Peningamál - 01.02.2011, Blaðsíða 14

ÞRÓUN OG HORFUR
Í EFNAHAGS- OG PENINGAMÁLUM
P
E
N
I
N
G
A
M
Á
L

2
0
1
1
•
1
14
unum, í samræmi við spána frá því í nóvember. Horfur um
launakostnað á framleidda einingu eru svipaðar og spáð var í
nóvember.
• Verðbólgumarkmið Seðlabankans náðist undir lok ársins en verð-
bólga hafði verið yfir markmiði síðan í apríl 2004. Meðalverðbólga
á árinu 2010 nam 5,4% samanborið við 12% árið 2009. Mæld
verðbólga var 2,8% á síðasta fjórðungi ársins 2010 sem er í
samræmi við spána frá því í nóvember.
• Vísitala neysluverðs lækkaði um 0,9% í janúar eftir að hafa hækk-
að um 0,33% í desember sl. og verið nánast óbreytt í nóvember. Í
janúar mældist tólf mánaða verðbólga 1,8%. Vísitala neysluverðs
án áhrifa óbeinna skatta lækkaði hins vegar um 1,1% þar sem
áhrif hækkunar áfengis-, tóbaks-, olíu- og kolefnisgjalds eru und-
anskilin og nam tólf mánaða verðbólga á þann mælikvarða 1,6%.
Helstu áhrifaþættir í janúar voru vetrarútsölur sem höfðu 0,9 pró-
sentna áhrif til lækkunar vísitölunnar og breyting á meðhöndlun
útvarpsgjalds í vísitölu neysluverðs sem hafði 0,4 prósentna áhrif
til lækkunar.2 Á móti vógu áhrif vegna verðhækkunar mat- og
drykkjarvöru, bensíns og árstíðarbundinna gjaldskrárhækkana.
• Verðbólguálag á skuldabréfamarkaði gefur vísbendingu um
þróun verðbólguvæntinga markaðsaðila en endurspeglar einnig
áhættuþóknun tengda verðbólguóvissu, sem erfitt er að meta.
Sveiflur í áhættuþóknun og verðsveiflur á skuldabréfamarkaði
ótengdar verðbólguvæntingum geta einnig valdið vanda við
túlkun skammtímasveiflna í verðbólguálaginu. Verðbólguálag á
skuldabréfamarkaði bendir til þess að verðbólguvæntingar til eins
árs séu um 1% og hefur heldur lækkað frá því sem það var við
útgáfu Peningamála í nóvember. Verðbólguálag til lengri tíma
(verðbólguálag til fimm ára eftir fimm ár, þ.e. mat á væntingum
um meðalverðbólgu áranna 2016-2021) er hins vegar um 3½%
sem er svipað og í nóvember. Áhættuþóknun kann að skýra hluta
álagsins og því gætu verðbólguvæntingar til langs tíma verið
nokkru lægri.
• Samkvæmt ársfjórðungslegri könnun Capacent Gallup á verð-
bólguvæntingum fyrirtækja sem framkvæmd var í desember sl.
væntu stjórnendur fyrirtækja 2% verðbólgu á næstu tólf mán-
uðum ef miðað er við miðgildi svara eða um hálfri prósentu minni
verðbólgu en í síðustu könnun í september. Verðbólguvæntingar
heimila halda einnig áfram að hjaðna. Í könnun Capacent Gallup
á verðbólguvæntingum heimila frá því í desember væntu þau 4%
verðbólgu á næstu tólf mánuðum sem er 2 prósentum minna
en í síðustu könnun í september. Hins vegar reyndust væntingar
heimila um tólf mánaða verðbólgu eftir tvö ár óbreyttar og námu
5%. Verðbólguvæntingar heimila eru því enn yfir verðbólgumark-
Mynd 24
Verðbólga
Janúar 2001 - janúar 20111
0
2
4
6
8
10
12
14
16
18
20
12 mánaða breyting (%)
1. Kjarnavísitölur mæla undirliggjandi verðbólgu. Kjarnavísitala 1 er
vísitala neysluverðs án búvöru, grænmetis, ávaxta og bensíns. Í
kjarnavísitölu 2 er að auki verðlag opinberrar þjónustu undanskilið.
Kjarnavísitala 3 undanskilur til viðbótar áhrif af breytingum
raunvaxta.
Heimildir: Hagstofa Íslands, Seðlabanki Íslands.
Vísitala neysluverðs
Kjarnavísitala 1
Kjarnavísitala 2
Kjarnavísitala 3
Verðbólgumarkmið
‘11‘10‘09‘08‘07‘06‘05‘04‘03‘02‘01
Mynd 25
Undirliðir verðbólgu
Framlag einstakra undirliða til verðbólgu jan. 2007 - jan. 2011
12 mánaða breyting (%)
Innfluttar vörur án
áfengis, tóbaks og bensíns
Bensín
Húsnæði
Innlendar vörur án búvöru og grænmetis
Heimild: Hagstofa Íslands.
-2
0
2
4
6
8
10
12
14
16
18
20
2010200920082007 2011
Almenn þjónusta
Aðrir liðir
Vísitala neysluverðs
Mynd 26
Verðbólguvæntingar m.v. mun á framvirkum
óverðtryggðum og verðtryggðum vöxtum1
Mánaðarlegar tölur janúar 2007 - janúar 2011
12 mánaða breyting (%)
1. Verðbólguvæntingar eru reiknaðar út frá mun á ávöxtunarkröfu
óverðtryggðra og verðtryggðra ríkisskuldabréfa.
Heimild: Seðlabanki Íslands.
1 árs verðbólguvæntingar út frá verðbólguálagi
5 ára verðbólguvæntingar eftir 5 ár út frá verðbólguálagi
Verðbólgumarkmið
-2
0
2
4
6
8
10
12
14
‘1120102009200820072006200520042003
2. Vegna breytinga á fyrirkomulagi á innheimtu útvarpsgjaldsins lítur Hagstofan nú á gjaldið
sem beinan skatt í stað þjónustugjalds og er það því ekki tekið með í útreikning neyslu-
verðsvísitölunnar.