Málfríður - 15.05.1993, Blaðsíða 7

Ég hef nú fylgst með tveim börn-
um stauta sig gegnum dönskuna
frá ellefu ára aldri og ég verð að
segja að fyrstu þrjú árin finnst
mér fara fyrir lítið. Ég velti því
fyrir mér hvort dönskuleiðinn
velþekkti verði til vegna þess
hve lítið miðar og að lítið miði
vegna þess að krakarnir hafa
enga sannfæringu fyrir því að
danskan sé þeirra mál. Þau eru
hins vegar flest mjög spennt fyrir
ensku frá upphafi í 7. bekk. Mín
tillaga er því að hefja kennslu er-
lendra tungumála með ensku í 7.
bekk en dönsku í 9. bekk. I lægri
bekkjunum tel ég tímanum betur
varið í íslenskukennslu og verk-
efnavinnu er þjálfar börn í að
standa skil á sínu og koma fram í
bekknum.
Loks er ég ekki í vafa um að
við munum sjá aukinn áhuga á
þýsku og frönsku vegna aukinna
viðskiptatengsla okkar í V-
Evrópu og margir sakna þess í
starfi að hafa ekki lært þessi mál
betur. Ekkert þróast nema það sé
notað og það á ekki síst við um
tungumálakunnáttu úr skóla.
Dr. Alda Möller,
kynningarstjóri SH.
Guðbergur Bergsson:
Hvað á að kenna á sviði
tungumála?
Eitt er næstum öruggt mál
hvað þjóð okkar varðar og við-
skipti hennar við aðrar þjóðir og
útlendinga, hvorki þær né þeir
koma til okkar með íslenska
tungu á vör. Einu gildir hvort
þjóðirnar eru smáar eða stórar,
við verðum alltaf að koma til hins
útlenda fjalls á einhverri erlendri
tungu. Fjallið kemur aldrei til
okkar, opnar munninn og segir á
íslensku:
Góðan daginn, íslendingar,
hvað get ég gert fyrir ykkur svo
þið komist á þann fjármála- eða
menningartind sem ykkur hefur
alltaf langað að klífa en aldrei tek-
ist að horfa af nema í þoku ósk-
hyggjunnar eða í draumi?
Við verðum að reyna að reikna
út sjálf á hvaða tungumáli væri
best að tala við útlenda fjallið,
hnúkana, hæðirnar eða erlendu
þúfurnar og með hvaða hætti
væri hægt að „fá einhvern á
okkar mál“.
Það læðist jafnvel að okkur
stundum í myrkri næturinnar að
hugsa:
„Væri ekki hollast og best fyrir
okkar litlu þjóð að hún lærði að
verða jafnvíg á tvær tungur eða
fleiri. Þetta gátu prestar á tímum
latínunnar; og hvers vegna ekki
við á okkar vitsmunatíð?“
En þótt við töluðum allar
heimsins tungur, líkt og á Islandi
skini endalaus hvítasunnudagur
og andinn kæmi jafnt yfir konur
og karla, láglaunafólk og hina vel-
settu í háfjallajeppum á sama
hátt og göngulúnu lærisveinana
forðum daga, þá veit hver vitur
maður að eitt tungumál er það al-
besta og það eina sem skilst um
allar jarðir. Það er málið sem
menn bera með sér í framkomu
sinni. Þetta er táknmál persónu-
töfranna, mál augnatillitsins og
þeirrar listar að kunna að heilla
aðra og heiliast af þeim um leið.
Ýmsir halda að þetta alþjóð-
lega tungumál sé ekki hægt að
læra, annað hvort sé það með-
fætt eða ekki, menn verði að hafa
það í sér, eins og sagt er, og
engin leið verði að ná framburð-
inum nema maður sé heimsborg-
ari og hafi aldrei gert annað en
að þefa af frönskum vínum og
ræða um nýju matreiðsluna og
hvað það sé alveg yndislegt að
sofa í rúmum sem hafa hvítar fíla-
beinstennur fyrir rúmstólpa.
Svo er þó ekki að mínu viti.
Ekki tala allir menn ensku. Ekki
kunna allir að segja dobrí djen á
rússnesku, bonjour á frönsku,
bon giorno á ítölsku og bom día
á portúgölsku. Hins vegar skilja
allir að miklu leyti mál augnanna,
táknmál brossins sem birtist
hægt á vörum, merkingu snert-
ingarinnar og það að einhver
hleypir sér ekki fram fyrr en
hann hefur kynnt sér um hvað er
verið að ræða. Vegna þess að
það er ekki gott til lengdar að
trana sér fram fyrir aðra frá byrj-
un og hleypa engum að með því
að vera stöðugt að segja frá
ágæti ömmu sinnar, hinu tæra
vatni í túnfætinum heima, þorsk-
inum við ströndina og menning-
arlífinu sem bullar og sýður í
íslenskum leikhúsum og gýs upp
úr hverri skáldsögu hjá bóka-
þjóðinni miklu. Hent gæti að
spurt yrði nánar eða það kæmi
fram í umræðum síðar að amman
væri skrukka, tæra vatnið sona
og sona, að landsmenn læsu lítið
annað en það sem lekur úr penn-
anum hennar Viktoríu Holt og að
þorskurinn væri að mestu neta-
morkur sem menn kynnu aðeins
að matreiða með kartöflum í
potti, úr því íslensk matargerðar-
Iist einskorðast við þá við-
urkenndu reikningslist að sjóða
beri tvær vænar kartöflur með
meðalstóru saltfiskstykki. íslend-
ingar hafa lært að reikna út hæfi-
legt magamál sitt og hverju þeir
geti torgað við tvær stórmáltíðir
7