Vaka : tímarit um þjóðfélags- og menningarmál - 01.03.1939, Qupperneq 57

Vaka : tímarit um þjóðfélags- og menningarmál - 01.03.1939, Qupperneq 57
2. árg. . Jan.-marz 1939 V AK A fólki aS fjölga örar. Og brátt fór f ýmsum að standa stuggur af. „Fólkið er of margt,“ kvað enski presturinn Malthus upp úr með, um 1800. — Fólkinu fjölgaði, en framleiðslan jókst hægum skref- um. í bæjum og borgum var fullt af lausingjalýð, sem enga af- komuvon hafði í sveitunum. Þeir settust um velgerðastofnanir, rupluðu og stálu. í enskum fang- elsum var beitt mikilli harð- neskju. Annars hefði fjöldi af lausingjum látið taka sig til fanga fyrir einhverjar sakir. Malthus þóttist sjá fram á, að fólkinu myndi brátt fjölga svo, að ekki yrði unnt að afla því viður- væris. Hann hóf því baráttu til þess að koma í veg fyrir þennan voða. Boðorð hans voru: „Aðeins tvö börn í hverju hjónabandi“ og „getir þú ekki séð börnum þín- um farboða, þá eignastu engin“. Boðskapur Malthusar vakti hreina skelfingu hjá löggjöfum og lærðum mönnum. Óttinn við of- fjölgun kom fram í hinum fárán- legustu tillögum til þess að hindra mannfjölgun. í þýzku vísindariti frá 1827 er ráðlagt að setja inn- siglaðan umbúnað á alla drengi frá 14 ára aldri þangað til þeir giftu sig, en til þess átti að fá leyfi yfirvaldanna. Þeir sem ekki gætu fært sönnur á að þeir hefðu efni á að framfleyta fjölskyldu, áttu að dúsa með „innsiglið" alla æfi. Nú á dögum eru hrakspár Malthusar að engu orðnar. Vís- indin hafa komið í veg fyrir þær með því að finna næga fram- leiðslumöguleika og auðæfi í skauti jarðarinnar. Hér verður aðeins stuttlega minnzt á tvo brautryðjendur, sem áttu mestan þátt í því að hagnýta vísindin fyrir jarðræktina. Annar þeirra, Justus Liebig, var fæddur 1803. Rannsóknir hans beindust að næringarþörf jurta- anna. Auk köfnunarefnis þurfa þær kalí og fosfórsambönd. Upp frá því var tekið að „gæða“ jörð- ina eftir vísindalegum forskrift- um. Athugað var, hvaða efni jarð- vegurinn hefði í sér fólgin og hvaða efni þyrfti í viðbót til þess að fullnægja næringarþörf þeirra nytjajurta, sem áttu að vaxa þar. Árangurinn sést bezt af nokkr- um tölum til samanburðar. Fyrir 50 árum var hveitiuppskera í Þýzkalandi 13 vættir á hektara, en í byrjun stríðsins %4. í Hol- landi óx uppskeran á sama tíma- bili úr 17 í 31 vætt. Uppskera af rúgi tvöfaldaðist á sama tíma á ha. í Þýzkalandi, Hollandi og Belgíu . Á þeirri öld, sem liðin er siðan Malthus leið, hefir þróunin orðið þveröfug við spádóma hans: fólksfjölgunin hefir aukizt hægar en framleiðslan. í Evrópu hefir íbúatalan 2.5-faldast, en uppsker- an ferfaldast. Þetta er vitanlega ekki allt vegna betri ræktunar. Nýtt land hefir einnig verið lagt undir plóginn. En hinn tvöfald- aða afrakstur má eingöngu þakka Liebig, hinum mikla höfuðsmanni vísindanna. Hann tvöfaldaði ak- 55
Qupperneq 1
Qupperneq 2
Qupperneq 3
Qupperneq 4
Qupperneq 5
Qupperneq 6
Qupperneq 7
Qupperneq 8
Qupperneq 9
Qupperneq 10
Qupperneq 11
Qupperneq 12
Qupperneq 13
Qupperneq 14
Qupperneq 15
Qupperneq 16
Qupperneq 17
Qupperneq 18
Qupperneq 19
Qupperneq 20
Qupperneq 21
Qupperneq 22
Qupperneq 23
Qupperneq 24
Qupperneq 25
Qupperneq 26
Qupperneq 27
Qupperneq 28
Qupperneq 29
Qupperneq 30
Qupperneq 31
Qupperneq 32
Qupperneq 33
Qupperneq 34
Qupperneq 35
Qupperneq 36
Qupperneq 37
Qupperneq 38
Qupperneq 39
Qupperneq 40
Qupperneq 41
Qupperneq 42
Qupperneq 43
Qupperneq 44
Qupperneq 45
Qupperneq 46
Qupperneq 47
Qupperneq 48
Qupperneq 49
Qupperneq 50
Qupperneq 51
Qupperneq 52
Qupperneq 53
Qupperneq 54
Qupperneq 55
Qupperneq 56
Qupperneq 57
Qupperneq 58
Qupperneq 59
Qupperneq 60
Qupperneq 61
Qupperneq 62
Qupperneq 63
Qupperneq 64
Qupperneq 65
Qupperneq 66
Qupperneq 67
Qupperneq 68
Qupperneq 69
Qupperneq 70
Qupperneq 71
Qupperneq 72
Qupperneq 73
Qupperneq 74
Qupperneq 75
Qupperneq 76
Qupperneq 77
Qupperneq 78
Qupperneq 79
Qupperneq 80
Qupperneq 81
Qupperneq 82
Qupperneq 83
Qupperneq 84
Qupperneq 85
Qupperneq 86
Qupperneq 87
Qupperneq 88
Qupperneq 89
Qupperneq 90
Qupperneq 91
Qupperneq 92

x

Vaka : tímarit um þjóðfélags- og menningarmál

Direct Links

Hvis du vil linke til denne avis/magasin, skal du bruge disse links:

Link til denne avis/magasin: Vaka : tímarit um þjóðfélags- og menningarmál
https://timarit.is/publication/1746

Link til dette eksemplar:

Link til denne side:

Link til denne artikel:

Venligst ikke link direkte til billeder eller PDfs på Timarit.is, da sådanne webadresser kan ændres uden advarsel. Brug venligst de angivne webadresser for at linke til sitet.