Feykir


Feykir - 19.01.2000, Blaðsíða 4

Feykir - 19.01.2000, Blaðsíða 4
4FEYKIR 3/2000 Kýrnar í sátt og samlyndi í nýja fjósinu á Bessastöðum Núna rétt fyrir jólin, á Þorláksmessudag, urðu talsverð umskipti í lífi kúnna á Bessastöðum á Heggstaðanesi í Húnaþingi vestra. Þá fengu þær að flytja í nýja fjósið, sem byrjað var að byggja á liðnu vori og var síðan reist nú í haust, eða reyndar eftir að vetur gekk í garð. Þetta er hjarðfjós og nú hafa þær Iðunn, Pikkólíha og hinar kusumar félagsskap hver af annarri, en margir sérfræð- ingar vilja meina að félagslyndi sé kúnum eðlislægt eins og fleiri dýrategundum. Það eru ein 20 ár síðan að hjarðfjós fóru að ryðja sér til rúms víða í Evrópu og eru orðin allsráðandi þar að sögn Jóhanns Magnússonar bónda á Bessastöðum, en það er reyndar húsfreyjan þar á bæ sem ekkert síður telst fyrir búina á Bessastöðum, Guðný Bjömsdóttir, en bæði em þau með kantidatspróf í búfræði frá Hvanneyri. Að sögn Jóhanns gekk vel að koma kúnum f fjósið. Þau voru þrjú við mjaltirnar fyrsta daginn, en fljótlega vöndust kýrnar að- stæðum og þegar blaðamaður Feykis leit í heimsókn nú fyrir helgina voru kýrnar hinar spök- ustu og greinilega í mjög góðu andlegu ásigkomulagi, þannig að ekki vottaði fyrir minnstu styggð. A básunum þeirra Iðunnar, Pikkólínu og hinna eru mottur, 10 sentimetra þykkar og eru þær með gúmmíspænis-fyllingu, sem líkir eftir mjúkleika hagans, þannig að það fer vel um þær á básunum. Flórarnir eru tveggja og þriggja metra breiðir og um þá fara fjórum sinnum á sólar- hring sköfur sem hreinsa allan skít út í enda hússins, þar sem hann fer niður í þró og þar er annað sköfukerfi sem færir hús- dýraáburðinn í haughúsið undir fjárhúsunum, sem eru rétt við hliðina. En helsti sparnaður þeirra Bessastaðabænda við fjósbygginguna var að nýta þetta gamla haughús. Þær Iðunn, Pikkólína og kó voru fljótar að laga sig að sköfu- kerfinu og strax og þær heyra að tékkarnir sem knýja sköfurnar fara af stað, þá færa þær sig upp á básinn til að vera ekki fyrir. Þær voru líka fljótar að komast á bragðið með skipulag varð- andi notkun á fóðurbætisbásn- um og fara þangað orðið á viss- um tímum þannig að til árekstra kemur ekki. í fjósinu er mjaltabás þar sem hægt er að mjólka átta kýr í einu. Ekki þarf orðið að reka kýrnar inn í mjaltabásinn. Þær koma þangað sjálviljugar og mjaltatækin eru þannig búin að þau nudda spenana og næstu svæði á júgrinu í byrjun mjalta og að mati Jóhanns bónda verða kýrnar við þetta nokkuð jafn- gjafmildar á mjólkina, og treg- mjólka kýr eru mun þjálli en áður. En hverjir eru helstu kost- irnir við hjarðfjósið? „Það er vinnusparnaðurinn og vinnuaðstaðan sem er miklu betri en í hefðbundnum fjósum. Það tekur okkur tuttugu mínútur að mjólka þessar sextán kýr sem eru í fjósinu núna, en tók klukkutíma áður. Þá er hæð tækjarýmis í mjaltabásnum miðuð við það að maður þurfi aldrei að beygja sig og vinni öll verk í þægilegustu hæð, í stað þess að með gamla fyrirkomu- Kýrnar eru með örmerki í ól um hálsinn og tölvustýrður búnaðurinn skammtar þeim það sem þeim ber í fóðurbætis- básnum, svo enginn fær meira á kostnað annarrar. 1 1 ¦ k ¦1 ® 1 II © lí 11 ° IJSl * ^Í Wf i l t' ^ 1 .;. j»* *L /' '*»«W \ Jóhann í mjaltabásnum, þar sem átta kýr eru mjólkaðar í einu við mjög góð vinnuskilyrði. Mjaltir taka nú þrisvar sinnum skemmrí tíma en áður. laginu var maður að beygja sig um 10 sinnum fyrir hverri kú yfir daginn, og fyrir þá sem eru með 30 kýr, þá er það 300 sinn- um á dag, þannig að þetta skipt- ir miklu máli hvað vinnuálag snertir og verður til bættrar heislu." - Þannig að svona fullkomin hjarðfjós koma þá væntanlega til með að lengja starfsævi bóndans? „Já alveg hiklaust, það getur sjálfsagt munað talsvert mörg- um árum, og eins og þú sérð þá virðist þetta ganga ágætlega. Kýrnar nota básana og þó að flórinn sé ekki þurr, þá eru þær tiltölulega hreinar og básarnir þrifalegir. Við lögðum líka mik- ið upp úr því að vera með gott loftræstikerfi og það á eftir að nýtast enn betur þegar við erum búin að fjölga í fjósinu." - Hvað tekur fjósið margar kýr og hvenær verðið þið búin Útlagður kostnaður er um 12 milljónir króna, en eigin vinna ásamt vinnuframlagi nágranna og vina og vandamanna er hægt að meta á um þrjár milljónir króna. Já við reiknum með að þurfa að þrefalda mjólkurkvót- ann frá því sem hann er núna." Því miður var Guðný ekki heima við þegar blaðamaður Feykis kom í heimsókn á föstu- daginn. Hún þurfti að skreppa á Hvammstanga til útréttinga, en það var einmitt verið að undir- búa „opin dag" á Bessastöðum á laugardaginn, þar sem gestum og gangandi bauðst að koma og skoða hjarðfjósið. Það var einmitt í boðbréfi þessu sem hugmyndin kom að uppsetn- ingu þessa pistils, en það voru þær Iðunn, Pikkólína og hinar kusumar sem buðu, en fóru þess góðfúslega á leit við gesti að þeir kæmu ekki með riðuveiki, garnaveiki, fjárkláða, júgur- Guðný Björndóttir bóndi og ráðunautur á Bessasstöðum flytur fyrírlestur um nau^ríparækt á ráðstefnunni landbúnaður til I 'rainl íður á Hvammstanga á liðnu sumrí. Kýrnar eru mjög spakar á básunum og hafa vanist flórunum og sköfukerfinu. AUar innrétt- ingar og sköfubúnaður var fengin hjá Vélavali í Varmahlíð. aðfyllaþað? „Það tekur um 35 kýr og ég spái því að við verðum búin að fullnýta það eftir þrjú ár. Við fáum það mikið að kvígukálfum í uppeldi að það á alveg að ganga upp." - En þú þarft væntanlega að bæta við mjólkurkvótann og eru það ekki kostnaðarsamt til viðbótar við fjósbygginguna? „Við höfum svo sem sloppið sæmilega varðandi bygginguna. bólgu, salmonellu eða aðra þrá- láta sjúkdóma eða sjúkdóms- valda með sér. Guðný sagði að margir hefðu komið og skoðað fjósið, ótrúlega margir miðað við hvassviðrið sem þá var um dag- inn. Fólki hefði litist mjög vel á aðstöðuna og kýrnar tóku gest- unum fegnandi. Það hljóp í þær galsi og þær brugðu á leik eins og á vori væri, enda það kannski í takt við hitastig dagsins. I

x

Feykir

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Feykir
https://timarit.is/publication/1151

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.