Peningamál - 01.08.2011, Blaðsíða 15

ÞRÓUN OG HORFUR
Í EFNAHAGS­ OG PENINGAMÁLUM
P
E
N
I
N
G
A
M
Á
L

2
0
1
1
•
3
15
þjónustu og vaxtakostnaðar, nam 3,3% í júlí samanborið við
1,3% í mars. Undirliggjandi verðbólga hefur því aukist hratt
undanfarna mánuði, þótt aukningin sé heldur minni en í almennri
verðbólgu. Helstu áhrifaþættir í hækkun vísitölunnar í júlí voru
kostnaðarhækkanir vegna húsnæðis auk verðhækkunar almennrar
þjónustu, matvöru og bensíns en á móti vógu áhrif vegna sumar-
útsölu.
• Rekja má meiri verðbólgu að undanförnu en búist hafði verið
við til nokkurra þátta. Launahækkun í kjölfar nýgerðra kjara-
samninga var mun meiri en búist var við. Einnig hefur gengi
krónunnar verið lægra undanfarna mánuði en búist var við í apríl.
Verðbólguþrýstingur hefur því almennt verið meiri en gert hafði
verið ráð fyrir auk þess sem fasteignamarkaðurinn hefur haldið
áfram að sækja í sig veðrið og markaðsverð húsnæðis hækkað
talsvert að undanförnu. Til viðbótar hafa áhrif af alþjóðlegum
verðhækkunum verið meiri en vænst var.
• Verðbólguálag á skuldabréfamarkaði gefur vísbendingu um
þróun verðbólguvæntinga markaðsaðila en endurspeglar einnig
áhættuþóknun tengda verðbólguóvissu og seljanleikaáhættu.
Verðbólguálagið hefur hækkað töluvert frá síðustu útgáfu
Peningamála og bendir til þess að verðbólguvæntingar til næstu
fimm ára séu að meðaltali rúmlega 4% en þær námu á þann
mælikvarða u.þ.b. 3% um miðjan apríl sl. Verðbólguálag til lengri
tíma (vísbending um væntingar um meðalverðbólgu áranna
2016­2021) hefur einnig aukist og er nú tæplega 5%. Líklegt
er að hækkun áhættuþóknunar skýri hluta hækkunarinnar. Þó er
ljóst að langtímaverðbólguvæntingar hafa verið næmar fyrir hraðri
aukningu verðbólgu frá áramótum og verri verðbólguhorfum til
skamms og meðallangs tíma.
• Verðbólguvæntingar heimila hafa einnig aukist töluvert sam-
kvæmt könnun Capacent Gallup sem framkvæmd var í júní sl.
Verðbólguvæntingar til eins árs námu 5% eða 1½ prósentu meira
en í síðustu könnun í mars. Væntingar um verðbólgu eftir tvö
ár höfðu hækkað um 1 prósentu frá síðustu könnun og námu
einnig 5%. Verðbólguvæntingar heimila hafa því færst fjær verð-
bólgumarkmiðinu á ný. Á hinn bóginn hafa verðbólguvæntingar
fyrirtækja hjaðnað lítillega milli kannana samkvæmt ársfjórðungs-
legri könnun Capacent Gallup sem var framkvæmd í maí og júní.
Miðgildi verðbólguvæntinga fyrirtækja til eins árs nam 3,6% sem
er 0,4 prósentna lækkun frá síðustu könnun í mars.
• Verðbólguhorfur til skamms og meðallangs tíma hafa versnað til
muna frá síðustu útgáfu Peningamála. Horfur eru á að verðbólga
verði 5,6% á þriðja ársfjórðungi en í síðustu spá var gert ráð fyrir
að hún yrði 3,3%. Samkvæmt spánni nær verðbólga hámarki á
fyrsta fjórðungi næsta árs þegar hún verður 6,8%. Miðað við for-
sendur um þróun hrávöru- og olíuverðs, tiltölulega stöðugt gengi
krónunnar og áframhaldandi slaka í þjóðarbúskapnum er gert ráð
12 mánaða breyting (%)
Mynd 27
Verðbólguvæntingar m.v. mun á framvirkum
óverðtryggðum og verðtryggðum vöxtum1
Daglegar tölur 2. apríl 2007 - 12. ágúst 2011
1. Verðbólguvæntingar eru reiknaðar út frá mun á ávöxtunarkröfu
óverðtryggðra og verðtryggðra ríkisskuldabréfa (5 daga hreyfanleg
meðaltöl).
Heimild: Seðlabanki Íslands.
5 ára verðbólguvæntingar út frá verðbólguálagi
5 ára verðbólguvæntingar eftir 5 ár út frá
verðbólguálagi
Verðbólgumarkmið
0
2
4
6
8
10
12
2010200920082007 2011
Mynd 28
Verðbólguvæntingar fyrirtækja
og almennings til eins árs
%
Verðbólga
Verðbólguvæntingar almennings
Verðbólguvæntingar stærstu fyrirtækja1
1. Mælingar á verðbólguvæntingum fyrirtækja voru framkvæmdar
óreglulega fram að þriðja ársfjórðungi 2006 og því er brúað á milli
mælinga fram að því.
Heimildir: Capacent Gallup, Hagstofa Íslands.
0
2
4
6
8
10
12
14
16
18
‘1120102009200820072006200520042003
Mynd 26
Dreifing verðhækkunar vísitölu neysluverðs1
Janúar 2001 - júlí 2011
% 12 mánaða breyting (%)
Hlutfall vöruflokka sem hækka í verði (v. ás)
Vísitala neysluverðs (h. ás)
1. Hlutfall vöruflokka sem hækka í verði er 3 mánaða miðsett meðaltal.
Heimild: Hagstofa Íslands.
0
10
20
30
40
50
60
70
80
90
100
0
2
4
6
8
10
12
14
16
18
20
‘11‘10‘09‘08‘07‘06‘05‘04‘03‘02‘01