Peningamál - 01.08.2011, Blaðsíða 5

P
E
N
I
N
G
A
M
Á
L

2
0
1
1
•
3
5
Alþjóðleg efnahagsmál og utanríkisviðskipti
• Órói á alþjóðlegum fjármálamörkuðum hefur aukist töluvert und­
an farnar vikur. Hlutabréfaverð hefur víðast hvar lækkað nokkuð
og óvissa er mikil. Fjárfestar hafa flykkst í tryggari eignir og
áhættuþóknanir hafa hækkað þótt enn séu þær mun lægri en þær
voru hæstar haustið 2008.
• Hinn 5. ágúst sl. ákvað matsfyrirtækið Standard & Poors að
lækka lánshæfismat ríkissjóðs Bandaríkjanna úr AAA í AA+
með neikvæðum horfum. Er það í fyrsta sinn sem ríkissjóður
Bandaríkjanna nýtur ekki hæstu lánshæfiseinkunnar. Erfitt er að
meta hvaða áhrif þessi ákvörðun hefur en líklegt er að hún muni
kynda enn frekar undir óvissu á mörkuðum.
• Óvissa í tengslum við skuldavanda ýmissa evruríkja og Banda­
ríkjanna hefur valdið óróa meðal fjárfesta en einnig hafa slakar
hagvaxtartölur í Bandaríkjunum og nokkrum öðrum iðnríkjum
haft neikvæð áhrif og óttast fjárfestar að hagvöxtur í helstu
iðnríkjum verði lítill á næstu misserum.
• Enn sem komið er gera nýjustu spár Alþjóðagjaldeyrissjóðsins og
Consensus Forecasts ráð fyrir svipuðum hagvexti meðal helstu
Þróun og horfur í efnahags- og peningamálum – Uppfærð spá1
Meiri þróttur í innlendum þjóðarbúskap en
verðbólguhorfur versna
Óvissa hefur aukist verulega á alþjóðlegum fjármálamörkuðum undanfarnar vikur og blikur eru á lofti varðandi
alþjóðlegan hagvöxt. Áhyggjur markaðsaðila af mögulegum nýjum samdrætti eftirspurnar í Bandaríkjunum og
Evrópu hafa aukist en spáaðilar gera enn ekki ráð fyrir slíkri þróun. Áhættan hefur þó aukist sem mun hafa
neikvæð áhrif á efnahagsbatann hér á landi ef hún raungerist. Þótt gert sé ráð fyrir sæmilegum útflutningsvexti
á næstu tveimur árum, hafa horfur heldur versnað frá því sem spáð var í Peningamálum í apríl. Horfur um við-
skiptakjör hafa einnig versnað. Meiri vöxtur einka- og samneyslu og kröftugri viðsnúningur atvinnuvegafjár-
festingar utan stóriðju, skipa og flugvéla gerir það hins vegar að verkum að nú er gert ráð fyrir meiri hagvexti á
þessu ári en í apríl eða 2,8% í stað 2,3%. Batinn á vinnumarkaði virðist jafnframt vera meiri en áður var reiknað
með. Verðbólga hefur aukist undanfarið og mun hraðar en gert hafði verið ráð fyrir í síðustu spá Seðlabankans.
Verðbólguhorfur til næstu tveggja ára hafa jafnframt versnað töluvert og er nú gert ráð fyrir að verðbólga haldi
áfram að aukast og nái hámarki á fyrsta fjórðungi næsta árs þegar hún verði tæplega 7% að meðaltali í ársfjórð-
ungnum. Meginástæður versnandi verðbólguhorfa eru mun meiri launahækkanir í nýgerðum kjarasamningum
en gert var ráð fyrir í apríl, meiri hækkun húsnæðis- og olíuverðs en áður var spáð, veikara gengi krónunnar,
hratt hækkandi verðbólguvæntingar og snarpari viðsnúningur innlendrar eftirspurnar. Eftir sem áður er búist við
að áframhaldandi slaki í þjóðarbúskapnum tryggi að verðbólga hjaðni á ný þegar áhrif kostnaðarhækkana taka
að fjara út og að hún verði komin í verðbólgumarkmiðið á seinni hluta ársins 2013. Mikil óvissa er hins vegar
um hversu viðvarandi þessar kostnaðarhækkanir verða. Einnig er töluverð óvissa um umfang efnahagsslakans og
hversu vel hann dugir til að koma í veg fyrir að verðbólga verði þrálátari.
1. Greiningin sem hér birtist byggist í meginatriðum á mati bankans á þróun efnahagsmála
sem birtist í Peningamálum 2011/2 í apríl sl. og þeirri uppfærðu spá sem hér er birt. Hún
er byggð á gögnum sem lágu fyrir um miðjan ágúst.
1. Mismunurinn er reiknaður sem munurinn á 3 mánaða millibanka-
vöxtum og 3 mánaða ávöxtunarkröfu ríkisbréfa.
Heimildir: Macrobond, Seðlabanki Íslands.
Punktar
Mynd 1
Munur á millibankavöxtum og
ávöxtunarkröfu ríkisbréfa1
Daglegar tölur 2. janúar 2007 - 12. ágúst 2011
Bandaríkin
Frakkland
Bretland
0
50
100
150
200
250
300
350
400
450
500
20112010200920082007