Ljósmæðrablaðið - 01.12.2013, Blaðsíða 10

10 Ljósmæðrablaðið - desember 2013
research, 42(4), 202‒203.
Maloni, J. A., Margevicius, S. P. og Damato, E.
G. (2006). Multiple gestation: Side effects of
antepartum bed rest. Biological Research for
Nursing, 8(2), 115‒128.
Maloni, J. A., Park, S., Anthony, M. K. og Musil, C.
M. (2005). Measurement of antepartum depressive
symptoms during high-risk pregnancy. Research in
nursing & health, 28(1), 16‒26.
Marga Thome og Stefanía B. Arnardóttir. (2009).
Vanlíðan kvenna á meðgöngu: Eðli, tíðni og áhrif
móður og fósturs. Í Helga Gottfreðsdóttir og
Sigfríður Inga Karlsdóttir (Ritstj.), Lausnarsteinar:
Ljósmóðurfræði og ljósmóðurlist (bls. 21‒37).
Reykjavík: Hið íslenska bókmenntafélag.
May, K. A. (2001). Impact of prescribed activity
restriction during pregnancy on women and families.
Health Care for Women International, 22(1-2),
29‒47.
O’Brien, E. T., Quenby, S. og Lavender, T. (2010).
Women’s views of high risk pregnancy under threat
of preterm birth. Sexual & Reproductive Healthcare,
1(3), 79‒84.
O‘Connor, T. G., Heron, J., Golding, J., Beveridge, M.
og Glover, V. (2002). Maternal antenatal anxiety
and children‘s behavioural/emotional problems at
4 years. Report from the Avon Longitudinal Study
of Parents and Children. The British Journal of
Psychiatry, 180(6), 502‒508.
Rakel Ösp Hafsteinsdóttir (2013). Líðan kvenna
sem liggja rúmlegu á meðgöngu. Óútgefi n
kandídatsritgerð. Háskóli Íslands, Reykjavík.
Richter, M. S., Parkes, C. og Chaw-Kant, J. (2007).
Listening to the voices of hospitalized high-
risk antepartum patient. Journal of Obstetric,
Gynecologic, & Neonatal Nursing, 36(4), 313‒318.
Rubarth, L. B., Schoening, A. M., Cosimano, A. og
Sandhurst, H. (2012). Women‘s Experience of
Hospitalized Bed Rest During High-Risk Pregnancy.
Journal of Obstetric, Gynecologic, & Neonatal
Nursing, 41(3), 398‒407.
Salvador, A., Davies, B., Fung, K. F. K., Clinch,
J., Coyle, D. og Sweetman, A. (2003). Program
evaluation of hospital-based antenatal home care for
high-risk women. Hosp Q, 6(3), 67‒73.
Sciscione, A. C. (2010). Maternal activity restriction
and the prevention of preterm birth. American
Journal of Obstetrics and Gynecology, 202(3),
232-e1.
Sittner, B. J., DeFrain, J. og Hudson, D. B. (2005).
Effects of high-risk pregnancies on families. MCN:
The American Journal of Maternal/Child Nursing,
30(2), 121‒126.
Sprague, A. E., O Brien, B., Newburn-Cook, C.,
Heaman, M. og Nimrod, C. (2008). Bed rest and
activity restriction for women at risk for preterm
birth: a survey of Canadian prenatal care providers.
JOGC-TORONTO-, 30(4), 317.
Stainton, M. C., Lohan, M. og Woodhart, L. (2005).
Women‘s experiences of being in high-risk antenatal
care day stay and hospital admission. Australian
Midwifery, 18(1), 16‒20.
Stainton, M. C., Lohan, M., Fethney, J., Woodhart,
L. og Islam, S. (2006). Women‘s responses to two
models of antepartum high-risk care: day stay and
hospital stay. Women and Birth: Journal of the
Australian College of Midwives, 19(4), 89‒95.
Talge, N. M., Neal, C. og Glover, V. (2007). Antenatal
maternal stress and long-term effects on child
neurodevelopment: how and why? Journal of Child
Psychology and Psychiatry, 48(3-4), 245‒261.
Thornburg, P. (2002). “Waiting” as experienced by
women hospitalized during the antepartum period.
MCN: The American Journal of Maternal/Child
Nursing, 27(4), 245‒248.
Van den Bergh, B. R., Mulder, E. J., Mennes, M. og
Glover, V. (2005). Antenatal maternal anxiety and
stress and the neurobehavioural development of the
fetus and child: links and possible mechanisms. A
review. Neuroscience & Biobehavioral Reviews,
29(2), 237‒258.
lífslíkur barns þeirra eru minni á þessum
tímapunkti (Maloni o.fl., 2005). Ljóst er
að heilbrigðisstarfsmenn sem vinna með
konum í áhættumeðgöngu og sér í lagi
þeim sem liggja rúmlegu þurfa að vera vel
vakandi fyrir neikvæðum áhrifum legunnar
á andlega og líkamlega heilsu. Mikilvægt
er að hjálpa konum að koma auga á styrk-
leika sína og fjölskyldunnar til að hægt sé
að takast á við meðgönguna undir breyttum
formerkjum (Richter o.fl., 2007; Sittner
o.fl., 2005). Höfundar telja jafnframt brýnt
að gera rannsóknir á heilsu og líðan kvenna
sem liggja rúmlegu hér á landi og bera
saman við erlendar niðurstöður. Einnig
væri áhugavert að sjá hvort hægt væri að
sinna fleiri konum í dagdeildarþjónustu
og/eða með heimaþjónustu ljósmæðra og
fækka innlögnum inn á meðgöngudeild og
meta árangur verkefnisins samtímis.
Heimildaskrá
Bigelow, C. og Stone, J. (2011). Bed rest in pregnancy.
Mount sinai journal of medicine: A Journal of
Translational and Personalized Medicine, 78(2),
291‒302.
Davis, E. P., Glynn, L. M., Schetter, C. D., Hobel,
C., Chicz-Demet, A. og Sandman, C. A. (2007).
Prenatal exposure to maternal depression and
cortisol infl uences infant temperament. Journal
of the American Academy of Child & Adolescent
Psychiatry, 46(6), 737‒746.
Dayan, J., Creveuil, C., Marks, M. N., Conroy, S.,
Herlicoviez, M., Dreyfus, M. og Tordjman, S.
(2006). Prenatal depression, prenatal anxiety, and
spontaneous preterm birth: a prospective cohort
study among women with early and regular care.
Psychosomatic Medicine, 68(6), 938‒946.
Dunn, L. L., Handley, M. C. og Shelton, M. M. (2007).
Spiritual well-being, anxiety, and depression in
antepartal women on bedrest. Issues in Mental
Health Nursing, 28(11), 1235‒1246.
Fox, N. S., Gelber, S. E., Kalish, R. B., og Chasen,
S. T. (2009). The recommendation for bed rest in
the setting of arrested preterm labor and premature
rupture of membranes. American Journal of
Obstetrics and Gynecology, 200(2), 165-e1.
Gilbert, E. S. (2011). Manual of high risk pregnancy
and delivery. Mosby.
Gitau, R., Fisk, N. M., Teixeira, J. M., Cameron, A.
og Glover, V. (2001). Fetal hypothalamic-pituitary-
adrenal stress responses to invasive procedures
are independent of maternal responses. Journal
of Clinical Endocrinology & Metabolism, 86(1),
104‒109.
Goldenberg, R. L. (2002). The management of preterm
labor. Obstetrics & Gynecology, 100(5, hluti 1),
1020‒1037.
James, A. H., Tapson, V. F. og Goldhaber, S. Z. (2005).
Thrombosis during pregnancy and the postpartum
period. American Journal of Obstetrics and
Gynecology, 193(1), 216‒219.
Maloni, J. A. (2002). Astronauts & pregnancy bed rest.
AWHONN Lifelines, 6(4), 318‒323.
Maloni, J. A. (2010). Antepartum bed rest for pregnancy
complications: effi cacy and safety for preventing
preterm birth. Biological Research for Nursing,
12(2), 106‒124.
Maloni, J. A. (2011). Lack of evidence for prescription
of antepartum bed rest. Expert review of Obstetrics
and Gynecology, 6(4), 385‒393.
Maloni, J. A., Alexander, G. R., Schluchter, M. D.,
Shah, D. M. og Park, S. (2004). Antepartum bed
rest: Maternal weight change and infant birth weight.
Biological Research for Nursing, 5(3), 177‒186.
Maloni, J. A., Chance, B., Zhang, C., Betts, A. W. C. D.
og Gange, S. J. (1993). Physical and psychosocial
side effects of antepartum hospital bed rest. Nursing
margra ára reynslu lækna og ljósmæðra af
því að nota úrræðið og getur vel verið að
konur vilji einfaldlega krossleggja lappir
og leggjast upp í rúm og gera allt sem
þær geta til að lengja meðgönguna. Löng
hefð er fyrir rúmlegu og kannski hafa heil-
brigðisstarfsmenn jafnvel ekkert annað
vopn uppi í erminni gagnvart því þegar
upp kemur áhætta eins og hótandi fyrir-
burafæðing eða blæðing á meðgöngunni.
Það getur skýrt hversu lífseig rúmlegan
er sem meðferðarúrræði. Áhugavert er
þó í þessu samhengi að skoða hversu hátt
hlutfall heilbrigðisstarfsmanna myndi
ráðleggja rúmlegu þrátt fyrir að telja
lítinn sem engan ávinning af legunni (Fox
o.fl., 2009, Sprague o.fl., 2008). Á sama
tíma hafa rannsóknir sýnt ítrekað fram á
skaðleg áhrif rúmlegu bæði á líkamlegt
og sálfélagslegt heilbrigði (Bigelow og
Stone, 2011; May, 2001; Maloni 2011;
Maloni, 2010; Maloni o.fl., 1993; Rubarth
o.fl., 2012; Scisicone, 2010). Svo virðist
sem heilbrigðisstarfsmenn hafi ekki mikla
þekkingu á aukaverkunum því mikill
meirihluti þeirra telur að rúmlega hafi
ekki neina áhættu í för með sér (Fox o.fl.,
2009).
Athyglisvert er jafnframt að skoða
áhrif streituhormóna á ófætt barn þar
sem þau eru talin auka losun á fylgju-
hormóninu kortikótrópin, CRH, en það
er eitt af þeim hormónum sem kemur af
stað fæðingu (Dayan o.fl., 2006). Þessar
niðurstöður eru áhugaverðar í ljósi þess
að konur sem liggja rúmlegu á meðgöngu
eru jafnan undir meira álagi en aðrar
þungaðar konur. Því velta höfundar
þessarar greinar fyrir sér hvort streita
sem afleiðing rúmlegunnar geti jafnvel
ýtt undir fæðingu fyrir tímann fremur
en sjúkdómsástandið sem varð til þess
að konan var sett á rúmlegu. Þá má ekki
vanmeta þau áhrif sem of hátt magn
kortisóls í blóði getur haft á tilfinninga-
og vitsmunaþroska barns til lengri eða
skemmri tíma sem og áhrif á tengsla-
myndun móður og barns.
Oft á tíðum er rúmlega ein af þeim
meðferðum sem notuð er þegar áhættan
er orðin talsverð fyrir móður og/eða barn.
Rúmlegan hefur svo víðtæk áhrif á líðan
og hefur í för með sér sálfélagslegar auka-
verkanir, ásamt líkamlegum og lífeðlis-
fræðilegum breytingum sem þegar hafa
verið nefndar (Gilbert, 2011; Maloni o.fl.,
2005; Maloni, 2002). Áhættuþættir tengdir
fæðingu fyrir tímann eins og ungbarna-
dauði, sjúkdómar fyrirbura og áhættan á
langri vökudeildarmeðferð er mun meiri
eftir því sem meðgöngulengd er styttri. En
eftir því sem lengra líður á meðgönguna
eru lífslíkur barns meiri og sjúkdómstíðni
tengd fyrirburði lægri. Konur sem eru
komnar styttra á leið í sinni meðgöngu
eru því líklegri til að sýna einkenni þung-
lyndis og er það talið tengjast því að