Peningamál - 01.02.2011, Blaðsíða 13

ÞRÓUN OG HORFUR
Í EFNAHAGS- OG PENINGAMÁLUM
P
E
N
I
N
G
A
M
Á
L

2
0
1
1
•
1
13
Mælt atvinnuleysi var 8,1% á árinu 2010 en hafði verið 8%
árið á undan. Þótt atvinnuleysi mælist svipað og árið 2009 var
það í raun meira, því að breytingar á atvinnuleysisbótarétti og
breyttar aðferðir við útreikning atvinnuleysis leiða til þess að
atvinnuleysi mælist líklega ½-1 prósentu minna árið 2010 en sam-
kvæmt fyrri aðferðum og bótarétti. Tölur vinnumarkaðskönnunar
Hagstofunnar sýna einnig að atvinnuleysi jókst milli ára.
• Vísbendingar um þróun atvinnuleysis á næstu mánuðum benda
til að það eigi enn eftir að aukast. Þannig gefur viðhorfskönnun
meðal 400 stærstu fyrirtækja landsins sem Capacent Gallup gerði
í desember til kynna að fleiri fyrirtæki vildu fækka starfsmönnum
á næstu sex mánuðum en fjölga. Samkvæmt viðhorfskönnuninni
vilja fleiri fyrirtæki fækka starfsfólki en í sambærilegri könnun
í september og færri vilja fjölga starfsfólki. Mest breyting varð
á áformum fyrirtækja í fiskvinnslu um að fækka fólki. U.þ.b.
þriðjungur þeirra vildi fækka starfsfólki í desember en aðeins 14%
í september. Svipaðar vísbendingar má lesa út úr nýlegri könnun
sem Samtök atvinnulífsins gerðu meðal aðildarfélaga sinna.
Samkvæmt henni áforma fyrirtæki að fækka starfsmönnum um
1.000 á næstu sex mánuðum. Jafngildir það rúmlega ½ prósentu
aukningu atvinnuleysis.
• Í nýlegu samkomulagi á milli Samtaka atvinnulífsins, fjármála-
stofnana og stjórnvalda er stefnt að því að athugun á fjárhags-
stöðu lítilla og meðalstórra fyrirtækja verði lokið fyrir sumarbyrjun.
Vonir standa til að þessar aðgerðir muni hraða úrvinnslu skulda-
mála þessara fyrirtækja. Líklegt er að endurskipulagning fyrirtækj-
anna muni hafa í för með sér tímabundna aukningu atvinnuleysis
en jafnframt treysta atvinnu til lengri tíma.
• Samkvæmt uppfærðri spá bankans eru atvinnuleysishorfur til
næstu ára svipaðar og þær voru í nóvember. Gert er ráð fyrir
að atvinnuleysi muni aukast á fyrri hluta ársins, ná hámarki í um
8½% á fyrsta fjórðungi þessa árs en taki smám saman að minnka
á ný eftir því sem efnahagsumsvif aukast og verði komið niður í
rúmlega 3% í lok árs 2013.
• Miðað við niðurstöður vinnumarkaðskönnunar Hagstofunnar er
áætlað að hlutfall starfandi fólks af mannfjölda á aldrinum 16-64
ára hafi minnkað um 2½ prósentur milli fjórðunga á síðasta fjórð-
ungi ársins 2010. Spáð er að atvinna taki að aukast milli fjórðunga
á fyrsta fjórðungi þessa árs (leiðrétt fyrir árstíðarsveiflu). Gert er
ráð fyrir hægum, en samfelldum bata í atvinnu það sem eftir lifir
spátímans og í lok spátímans verði hlutfall starfandi fólks um 2½
prósentu hærra en það var í fyrra.
• Ekki hafa komið fram nýjar vísbendingar um aukinn launaþrýst-
ing, þótt laun hafi hækkað lítillega meira á síðasta fjórðungi ársins
2010 en gert var ráð fyrir í síðustu spá. Kjarasamningaviðræður
standa yfir og er gert ráð fyrir tiltölulega hóflegum launahækk-
%
Mynd 21
Atvinna
1. ársfj. 2007 - 1. ársfj. 20141
1. Grunnspá Seðlabankans 1. ársfj. 2011 - 1. ársfj. 2014.
Heimildir: Hagstofa Íslands, Seðlabanki Íslands.
Ársfjórðungslegur vöxtur atvinnu (árstíðarleiðréttur)
Árlegur vöxtur atvinnu
-14
-12
-10
-8
-6
-4
-2
0
2
4
6
2013201220112010200920082007
Hlutfall fyrirtækja (%)
Mynd 22
Fyrirtæki sem hyggja á starfsmannabreytingar
á næstu 6 mánuðum
Heimild: Capacent Gallup.
Fyrirtæki sem vilja fjölga starfsmönnum, desember 2010
Fyrirtæki sem vilja fjölga starfsmönnum, október 2010
Fyrirtæki sem vilja fækka starfsmönnum, desember 2010
Fyrirtæki sem vilja fækka starfsmönnum, október 2010
-60 -40 -20 0 20 40 60
Ýmis þjónusta
Fjármálaþjónusta
Bygg.st. og veitur
Samgöngur o.fl.
Sjávarútvegur
Verslun
Iðnaður og framl.
Selja ekki vörur
til útlanda
Selja vörur
til útlanda
Öll fyrirtæki
1. Jákvæður vöxtur framleiðni kemur fram sem neikvætt framlag til
hækkunar á launakostnaði á framleidda einingu. Grunnspá
Seðlabankans 2010-2013.
Heimildir: Hagstofa Íslands, Seðlabanki Íslands.
Mynd 23
Launakostnaður á framleidda einingu
og framlag undirliða 2000-20131
Breyting frá fyrra ári (%)
-4
-2
0
2
4
6
8
10
12
14
Nafnlaun
Launakostnaður annar en laun
Undirliggjandi framleiðni
Launakostnaður á framleidda einingu
‘13‘11‘09‘07‘05‘03‘01‘00 ‘02 ‘04 ‘06 ‘08 ‘10 ‘12