Barnadagsblaðið - 19.04.1945, Blaðsíða 13

BARNADAGSBLAÐIÐ
11
Einar Olgeirsson, alþm.:
Borg barnanna.
Reykjavík þarf að verða borg barnanna. í kappinu við að
byggja þennan bæ, var börnunum gleymt, — eins og svo
oft hefur verið ítrekað á sumardaginn fyrsta. Og hér vex upp
þriðjungur íslenzku þjóðarinnar. Hér — af öllum stöðum —
má sízt gleyma börnunum. Hér á þjóðin mest undir því
komið, ef tengslin við það bezta í fortíð vorri eiga að haldazt
óskert, að hlúð sé að börnunum frá upphafi og hugsað fyrir
þörfum þeirra.
★
Löggjöfin hefur fyrir löngu fyrirskipað skólaskyldu og
nær hún nú orðið til 7 ára barna. En hvað um börnin á
aldrinum 3—7 ára, — börnin, sem svo lengi höfðu aðeins
götuna og fáa leikvelli sem athvarf utan lítils heimilis?
Það verk, sem Barnavinafélagið Sumargjöf hefur unnið
með starfsemi sinni, að því að koma upp dagheimilum fyrir
þessi börn, verður seint ofmetið, enda fær félagið nú sífellt al-
mennari viðurkenningu og þakkir fyrir starf sitt. En það er
svo bæði um dagheimili Sumargjafar og þau önnur dag-
heimili eða „leikskóla" barna, sem einstaklingar svo sem frk.
Bryndís Zoega hafa verið að gangast fyrir, að aðsóknin
er svo mikil og aðstæður stundum svo erfiðar, að þetta nálg-
ast það ekkert að fullnægja þörfinni.
Um tíma varð vart þeirra hleypidóma að þessi dagheimili
væru „að taka börnin frá mæðrunum", en þeir mega nú heita
horfnir. Þvert á móti má segja, að með því að létta störfin
fyrir mæðrunum á heimilunum, þá eigi þessir dagskólar þátt
í að gera heimilin skemmtilegri og betri fyrir börnin þann
tíma, sem þau eru heima.
Nú er orðin svo almenn óskin hjá foreldrum í Reykjavík
að geta haft börnin á dagheimilum, annað hvort kl. 9—6
eða 1—5, að segja má að þau dagheimili, sem þegar eru
stofnuð, hafa látið fjöldann finna til þarfanna á þessum
stofnunum, án þess að fullnægja þeim.
Það þarf nú að gera gangskör að því að koma upp miklu
fleiri slíkum dagheimilum. Brautryðjendastarfi Sumar-
gjafar þarf nú að fylgja eftir með stórtækum aðgerðum
hins opinbera í samstarfi við gömlu brautryðjendurna.
Nýir og fagrir barnaskólar rísa nú upp í höfuðborginni,
voldugar byggingar fyrir þúsundir barna — og er það vel
farið.
En við þurfum að muna eftir þeim smáu líka. Koma upp
„Ieikskólum“ og dagheimilum fyrir þau á hentugum stöð-
um, með stórum svæðum í kring til leikja, þar sem þau
geta verið örugg fyrir sívaxandi umferð höfuðstaðarins.
Einhvern tíma seinna, þegar húsnæðisleysið ekki bagar
lengur nokkurn mann og vitlaust lóðaverð hindrar eigi fram-
ar skynsamlegar aðgerðir, þá munu máske eftirkomendur
okkar rífa niður eitthvað af gömlum húsum á gamla Holts-
túninu og í Þingholtunum, til þess að fá þar rúm fyrir
græna leikvelli handa börnum sínum. Og ef þeir skyldu þá
enn halda okkar háttum og glugga í gamlar sögur, þá mun
þá líklega reka í rogastanz við að sjá að þarna voru einu
sinni velræktuð tún, jafnvel sjálfgerðir barnaleikvellir áður.
Og þeir munu líklega eiga bágt með að skilja þá áfergju
okkar að byggja svo þétt, að við tókum sólina hver frá öðr-
um og leikvellina frá börnunum.
Við erum nú farnir að skilja þetta sjálfir og erum vonandi
að hætta þessum aðferðum. En við eigum enn mikið eftir til
Sigurbjörn Einarsson, dósent:
Eintal á aprílkvöldi.
I.
Aprílrökkrið hefur breiðst yfir bæinn. Það býr yfir vori.
Þröstur söng fyrir skemmstu á húsburstinni handan göt-
unnar, en er þagnaður nú. Sumarið er á leiðinni inn í
landið.
Gatan glymur af ærslum blessaðra barnanna. Hvað þau
prýða þessa Ijótu götu! Líklega eru fáir bæjarhlutar Evrópu
Ijótari, — ef frá eru taldir þeir, sem harðast hafa orðið úti
í loftárásum, — en sá partur Reykjavíkur, sem nefndur er
@oðahverfi og kenndur við Æsi hinna fornu. Það mætti
halda, að hér hafi verið að verki ofstækisfullt, trúarlegt
hatur á þessum gleymdu guðum og það hafi verið gert þeim
til svívirðingar að kalla þessi aurforöð milli hálfkaraðra húsa
eftir þeim. En eitt á þetta hverfi, sem öll Evrópa mætti
öfunda okkur af: Hér eru falleg börn. Og það er eins, hvar
sem maður gengur hér í Reykjavík. Aurgöturnar iða og kvika
af yndislegum börnum. Ég man, að mér varð starsýnt á þessa
fegurð um árið, þegar ég kom heim hingað frá landi, sem
var ríkt, ríkt af öllu, — nema helzt börnum. Óþrif Reykja-
víkur eru annálsverð, göturnar dæmalausar. En alls staðar
glóa gimsteinar í saurnum — börn, kvik og kát, furðanlega
hraustleg flest, rómskær, hýr, uppivöðslusöm nokkuð, eins
og vera ber, en mennileg, mannsefni. Börnin í Reykjavík eru
það fallegasta, sem hún á, án þess að Esjan og stallsystur
hennar séu frá talin, sumir myndu segja hið eina fallega.
Við þurfum engu að kvíða um framtíð þessa bæjar, hvorki
útlit hans né annað, ef okkur tekst að ávaxta þá fegurð og
þann fjársjóð svo sem efni standa til.
II.
En það var annað, sem flaug mér í hug áðan, eins og
raunar oft áður: Hvers vegna eru börnin ekki tekin inn á
kvöldin? Þarf faðirinn, sem búinn er að vera úti allan dag-
inn, ekki að sjá drenginn sinn áður en hann háttar? Auð-
vitað er hann þreyttur eftir dagsverkið, ekki efa ég það,
þarfnast hvíldar. Máske er hann að hlusta á útvarpssöguna,
já, einmitt núna er Helgi Hjörvar víst að lesa um kotbýlið
og kornsléttuna. Og rétt áðan voru fréttirnar, og svo eru blöð
dagsins. Það er margt, sem þreyttur heimilisfaðir þarf að
gera, þegar hann kemur heim á kvöldin. Og mamma er lík-
lega fegin hverri stund, sem hún hefur frið fyrir ólátabelgj-
unum. Ef til vill þarf hún að sinna minnsta barninu, sem ekki
er en farið að geta haft af fyrir sér sjálft. Gott að hafa
stálpuðu börnin úti sem lengst. Og svo er náttúrlega þröngt
inni, enginn raunverulegur griðastaður fyrir börnin, næðis-
þörf fullorðna fólksins og leikþörf barnsins eru andstæður,
sem ekki geta samrýmst í þröngbýlinu.
Ég þekki þetta allt saman. En eftir örfá ár eru börnin,
sem nú eru á götunni, orðin fullorðið fólk. Okkur finnst lang-
ur á þeim ómagahálsinn, en ákaflega eru barnsárin samt
fleyg. Það er yndislegt ævintýri hverju sinni sem vorfugl-
arnir fara að syngja og græn lauf að gægjast úr moldinni.
En eftir þetta vor kemur annað. Hvernig myndum við heilsa
(Framh. á 12. síöu).
að vinna að fullu upp það, sem gleymdist, — gefa smæstu
börnunum þá Reykjavík, sem þau eiga kröfu á, þá borg
barnanna, sem hún á að verða jafnt sem hinna fullorðnu.