Sókn - 09.02.1935, Blaðsíða 2

10
S Ó K N
kemur þú með þín venjulegu
gífuryrði, — þetta er ykkur
líkt, bindindispostulunum. —
Yið áttum þó ekki úr svo há-
um söðli að detta, livað bind-
indissemina snerti, þrátt fyrir
bannið“.
Nei, það er satt, því miður.
En samt sem áður. — Þessar
fjörutíu þúsundir, sem inn
komu fyrir brennivínið á 13
klukkustundum hér í Reykja-
vík einni, tala sínu máli, sem
ekki verður misskilið. Við
skulum nú alveg sleppa, livaða
afleiðingar það hefir haft fyr-
ir einstaklinga og fjölskyldur
— það verður hvort sem er
ekki metið, við skulum einnig
sleppa að leiða neinum getum
að persónulegum skaða og ó-
þægindum einstaklinga — það
er kannske líka smásmuglegt
að tala um slíkt, ennfremur
skulum við alveg sleppa þeirri
mynd eymdar og ómennsku,
sem sjónarvottar hafa lýst með
bertun orðum, og birtist liér á
götunum þennan eftirminni-
lega 1. febrúar — segjum að
einnig það sé smávægilegt að
sakast um. — En fjörutíu þús-
undirnar eru eftir.
III.
Allir vita það, að i þessum
hæ — ekki stærri en hann er,
ríkir vandræða-ástand, meira
að segja neyðarástand á f jölda-
mörgum heimilum. Nýlega voru
skráðir um 700 atvinnulausir
menn, flest lieimilisfeður, og
sumir með þung heimili — og
það er jafnframt fullyrt, að at-
vinnuleysið sé í raun og veru
miklu meira. — Bæjarfélagið
getur ekki rönd við reist að
sjá þessu fólki farboða svo við-
unandi sé. Ég býst varla við,
að við öll, sem höfum þó þá
atvinnu, að við getum veitt
okkur sæmilega ihúð og þurf-
um ekki að ganga svöng eða
klæðlaus, getum verulega gert
okkur í liugarlund, hversu
mikið höl hér er um að ræða,
atvinnuleysingjarnir eru þó
fólk alveg eins og við, með
sömu tilfinningum, hræður
okkar og systur — þvi ef við
gerðum það, þá myndum við
gráta blóði, þegar við heyrð-
um og sæjum, að borgarar bæj-
arins hafa efni á að fleygja út
40 000 krónum á liálfum öðr-
um degi fyrir hrennivín.
IV.
Hér cr talað um kreppu og
afleiðing'ar af kreppu, — at-
vinnuvegirnir liggi í rústum,
ekki sé að tala um að geta hald-
ið við þeim skipastól, sem
landsmenn framar öllu öðru
verða þó að hafa lífsuppeldi
sitt af — landið liggur enn ó-
numið að mestu, ónotaðir
möguleikar i grómold sveit-
anna, sem gæti fætt þúsundir,
fólkið veslast upp í örhvrgð,
eða dregur fram lífið i skuld-
um og hasli, þvi ekkert er
liægt að gera vegna fjárskorts
og skulda — en samt líöfuin
við efni á að kaupa hrennivín
— 40 000 krónur fyrir hrenni-
vín á 13 khikkustundum vitn-
ar ekki um kreppu, ekki um
fjárskort og vandræði, ekki uin
atvinnuleysi og neyð — eða er
það hreint brjálæðiskast sökkv-
andi þjóðar?
V.
íslendingar telja sig gáfaða
þjóð, menntaða þjóð, og við
höfum livað eftir annað látið
í ljósi lofsverðan vilja á að
lialda til jafns við stærri og
voldugri þjóðir að því er snert-
ir menntun og menningu. —-
Hér kemur út fjöldi bóka ár-
lega — misgóðar og misjafn-
lega nauðsynlegar að vísu —
en á meðal þeirra má þó full-
yrða að árlega séu einhverjar,
sem skari framúr að snild —
á okkar vísu að minnsta kosti,
og að aðrar séu, sem eru nauð-
synlegar fyrir andlegan gróður
og verklega menningu fólks-
ins. Hefir nú fólk efni á að
kaupa bækur og tíma. til að
lesa þær? Því má svara bæði
játandi og neitandi. En útkom-
an mun vera sú, að margar
heztu bækurnar eru hvorki
keyptar né lesnar — það skort-
ir peninga og tíma -— og það
þykir yfirleitt góð útkoma,
þegar bók borgar útgáfukostn-
að sinn á nokkrum árum.
Meiru fé liöfum við nú ekki
efni á að verja til þess að
þroska okkur andlega, auka
þekkinguna og njóta lífsins i
heimi listar og sálrænis. En við
höfum efni á að kaupa brenni-
vín á einum og hálfum degi
fvrir upphæð, sem mundi
hrökkva til fyrir útgáfu 20
meðalstórra og sæmilega vand-
aðra hóka. — En lítilsháttar
styrk handa skáldi eða lista-
manni verður að draga undan
blóðugum nöglunum á okkur
með ótal eftirtölum, leynt og
ljóst, og' er það að sumu leyti
eðlilegt, þegar á það er litið,
að við skjögrum liálfsligaðir
undir böggum skulda, skorts
og vesalmennsku.
VI.
Ef það, sem hér hefir verið
sagt — og er þó ekki nema
aðeins gripið á örfáum atrið-
um — er ekki næglegt til þess
að sýna fram á, að eyðilegging
og' glötun er framundan, ef
Á