Veiðimaðurinn - 01.04.2005, Blaðsíða 42

6000
5000
4000
3000
2000
1000
0
1950 1960 1970 1980 1990 2000
Ár
Laxveiöi í net og á stöng í Þjórsá og þverám hennar.

|
1 1 . II .«
n n(1 n., nílrir, ■ Jíruiíy nrniniiniiiii
flBlillllli.lSIll 1111
er staðbundinn. Allsterkur bleikjustofn virðist vera í Fossá
og í Þjórsá neðan hennar. Einhver stangveiði hefur verið
stunduð í Fossá en hún hefur verið vanskráð.
Talsverður stofn sjóbirtings gengur á vatnasvæðið en
fjöldinn er ekki þekktur af sömu ástæðum og getið var
varðandi laxinn. Sjóbirtingsaflinn í Þjórsá er vanskráður
en skráning fer batnandi. Á árunum 1994 til 2003 veiddust,
samkvæmt skýrslum, að jafnaði 206 sjóbirtingar í net í Þjórsá.
Bleikjuveiði var að jafnaði 8 fiskar sömu ár. Af framansögðu
sést að bæta þarf skráningu á veiði á vatnasvæðinu.
Mikill meirihluti Iaxa á vatnasvæði Þjórsár er smálax eða
79%. Laxar sem hrygna oftar en einu sinni eru fátíðir,
einungis 2,7%. Þriggja ára ferskvatnsdvöl er algengust hjá
laxi sem veiðist í Þjórsá sem er líkt því sem algengt er hjá
laxi í sunnlenskum ám. Flestir Kálfárlaxar eru aðeins tvö
ár sem seiði í fersku vatni sem sýnir að áin er mjög góð til
uppeldis og vöxtur seiða hraður.
Stangveiðitölur og rannsóknir benda til þess að allnokkur
stofn staðbundins urriða sé í Kálfá og trúlega einnig á
fiskgengum svæðum Þjórsár. Að hve miklu leyti stofninn er
staðbundinn er hins vegar ekki þekkt.
Ofan Búða/Hestafoss eru sterkir staðbundnir urriðastofnar,
einkum í Minnivallalæk og Þjórsá. Urriðinn í Minnivallalæk
virðist stórvaxinn sem er fremur sjaldgæft hjá staðbundum
urriða í ám á íslandi. Meðalþunginn hefur verið frá 1,6 til 2,2
kg. Litlar upplýsingar liggja fyrir um lífshætti, vaxtarhraða
o.fl. hjá þessum stofni. Rannsóknir benda til þess að urriðinn
sem hrygnir í læknum nýti sér Þjórsá til uppeldis og nýjustu
niðurstöður úr merkingum benda til þess að hluti hans gangi
til sjávar. Lífshættir urriðastofna í öðrum þverám Þjórsár
kunna að vera svipaðir.
Laxgengd í Þjórsá er mest í júlí og samkvæmt skýrslum um
netaveiði við Urriðafoss er að jafnaði um helmingur laxanna
genginn upp að Urriðafossi um miðjan júlí. Lax er lengi
á göngu sinni upp vatnasvæði Þjórsár. Lax veiðist ekki
að neinu marki í Kálfá fyrr en síðari hluta ágústmánaðar
og í byrjun september. Sjóbirtingur er seinna á ferðinni
en laxinn. Hans verður vart í veiði síðari hluta júní en
aðalgöngutíminn er í ágúst og um helmingur er genginn
síðustu daga ágústmánaðar.
Vegna seiðasleppinga og fiskstiga í Búða hefur útbreiðsla
laxa aukist verulega á svæðinu, þetta sýna merkingar ásamt
seiðarannsóknum og gögn úr teljara. Á síðasta sumri var
metgengd upp stigann við Búða en þá taldi teljari þar samtals
358 fiska á leið upp, þar af 228 laxa og 130 silunga. Þótt
allnokkur fiskgengd sé nú á svæðið ofan Búða og náttúrulegt
klak finnist þar víða er langt í land að svæðið ofan fossa
verði fullnumið laxi. Nú þegar ættu að vera þarna nokkrir
möguleikar á stangveiði á laxi, einkum í ánum í Þjórsárdal,
Fossá og Sandá. Þá er talsverður silungur ofan fossa, bæði
staðbundinn urriði og bleikja. Sjóbirtingur á vatnasvæðinu
er vannýttur. Einhver stangveiði er stunduð í Þjórsá á
svæðinu neðan við Urriðafoss en með meiri ástundun má
líkleg auka þar veiði verulega. Til samanburðar má nefna
mikla stangveiði í Ölfusá en þar voru skráðir rúmlega 1000
sjóbirtingar veiddir á stöng árið 2003.
Eins og fram hefur komið hér að framan gengur mikið
af laxi á ári hverju upp Þjórsá og hefur laxgengdin farið
vaxandi á síðustu árum og mun að líkindum vaxa enn á
næstu árum eftir því sem uppeldi ofan við Búðafoss eykst.
Enn er stangveiði mjög lítið stunduð og nær eingöngu í
Kálfá og í Þjórsá skammt neðan hennar. Með auknum
virkjunarframkvæmdum þar sem jökulvatni hefur verið veitt
í uppistöðulón hefur Þjórsá smám saman orðið aurminni
auk þess sem rennslissveiflur hafa minnkað sem hefur leitt
til betri lífsskilyrða fyrir laxfiska. Samhliða minni aur gætu
möguleikar til stangveiði einnig hafa aukist og líklega er
nú þegar hægt að veiða lax á stöng mun víðar en gert er
í Þjórsá. í þessu sambandi er vert að minnast þess að í
Blöndu var góð laxveiði fyrir virkjun, meðan hún var aurugt
jökulfljót.
42 Veiðimaðurinn Apríl 2005