Úrval - 01.05.1967, Síða 15

Úrval - 01.05.1967, Síða 15
GEYSILEGT VATNSMAGN UNDIR... 13 burt saltinu úr þessum saltmeng- aða jarðvegi þarf enn meira vatn frá djúpum brunnum, og þannig eykst þessi illa hringrás og magnast. Til þess að unnt sé að hamla gegn auknu saltmagni í jarðveginum, þarf að hafa eftirlit með og stjórn á neðanjarðarvatnsborðinu, full- komið framræslukerfi og stjórn á vatnsmagni því, sem berst upp á yfirborðið frá gröfnum brunnum. Það er sem sagt þörf fyrir heil- brigðari og heillavænlegri áveitu- tækni. Það er um enn eitt vandamál að ræða, sem taka þyrfti til við vatns- vinnslu í Sahara. Það er sú stað- reynd, að yfirleitt er um hárná- kvæmt jafnvægi að ræða við eðli- legar aðstæður í eyðimörkinni, hvað burtrennsli og aðrennsli neðan- jarðarvatnsins snertir. Yfirleitt er ekki um mikið aðrennslismagn að ræða, og vatnsvinnslan í stórum stíl gæti auðveldlega farið fram úr slíku aðrennslis magni. Komi slíkt fyrir, verður að ná vatninu með dælum. Af skiljanlegum ástæðum virðist slík vinnsla neðanjarðar- vatns vera mjög vafasamt fyrirtæki í Saharaeyðimörkinni. Þessi skoðun er byggð á þeirri út- breiddu trú í Sahara, að það sé þýðingarmikið að viðhalda háum brunnþrýstingi til þess að tryggja, að vatnið geti runnið upp á yfir- borð jarðar, án þess að því sé dælt þangað. Helztu rökin að baki þeirrar skoðunar eru þau, að orkulindirn- ar í Sahara séu of litlar til þess að réttlæta, að gripið sé til þess að dæla upp vatninu að óþörfu. Einnig er lögð áherzla á það, að brunnvatns- þrýstingurinn sé eðlilegt jafnvægi milli aðrennslis og brottrennslis vatnsins. í samræmi við þann hugs- anagang merkir talsvert minnkandi brunnvatnsþrýstingur hið sama og rányrkja, sem eyði neðanjarðar- vatnsbirgðunum, eina vatnsvara- forða Sahara. En nú hefnr komið fram ný skoð- un í þessu efni, og er ég fylgjandi henni. Samkvæmt henni er það álit- ið heppilega að nota sem fyrst brunnvatnsþrýsting hverrar borholu og grípa svo til dælunnar og ná vatninu á þann hátt upp, þegar þrýstingurinn lækkar. Hinn mikli kostur við slíka vatnsvinnslutækni er fólginn í því, að þannig verð- ur komið í veg fyrir það vatnstap, sem verður við uppgufun og eðlilegt brottrennsli neðanjarðarvatns. Þetta þýðir í raun og veru, að það er sett- ur tappi í brottrennslisrör brunnsins, svo að það eru mennirnir, sem ráða því, hversu mikið vatn er tekið úr brunninum. Rökin að baki þessarar skoðunar hafa styrkzt vegna olíu- fundanna í Saharaeyðimörkinni á síðustu árum, en þar hafa fengizt sannanir fyrir því, að eyðimörkin hefur sjálf yfir að ráða gnægð orku til þess að knýja vatnsdælurnar. Gerum ráð fyrir því, að hæð vatnsæðar sé vísvitandi lækkuð úr borunarþrýstingi, sem getur komíð vatninu 10 metra upp yfir yfirborð jarðar, niður í þá vatnshæð, sem hagkvæm væri fyrir dælingu, t.d. 40 metra undir yfirborðinu, þ.e. lækkun, sem nemur samtals 50 metrum. Uppgufunin ein gæti svar- að til 30 metra, ef borunarþrýsting- urinn hefði ekki vísvitandi verið
Síða 1
Síða 2
Síða 3
Síða 4
Síða 5
Síða 6
Síða 7
Síða 8
Síða 9
Síða 10
Síða 11
Síða 12
Síða 13
Síða 14
Síða 15
Síða 16
Síða 17
Síða 18
Síða 19
Síða 20
Síða 21
Síða 22
Síða 23
Síða 24
Síða 25
Síða 26
Síða 27
Síða 28
Síða 29
Síða 30
Síða 31
Síða 32
Síða 33
Síða 34
Síða 35
Síða 36
Síða 37
Síða 38
Síða 39
Síða 40
Síða 41
Síða 42
Síða 43
Síða 44
Síða 45
Síða 46
Síða 47
Síða 48
Síða 49
Síða 50
Síða 51
Síða 52
Síða 53
Síða 54
Síða 55
Síða 56
Síða 57
Síða 58
Síða 59
Síða 60
Síða 61
Síða 62
Síða 63
Síða 64
Síða 65
Síða 66
Síða 67
Síða 68
Síða 69
Síða 70
Síða 71
Síða 72
Síða 73
Síða 74
Síða 75
Síða 76
Síða 77
Síða 78
Síða 79
Síða 80
Síða 81
Síða 82
Síða 83
Síða 84
Síða 85
Síða 86
Síða 87
Síða 88
Síða 89
Síða 90
Síða 91
Síða 92
Síða 93
Síða 94
Síða 95
Síða 96
Síða 97
Síða 98
Síða 99
Síða 100
Síða 101
Síða 102
Síða 103
Síða 104
Síða 105
Síða 106
Síða 107
Síða 108
Síða 109
Síða 110
Síða 111
Síða 112
Síða 113
Síða 114
Síða 115
Síða 116
Síða 117
Síða 118
Síða 119
Síða 120
Síða 121
Síða 122
Síða 123
Síða 124
Síða 125
Síða 126
Síða 127
Síða 128
Síða 129
Síða 130
Síða 131
Síða 132

x

Úrval

Beinleiðis leinki

Hvis du vil linke til denne avis/magasin, skal du bruge disse links:

Link til denne avis/magasin: Úrval
https://timarit.is/publication/1841

Link til dette eksemplar:

Link til denne side:

Link til denne artikel:

Venligst ikke link direkte til billeder eller PDfs på Timarit.is, da sådanne webadresser kan ændres uden advarsel. Brug venligst de angivne webadresser for at linke til sitet.