Ljósmæðrablaðið - 01.12.2013, Blaðsíða 12

12 Ljósmæðrablaðið - desember 2013
F R Æ Ð S L U G R E I N
Belgjalosun
Fræðileg úttekt
Jóna Björk Indriðadóttir
ljósmóðir
INNGANGUR
Ég var beðin um að skrifa þessa grein til
að kynna fyrir lesendum lokaverkefnið mitt
um belgjalosun. Ástæðan fyrir því að ég
ákvað að taka fyrir belgjalosun í mínu verk-
efni er sú að ég var ekki sannfærð um nota-
gildi hennar til að koma af stað fæðingu.
Mér fannst meiri áhætta á inngripum í
fæðingu vegna þess að konur koma á
fæðingardeild með óreglulega samdrátt-
arverki sem ullu þeim óþægindum og
svefnleysi en þær voru kannski ekki beint
komnar af stað í fæðingu og í einhverjum
tilfellum var gert rof á belgi .Leiðbeinandi
minn var Valgerður Lísa Sigurðardóttir
Megintilgangurinn var að skoða notkun
belgjalosunnar, t.d. líkur á að belgjalosun
komi af stað fæðingu og komi í veg fyrir
lengda meðgöngu, hvenær ljósmæður
gera belgjalosun og hvaða tilfinningu þær
hafa varðandi árangur hennar og hvort
henni fylgja óþægindi hjá konunum.
Tekið var viðtal við ljósmæður í rýnihóp
og voru þær spurðar út í þessi atriði til að
fá aðeins betri sýn á það hvað ljósmæður
gera varðandi belgjalosun. Einnig skoðaði
ég á hvaða tíma meðgöngu framkvæma
eigi belgjalosun, hvort Bishop score hafi
einhver áhrif á útkomuna, hversu oft eigi
að losa um belgi og hvað líði langur tími
frá belgjalosun til fæðingar.
Samkvæmt klínískum leiðbeiningum
um meðgönguvernd heilbrigðra kvenna
í eðlilegri meðgöngu á að bjóða öllum
konum upp á belgjalosun við 41. viku
meðgöngunnar og er það hið sama og
NICE (National Institute for Health and
Clinical Excellence) leiðbeiningarnar
mæla með (Hildur Kristjánsdóttir o.fl.,
2008).
Belgjalosun: Aðferð
Belgjalosun var fyrst lýst fyrir 200 árum
en allt bendir til þess að belgjalosun hafi
verið gerð í lengri tíma. Árið 1810 mælti
James Hamilton með þessari meðferð til
að koma af stað fæðingu (Swann, 1958).
Í dag er belgjalosun gerð til að reyna að
koma af stað fæðingu áður en grípa þarf
til framköllunar með lyfjum eða belgjarofi
(Henderson og Macdonald, 2004).
Til að hægt sé að losa um belgi þá þarf
leghálsinn að vera búinn að opna sig
aðeins svo hægt sé að koma inn fingri.
Fingurinn er síðan hreyfður þannig að
hann nái að mynda hring inn í legháls-
inum og er það gert nokkuð ákveðið til að
losa himnuna frá leghálsinum. Leghálsinn
er þannig togaður og teygður og einnig er
krafsað í himnuna svo hún losni aðeins
frá. Þessi aðferð gerir það að verkum að
framleiðsla hormónsins prostaglandin
eykst í leghálsinum og getur komið af stað
samdráttum (Adair, 2000; Henderson og
Macdonald, 2004).
Í rannsókn eftir Mitchell o.fl., (1977)
var prostaglandin mælt fimm mínútum
eftir innri skoðun og eftir belgjalosun
og belgjarof. Komist var að því að magn
prostaglandins jókst verulega eftir belgja-
losun og belgjarof. Áhrif prostaglandins
hormónsins geta varað í allt að sex tíma
eftir belgjalosun (Tan, Jacob og Omar,
2006). Þetta styður þá hugmyndafræði að
belgjalosun losi hormón til koma af stað
fæðingu, en skyldi losna nægjanlegt magn
til að belgjalosun sé réttlætanleg?
Fræðileg úttekt á Belgjalosun
Um 20% meðganga enda með
framköllun fæðingar. Framköllun
fæðingar er algengasta inngripið í
fæðingarferlinu (Yildirim o.fl., 2010).
Markmið með belgjalosun er að reyna að
koma í veg fyrir framköllun fæðingar með
hormóninu oxytocin, prostaglandini eða
belgjarofi (Boulvain o.fl., 1998).
Lengd meðganga verður hjá allt að
4‒14% kvenna. Lengd meðganga getur
haft neikvæðar afleiðingar í för með sér
fyrir barnið (Magann o.fl., 1999). Við
lengda meðgöngu aukast líkur á litlu
legvatni, að fósturhægðir séu bland-
aðar legvatninu, að barnið verði of stórt,
vanþroska heilkennum og burðarmáls-
dauða. Ástæður lengdrar meðgöngu eru
ekki ljósar (Magann o.fl., 1998).
Hvort belgjalosun sé árangursrík
aðferð til að koma af stað fæðingu er ekki
alveg nógu skýrt en belgjalosun kemur í
veg fyrir lengda meðgöngu og minnkar
verulega líkurnar á því að konur þurfi
framköllun fæðingar. Nokkrar rannsóknir
benda til þess að belgjalosun sé árangurs-
rík leið til að koma af stað fæðingu innan
sjö daga frá belgjalosun og það séu
minni líkur á að konur gangi með lengur
en 41 viku (Yildirim o.fl., 2010; Gupta,
Vasishta, Sewhney og Ray, 1998; Dare og
Oboro, 2002; Wiriyasirivaj, Vutyavanich,
og Ruangsri, 1996; McColgin o.fl., 1990).
Þátttakendur í áðurnefndum rýnihóphöfðu
þá tilfinningu að belgjalosun virki vel.
Þegar bornar voru saman konur gengnar
38 til 40 vikur og konur gengnar 41 til 43
vikur þá kom glögglega í ljós að það er
mun þýðingarmeira að gera belgjalosun
seinna (Goldenberg o.fl., 1995; Crane
o.fl., 1997) og voru þátttakendur í rýni-
hópnum sammála um að losa ekki um
belgi fyrr en við 41. viku. Rannsóknir sem
til er um belgjalosun gerðar oftar en einu
sinni sýna fram á að það sé árangursríkt
að losa oftar um belgi hjá konum sem fara
ekki strax af stað í fæðingu eftir fyrstu
belgjalosun. Þó er árangurinn bestur eftir
41. viku. Það virðist vera ávinningur af því
að gera belgjalosun vikulega en samt sýna
rannsóknir að meirihluti kvennanna sem
losað var um belgi hjá vikulega, fæddu
innan sjö daga og því bara einu sinni búið
að losa um belgi. Þó græddu þær konur
sem ekki fæddu innan þess tíma á því að
fá aftur belgjalosun og jók það líkurnar
á því að þær færu sjálfkrafa í fæðingu
og minnkaði verulega líkurnar á lengdri
meðgöngu (Berghella, Rogers og Lescale,
1996; Cammu og Haitsma, 1998). Dagleg
belgjalosun frá 41. viku minnkar verulega
líkurnar á lengdri meðgöngu (Magann