Barnablaðið

Aðalrit:

Barnablaðið - 05.11.2017, Blaðsíða 7

Barnablaðið - 05.11.2017, Blaðsíða 7
BARNABLAÐIÐ 7 H S K É I P R A V Á J K S A L A V É L K A D D Ö Ð Y A Ó S J Á Ú R I S V B Ú N I N G A K Ó R E A V S K Æ Ö P L Á S L J S Ó R S Æ V A R S R Æ Ö G Þ Ó R M Í M Í O L I Ö Ð N Æ R E G I D V A R P I A H R I N G A L T Í Þ É Ö Í Ð Y P Ó A Ð T Ú Ö U A F G N I R H E F T A R I L N T B L Ý A N T U R R Æ Ú A N A Ö T D L A J P S I Ö F F Y T R Y D A O R I N K I E R A S A V L F U F A B O R Ð S Y Ð K Ó É N E R P L Ö S T U N A R V É L A P F Ö Ó A P Ð Y D D A R I Ö Dagur uppfinningamannsins er 9. nóvember. Getur þú fundið þessar skólatengdu uppfinningar í orðasúpunni? A S P Y Ó M E R K J Ö B P O H R Ó S S S Í B T M Y N O Y Þ A P R D H I R Ð D Ú F A T E A V L Ö R F S Y L G I V É V I R A T A H L Y Í K E N N A R IN N .I S Myndvarpi Smarttafla Ljósritunarvél Borðtölva Vasareiknir Skjávarpi Spjaldtölva Plöstunarvél Merkjavél Prentari Yddari Heftari Gatari Blýantur Hringfari Uppfinningar í orðasúpu VÍS INDAVEFURINN Hvað gerist í deigi þegar það gerjast? Það sem nefnt er bökunar ger í daglegu tali er í raun lifa ndi einfruma sveppur af tegun dinni Saccharomyces cerevisiae . Þetta er mjög harðger sveppur s em er víða í náttúrunni þar sem sykur er að finna, sér í lagi á þro skuð- um ávöxtum. Sveppurinn h efur verið notaðaður öldum sa man í bakstur. Gersveppir eru hringlaga e ða egglaga og 4-10μm í þver mál. Þeir hafa tvenns konar lífs ferla, annars vegar einlitna og h ins vegar tvílitna. Einlitna lífsf erillinn felur í sér kynlausa skiptin gu með knappskotum og frumuve xti. Þá myndast útskot á frumunn i sem vex þar til að hún verður ja fn stór og móðurfruman. Á sama tíma tvöfaldar fruman erfðaefn i sitt með ferli sem að kallast m ítósa. Helmingur erfðaefnisins fe r yfir í knappskotið en hinn helm ingur- inn verður eftir í móðurfru munni. Knappskotið losnar síðan frá móðurfrumunni. Tvílitna fo rmið felur í sér meiósuskiptingu en lokaafurð hennar eru fjögu r ein- litna gró, sem geta síðan s tundað kynæxlun og myndað tvílit na frumu. Gersveppir fá næringu sín a með gerjun en það er efnafræð ilegt ferli þar sem orka er unnin úr sykrum með því að breyta þeim í alkóhól og koltvíildi sem einnig er nefnt koltvísýringur. Þa ð er einmitt við þetta ferli sem gerdeig hefast. Þegar gersveppuri nn gerjar sykurinn í deiginu þ á losnar koltvíildi og litlar gasbólur mynd- ast. Við það lyftist eða hef ast deigið og það verður mýkr a og léttara þegar búið er að ba ka það. Alkóhólið og önnur e fni sem myndast við ferlið gefa de ig- inu einkennandi lykt og br agð. Brauðið verður þó ekki áfe ngt þar sem megnið af alkóhólinu gufar upp við baksturinn. Svarið er af Vísindavefnum og birt með góðfúslegu leyfi Vísind avefsins. Drátthagi blýanturinn

x

Barnablaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Barnablaðið
https://timarit.is/publication/1075

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.