Ljósmæðrablaðið - 01.12.2013, Blaðsíða 4

4 Ljósmæðrablaðið - desember 2013
Það eru aftur að koma jól, þau sem eru
nýbúin. Ég man eftir að mamma mín sagði þetta
oft við mig þegar ég var lítil, ég skildi ekkert í
þessu því mér fannst tíminn ekki svona fljótur
að líða þá. Þetta hlýtur að segja eitthvað um að
ég sé að eldast. Aðventan er dýrlegur tími og er
það orðinn hluti af jólaundirbúningnum hjá mér
að ganga frá Ljósmæðrablaðinu. Það kemur
aðeins seinna til ykkar þetta árið, er það vegna
þess að ég dreif mig í nám og ákvað að fresta
lokavinnslu á blaðinu fram yfir prófatímann hjá
mér, vona að það komi ekki að sök.
Rúmlega og hvíld á meðgöngu eru
meðferðarúrræði sem hafa verið notuð til
margra ára við meðgöngutengdum sjúkdómum.
Ég hef heyrt sögur frá eldri ljósmæðrum af því
að konur þurftu að liggja í rúminu eftir fæðingu,
þær voru skolaðar að neðan í rúminu, þær sem
reyktu voru keyrðar í rúminu fram í reykher-
bergi til að reykja og svona mætti lengi telja.
Ég hef undrast það að fleiri konur hafi ekki
dáið vegna hreyfingarleysis eftir fæðingu. Ég
hef aldrei skilið hvað gerðist á þessum tíma,
af hverju konur voru kyrrsettar svona eftir
fæðingu. Ef við hugsum til formæðra okkar
sem fæddu í torfbæjum þá heyrði maður sögur
um að þær voru að raka á engjunum, fóru inn
í bæinn og fæddu og héldu svo áfram að raka,
en kannski eru þetta bara þjóðsögur. Þarna
eru öfgarnar í báðar áttir og best er að finna
hinn gullna meðalveg. Rakel Ösp, Ingibjörg
Hreiðarsdóttir og Valgerður Lísa skrifa grein
um rúmlegu í blaðið. Þar kemur fram að til sé
töluvert af rannsóknum sem hafa skoðað líðan
kvenna á rúmlegu, en engar rannsóknir hafa
komið fram síðustu áratugi sem styðja gagn-
semi rúmlegu á meðgöngu, margar rannsóknir
hafa sýnt ítrekað fram á skaðleg áhrif rúmlegu
bæði á líkamlegt og sálfélagslegt heilbrigði.
Í dag er það í verklagi ljósmæðra í
heilsugæslu að gera innri skoðun hjá konum
við 41. viku meðgöngu og bjóða síðan að losa
um belgi til að freista þess að þær fari af stað
í fæðingu. Í starfi mínu á fæðingagangi á LSH
finnst mér ég sjá það allt of oft að verið sé að
losa um belgi fyrir þann tíma, jafnvel fyrir 40.
viku. Þessar konur fá oft mikla verki, þær koma
inn á fæðingadeild og þurfa verkjameðferð. Þær
eru ekki í fæðingu, finna bara fyrir verkjum sem
valda oft svefnleysi. Að framkvæma belgja-
losun fyrir 40 vikna meðgöngu hjá konu í eðli-
legri meðgöngu er yfirleitt bjarnargreiði fyrir
konuna. Jóna Indriðadóttir skrifar grein í blaðið
upp úr lokaverkefni sínu um belgjalosun, þar
kemur fram að það sem skiptir miklu máli er að
konur fái almennilega fræðslu um aukaverkanir
belgjalosunar, eins og óreglulega samdrætti og
jafnvel svefnleysi. Þar kemur einnig fram að
belgjalosun skuli ekki framkvæma fyrr en eftir
41 vikna meðgöngu eða þegar það er ákveðið
að fara að gangsetja konuna.
Alltaf er verið að ræða og rita um inngripa-
tíðni í fæðingum og er það nauðsynlegt, erum
við að grípa of mikið inn í eðlilegt fæðinga-
ferli? Okkur Íslendingum hefur tekist að halda
keisaratíðni í lágmarki. En hvað með önnur
inngrip eins og belgjarof, notkun hríðaörvandi
lyfja og áhaldafæðinga svo eitthvað sé nefnt?
Hildur Sólveig ljósmóðir skrifar grein í blaðið
sem fjallar um inngrip í fæðingu. Niður-
stöður úttektar hennar gefa til kynna að tíðni
og notkun ákveðinna inngripa sé að aukast á
Landspítalanum sem er í takt við það sem sést
í fræðilegum heimildum. Gæta mætti meiri
samræmingu í skráningu á notkun inngripa og
ábendingar mættu vera skýrari.
Skjólstæðingar okkar eru fjölbreyttir og
vandamálin misjöfn. Eitt heilbrigðisvandamál
sem er að aukast er vímuefnanotkun kvenna á
barneignaraldri. Talið er að þetta vandamál fari
vaxandi á heimsvísu og er þetta ekkert öðruvísi
hér á landi, því miður. Valgerður Lísa skrifar
grein um hvernig sé best að koma til móts við
konur með fíknisjúkdóm og fjölskyldur þeirra.
Þarna eru skjólstæðingar okkar að fást við tvö
stór verkefni á sama tíma; að verða foreldri og
að takast á við erfiðan sjúkdóm. Það gerir stöðu
þeirra einstaka en um leið eru ljósmæður líka í
einstakri stöðu til að mæta þeim og hafa áhrif á
líf þeirra.
Óska ég ljósmæðrum og öðrum lesendum
Ljósmæðrablaðsins gleðilegra jóla og farsældar
á komandi ári.
Hrafnhildur Ólafsdóttir
ritstjóri Ljósmæðrablaðsins
Ritstjórapistill