VísitalaBreyting frá fyrra ári (%)
Mynd 14
Einkaneysla og væntingavísitala Gallup
1. ársfj. 2001 - 1. ársfj. 20111
Væntingavísitala Gallup til sex mánaða (h. ás)
-25
-20
-15
-10
-5
0
5
10
15
20
0
20
40
60
80
100
120
140
160
180
‘10‘09‘08‘07‘06‘05‘04‘03‘02‘01
•
•