Íslenska leiðin - 01.05.2022, Blaðsíða 22

22 ÍSLENSKA LEIÐIN 20. ÁRGANGUR 2022
ÍSLENSKA LEIÐIN
Sema Erla – Gagnrýnin á útlendingastofnun
Nafn, aldur og atvinna
Ég heiti Sema Erla, ég er 35 ára og starfa sem
aðjúnkt á mennta- og vísindasviði HÍ og sem
framkvæmdastýra Æskulýðsvettvangsins. Svo er
ég einnig stofnandi og formaður Solaris sem eru
hjálparsamtök fyrir hælisleitendur og flóttafólk.
Hvað er Útlendingastofnun og hvert er
hlutverk hennar?
Útlendingastofnun ætti að vera þjónustustofnun
fyrir fólk af erlendum uppruna sem kemur til
Íslands af margvíslegum ástæðum, sumir til að
læra, sumir til að vinna og aðrir til að leita sér
verndar. Það er hinsvegar ekki þannig í raun.
Miðað við mína reynslu þá er markmiðið ekki
endilega að þjónusta fólk heldur að sjá til þess að
sem fæstir útlendingar setjist að á Íslandi.
Hver er þín reynsla af Útlendingastofnun?
Mín reynsla af stofnuninni byggist fyrst
og fremst á reynslu annarra og frásögnum
þeirra, þá er ég aðallega að tala um fólk á flótta
sem kemur hingað í leit að vernd. Reynslan
mín af Útlendingastofnun er að þetta er ekki
sú þjónustustofnun sem hún á að vera og
frásagnirnar af því sem mætti kalla ofbeldi
gagnvart fólki sem þau eiga að vera þjónusta eru
orðnar alltof margar.
Hvers vegna heldurðu að þetta sé svona hjá
Útlendingastofnun, af hverju standa þau sig
ekki betur við að þjónusta útlendinga?
Mér finnst ekkert ólíklegt að stofnunin sé að
gera það sem hún á að vera gera þó að markmiðið
út á við sé annað. Útlendingastofnun hét fyrst
Útlendingaeftirlitið en þó að nafninu hafi
verið breytt því það þótti óviðeigandi, þá hafa
vinnubrögðin ekki breyst. Að auki er mjög
mikilvægt að minna á það að Útlendingaeftirlitið
á sínum tíma var stofnað og rekið af
embættismönnum sem lærðu af nasistum í
Þýskalandi. Stofnunin er því byggð á þeim grunni
þar sem markmiðið var alltaf að hafa eftirlit
með útlendingum líkt og við sjáum gerast í dag,
t.d. að neita fólki um vernd í miklu mæli. Það er
áframhaldandi stefna íslenska ríkisins frá því
í seinni heimsstyrjöldinni þegar gyðingum var
neitað um vernd. Þetta er þáttur í okkar sögu sem
við verðum að ræða því það sem er að eiga sér
stað í dag er framhaldið af þessu.
Hvernig sérðu fyrir þér að nýja ríkisstjórnin
fari að málum tengdum Útlendingastofnunar,
viðhaldi hennar eða upplausn og hvað finnst
ykkur um það?
Það er mjög mikilvægt að vera bjartsýn þó það
sé oft á tíðum erfitt. Núverandi ríkisstjórn er
í rauninni endurnýjun á eldri ríkisstjórn. Við
erum t.d. ennþá með Sjálfstæðisflokkinn í
dómsmálaráðuneytinu og hafa alla breytingar
á síðustu árum í þeim málaflokki verið til
þess verra. Það hafa verið settar reglugerðir af
ráðuneytinu sem þrengja að möguleikum fólks
til að fá vernd sem leiðir oft til félagslegrar
einangrunar. Það verða mögulega breytingar til
hins betra samkvæmt sáttmála ríkisstjórnarinnar
þar sem hluti af þessu kerfi á að færast til
Félagsmálaráðuneytisins. Þá myndi þjónusta við
umsækjendur um alþjóðlega vernd færist þangað.
Það er erfitt að spá fyrir um hvernig það mun fara
þar sem reynslan segir okkur að breytingarnar
gerist hægt. En við munum vissulega reyna að fá
nýjan félagsmálaráðherra í lið með okkur til að
bæta þjónustuna við umsækjendur.
Hver er ykkar drauma framtíð fyrir
Útlendingastofnun og hvernig mynduð þið
fara að því að gera hana að raunveruleika?
Mín drauma framtíð fyrir Útlendingastofnun er
að hún verði lögð niður, ekkert flóknara en það.
Það þarf að endurskoða þetta kerfi í samræmi við
fólk sem vinnur á þessum vettvangi og auðvitað í
samræmi við flóttafólkið sjálft sem hefur reynslu
af því að koma hingað og sækja um vernd í þessu
kerfi. Ég trúi því að það sé ekkert annað sem er
hægt að gera varðandi Útlendingastofnun og þá
sérstaklega í tilliti til þess á þeim grunni sem hún
er byggð á. Það þarf líka að endurskoða þessi lög
sem við erum með. Þau eru alltof opin til túlkunar
og þá er hægt að nota þau til þess að neita fólki
um vernd og þrengja að þeim.
Eitthvað sem þú vilt bæta við sem kom ekki
fram í annaðhvort spurningum eða svörum?
Það eru til svo mörg dæmi um kerfisbundið
Mó
ti
-