AVS. Arkitektúr verktækni skipulag - 01.03.2004, Blaðsíða 12

Mikil gerjun á
h öf u ð bo rgars væð i n u
Árni Þór Sigurðsson, forseti borgarstjórnar Reykjavíkur
Allir þeir, sem láta sig skipulagsmál
og byggðaþróun varða, gera sér
grein fyrir að hér á landi eru að verða
viss þáttaskil hvað þessa þætti varð-
ar. Á það ekki síst við um skipulag
og þróun á höfuðborgarsvæðinu. Að
mínum dómi má segja að að hluta til
sé hér að verða vart áhrifa almennra
þjóðfélagsbreytinga sem við höfum
séð víða um heim undanfarin misseri.
Fullyrða má að þær þjóðfélagsbreyt-
ingar, og þeir alþjóðlegu straumar og
öfl sem nú eru ráðandi í hagkerfum
þjóða og alþjóðaverslun, hafi ger-
breytt lögmálum, áherslum og vinnu-
brögðum þjóðfélaga í viðskiptum,
verðmætasköpun og staðsetningu á
framleiðslueiningum. Miklar pólitískar
breytingar hafa átt sér stað innan,
sem og á milli landa, svæða og
heimsálfa. Víða hefur þróunin leitt af
sér opnari hagkerfi, einkum hvað
varðar erlenda fjárfestingu og inn-
flutning, sem m.a. má sjá í alþjóðleg-
um milliríkjasamningum innan Evr-
ópu, Ameríku og Asíu á umliðnum
árum. Á sama tíma hafa tæknibreyt-
ingar og framþróun í flutningum og
fjarskiptum auðveldað og margfaldað
viðskipti og samskipti þjóða og stuðl-
að að einskonar útrás fyrirtækja sem
og hagkerfa. Nýjar áherslur í borgar-
skipulagi sem einkum miða að eflingu
miðborga hafa orðið fyrirferðarmeiri
og alþjóðaskuldbindingar í umhverfis-
málum, svo sem Staðardagskrá 21
o.m.fl., hafa í sívaxandi mæli áhrif á
borgarskipulag.
Borgir og borgarsamfélög eru semsé
að takast á við hlutverk sitt í síbreyti-
legum heimi. En er nema von að
spurt sé hvort fámenn borg eins og
Reykjavík geti nokkurn tíma orðið
stór í sniðum á borð við heimsborgir
samtímans? Hiklaust, því nútíminn
spyr ekki um stað eða stund, fjar-
lægðir eru ekki mældar í kílómetrum
heldur mínútum. Stórborgarbragur
mælist ekki í fjölda íbúa eða lengd
gatna, heldur í þeim metnaði og þeirri
frjóu hugsun sem þar gerjast. (
Reykjavík á að geta þróast alþjóðlegt
og fjölmenningarlegt samfélag, þar
eiga utanaðkomandi straumar að
eiga sér vísan sess í borgarlífinu,
hvort heldur sem er á vettvangi
fræða, lista, atvinnulífs eða mannlífs.
Þá verður hægt að tala um stórborg-
ina Reykjavík.
Reykjavíkurborg hefur á undanförnum
misserum verið að móta og þróa
stefnu sína og framtíðarsýn. Þar er
reynt að leita svara við því hvernig
borgin ætti að þróast og spurt: Á
hverju ætlum við að lifa? Þessi
spurning um líklega máttarstólpa at-
vinnulífsins í næstu framtíð er sett
fram vegna örrar alþjóðlegrar þróunar
upplýsingatækni, þekkingargreina og
þekkingarsamfélags.
Áhersla í Reykjavík er lögð á sam-
keppnishæfni og þekkingariðnað.
Það er deginum Ijósara að það er
áhugavert fyrir höfuðborgarsvæðið
og ísland sem heild, að það takist að
skapa alþjóðlegt þekkingarsamfélag
á Reykjavíkursvæðinu. Það er mikil-
vægt til þess að (slendingar verði í
framtíðinni í hópi fremstu velferðar-
samfélaga í heiminum en líka vegna
þess að vöxtur þekkingargreina mun
hafa mikla þýðingu fyrir fsland sem
byggir mikið á sjávarútvegi er skapar
frekar einhæfan og sveiflukenndan
atvinnugrundvöll. En við ætlum líka
að endurreisa miðborg Reykjavíkur á
íslenskum grunni en með alþjóðlegu
ívafi og styrkja þannig samkeppnis-
hæfni hennar til framtíðar.
(nýsamþykktu aðalskipulagi Reykja-
víkur, sem er eitt af þeim mikilvægu
tækjum sem borgaryfirvöld hafa til að
hrinda stefnu sinni og framtíðarsýn í
framkvæmd, eru sett fram markmið
um Reykjavík sem alþjóðlega borg,
sem vistvæna borg og sem höfuð-
borg. Allir þessir þættir tengjast að
sjálfsögðu en allt snýst þetta um
samkeppníshæfni borgarinnar. Borg-
in þarf að vera alþjóðleg því hún á í
alþjóðlegri samkeppni við aðrar borg-
ir og borgasvæði um fólk, þekkingu,
fjármagn og fyrirtæki. í stefnumótun
Reykjavíkur er margt gert til að ýta
undir samkeppnishæfni borgarinnar:
• skipulag með áherslu á lífsgæði og
þekkingariðnað, þéttingu byggðar,
bættar almenningssamgöngur o.fl.
• samstarf allra sveitarfélaganna á
höfuðborgarsvæðinu í skipulagsmál-
um, samgöngumálum, ýmsum þátt-
um umhverfismála og raunar um
sameiginleg viðfangsefni höfuðborg-
arsvæðisins í atvinnumálum og mál-
efnum borgarsamfélagsins
• samstarf við sveitarfélög norðan
Hvalfjarðar í hafnamálum undirstrika
að atvinnusvæði höfuðborgarinnar
vex einnig í þá áttina og um leið opn-
ast nýir möguleikar á þróun svæða
sem áður voru ætluð hafnar- og at-
hafnastarfsemi
• kynntar nýjar hugmyndir um upp-
byggingu í miðborginni sem á að
treysta hana í sessi sem miðstöð
menningar og mannlífs
• áhersla er lögð á að tengja vel
saman Háskóla íslands, Landspítal-
ann - Háskólasjúkrahús, þekkingar-
þorp og nýja miðborg í Vatnsmýri
• hrein orka og heilsusamlegur lífsstíll
undirstrikar vistvænu borgina
• hið sama gerir vetnisvæðingin sem
hefur vakið athygli víða um heim
• mörkuð hefur verið fjölmenningar-
stefna til að koma til móts við aukna
fólksflutninga á milli landa
• Höfuðborgarstofa sem sinnir rekstri
Upplýsingamiðstöðvar, almennum
ferða- og kynningarmálum
Reykjavíkur auk þess að bera ábyrgð
á skipulagi og framkvæmd ýmissa
lykilviðburða á vegum borgarinnar
• í undirbúningi er uppbygging tón-
listar- og ráðstefnumiðstöðvar í mið-
borg Reykjavíkur sem enn mun auka
samkeppnishæfni Reykjavíkur sem
„ráðstefnuborgar"
Hvert ríki verður að eiga sér eitt eða
fleiri borgarsvæði. Aldrei hefur þetta
verið mikilvægara en nú enda eru
borgirnar eða borgarsvæðin grund-
1 0 avs