Málfríður - 15.05.1993, Blaðsíða 15

Jo Clayton:
Hvernig er hægt að nota
ritvillur nemenda í
tungumálakennslu?
Næstum því það eina sem
tungumálakennari getur verið
viss um er að nemendur fram-
leiða villur, bæði í talmáli og
ritun. Hlutverk kennarans er því
að ákveða hvernig hann ætlar að
bregðast við, hvort hann eigi að
kenna atriði sem vantar, rifja
upp eitthvað sem hefur ekki
lærst nógu vel, hvort hann eigi
að leiðrétta eða ekki. Er hægt að
nota þessar villur, gera þær að
kennslutækni í stað þess að líta á
þær eingöngu neikvæðum aug-
um?
í þessari grein ætla ég fyrst að
fjalla um villur almennt, um hvað
kann að valda þeim, hvað þær
geta sagt okkur um stig nemand-
ans í tungumálanáminu, og svo
stinga upp á ýmsum leiðum til
þess að nota villur í tímum ti! að
styrkja máltilfinningu nemenda
og, vonandi, að fá nemendur til
að hugsa á virkari hátt um það
sem þeir skrifa. Öll dæmin eru úr
ensku, þar sem enskan er bæði
greinin sem ég kenni og móður-
málið mitt að auki. Engu að síður
er hægt að nota þessar aðferðir í
kennslu allra erlendra mála.
Samanburðargreining (Con-
trastive Analysis) og villugrein-
ing (Error Analysis)
Á sjötta áratugnum fólust
rannsóknir á villum í tungumál-
um aðallega í samanburðagrein-
ingu mála (contrastive analysis).
Móðurmálið var borið saman við
málið sem átti að kenna til þess
að finna út hvar væri líklegast að
að villur ættu sér stað. Haldið
var fram að langflestar villur
stöfuðu af svokallaðri „móður-
málstruflun“ (interference), þar
sem nemendur gera villur vegna
þess að þeir beita reglum móð-
urmálsins fyrir málið sem þeir
eru að læra á óviðeigandi hátt.
Eitt dæmi er nemandinn sem
skrifar, eða segir „ *Yesterday
went I out. “. Reglur um orðaröð í
íslensku eru notaðar til að
mynda setningar á ensku, en í
ensku eru reglur um orðaröð
öðruvísi.
Villur þóttu neikvæðar, og
hið ófullkomna mál sem nem-
endur nota var álitið óæskilegt
millistig á leiðinni til fullkomleik-
ans. Þess vegna var hlutverk
samanburðargreiningar það að
spá fyrir hugsanlegum villum
nemenda til þess að kennarinn
og kennsluefni gætu lagt meiri
áherslu á þá punkta málsins og
reynt að koma í veg fyrir þessar
villur. Þessi hugsun var aðallega
sprottin úr atferlisstefnunni og
tengdum kennsluaðferðum svo
sem heyra- segja aðferðinni
(Audio Lingual Method).
Eftir 1960 fóru hugmyndir um
eðli máls að breytast. Móður-
málstruflun virtist ekki vera
næg skýring á villum nemenda
og aðrar kenningar mótuðust
sem tóku mið af þróunarsál-
fræði og ritum Chomskys um
tungumál og manninn. Þá var
farið að greina villur nemenda
(og barna sem voru að læra
móðurmálið sitt) til þess að
reyna að læra hvernig fólk fer
að því að læra tungumál. Hvaða
hugrænt ferli fer það í gegnum?
Fer allt fólk í gegnum sama fer-
lið?
Rannsóknir virðast sýna að
sumar villur stafi af móðurmáls-
truflun en aðrar má kalla þróun-
arvillur (developmental errors)
af ýmsu tagi (þær villur sem
nemandinn gerir á meðan hann
er að reyna að ná tökum á mál-
kerfinu). Stundum er erfitt að
ákveða hvort villa er þróunar-
villa eða vegna móðurmáls-
truflunar. Einnig eru til villur sem
stafa ekki af málkerfinu en gætu
verið vegna tilfinninga (t.d.
streitu), kæruleysis eða ruglings-
legrar kennslu. Tilraunir manna
til að koma í veg fyrir villur með
því að leggja aukna áherslu á
atriði sem eru ekki til í móður-
máli nemenda geta haft þær af-
leiðingar að nemendur nota
sumar myndir allt of mikið. Marg-
ar kennslubækur leggja of mikla
áherslu á samsetta nútíð í ensku
því að hún er ekki til í flestum
öðrum málum (en þó í íslensku)
án tillits til þess hversu mikið
myndin er í raun og veru notuð í
ensku.
Það virðist vera að flestir nem-
endur fari í gegnum svipað ferli
þegar þeir læra tungumál, og að
þetta ferli (með einhverjum mis-
mun samt) sé svipað hvert svo
sem móðurmál nemandans er.
Nemendur virðast sem sagt hafa
einhvers konar innri dagskrá (in-
ternal syllabus) sem stjórnar að
einhverju leyti því í hvaða röð
þeir ná tökum á atriðum málsins.
Þessi innri dagskrá er að sumu
leyti svipuð þeirri sem börn hafa
þegar þau læra móðurmál sitt.
Samt er þörf á fleiri rannsóknum
á þessu sviði áður en það er
hægt að segja neitt með vissu.
Greining villna í ritmáli
Þegar kennari skoðar ritmál
nemenda er hægt (oftast) að sjá
alls konar villur en þær skiptast í
fimm aðalflokka.
15