Ný menntamál - 01.04.1998, Blaðsíða 6

Guðrún Geirsdóttir
Gróska í
námskrárumræðu
Endurskoðun aðalnámskrár, slakur árangur íslenskra
skólabama í alþjóðlegum könnunum og ákvæði um
skólanámskrárgerð hafa hleypt grósku í íslenska
námskrárumræðu sl eitt og hálft ár. Spurningar sem
vaknað hafa varða t.d. fyrirkomulag endurskoðunar,
gæði námskár í raungreinum (Stefán Bergmann, 1996)
og svo hvernig best sé að uppfylla ákvæði um skóla-
námskrárgerð. Um þessar mundir eru margir kennarar
að stíga sín fyrstu skref í námskárgerð og því við hæfi
að gera grein fyrir endurskoðun aðalnámskrár, tengsl
aðalnámskár og skólanámskrár svo og lykilhugtökum í
skólanámskrárgerð.
Hvað er nú námskrá?
Samkvæmt Andra Isakssyni (1983) er námskrá:
„...kerfisbundin áætlun um hvað og hvernig mætti læra
og kenna með árangursríkum hætti. Henni er ætlað að
vera eitt af vinnugögnum og stuðningstækjum kennara í
starfi.“ (bls. 26). Aðrir vilja skilgreina hugtakið víðar og
telja að með námskrá sé átt við inntak og markmið
menntunar og skipulagningu hennar (Walker, D., 1990,
Námskrárgerð.
Undanfamar vikur hafa skýrslur forvinnuhópa um
endurskoðun aðalnámskráa fyrir grunn- og framhalds-
skóla verið að skila sér í menntamálaráðuneytið. I
skýrslum þessum er að finna tillögur að lokamarkmið-
um náms í grunn- og framhaldsskóla byggðar á rök-
studdum þörfum svo og tillögur um breytingar á náms-
skipan ef ástæða þykir. Forvinnuhópar hafa gengið rösk-
lega til verks og afrakstur gerður aðgengilegur áhuga-
sömum á vefsíðu menntamálaráðuneytisins. I umræðum
kennara í vetur hefur þó mátt greina óánægjuraddir um
val fulltrúa í forvinnuhópa og sögusagnir hermdu að
ekki ríkti alltaf einhugur innan starfshópa um mark-
miðssetningu. Slíkt verður þó að teljast afar eðlilegt og
jafnvel heilbrigðismerki í lýðræðislegu þjóðfélagi þar
sem fram eiga að fara umræður og deilur um mennta-
stefnur. A sömu forsendum hefði verið erfitt að velja í
forvinnuhópana fulltrúa allra hagsmunahópa sem jafn-
framt endurspegluðu viðhorf ólíkra sjónarmiða innan
hagsmunahópanna án þess að vinnuhópar væru of tjöl-
mennir.
s. 5).
Almennt má segja að námskrá í víðari merkingu sé
menningarlegt tæki sem notað er til að velja það úr
menningararfinum sem álitið er þess virði að miðla því
með formlegum hætti til næstu kynslóðar. I námskránni
endurspeglast framtíðarsýn um þá veröld sem við teljum
að nemendur muni búa við (Hamilton, 1990). Þar af
leiðandi kalla breytingar í samfélaginu á endurskoðun
námskrár. Námskárgerð endurspeglar ríkjandi hug-
myndir um markmið menntunar og í námskárfræði er
leitað svara við menntapólitískum spurningum. Yfirleitt
er námskráin birt formlega í rituðu máli og er þá auk
hugmynda um tilgang og markmið menntunar gjarnan
kveðið á um skipulag náms, námsleiðir, starfshætti skóla
og námsmat (Stefnumótunarnefnd um endurskoðun að-
alnámskráa grunn- og framhaldsskóla, 1996). Aðal-
námskrár grunn- og framhaldsskóla eru útfærsla á skóla-
löggjöf og því meginviðmið skólastarfs og hefur ígildi
reglugerða.
Um þessar mundir er menntamálaráðherra að skipa í
samráðshóp og er hlutverk hans að fara yfir námskrár-
stefnu ráðherra og gera tillögur um breytingar á útfærslu
hennar eins og hún birtist í skýrslum forvinnuhópa ef
þurfa þykir. Þá á eftir að skipa vinnuhópa sem sjá munu
um ritun námskránna. Menntamálaráðherra mun á næstu
vikum kynna hugmyndir sínar um nýja skólastefnu og
leita eftir umsögnum og viðbrögðum almennings og
ýmissa hagsmunahópa s.s. kennarafélaga, skólastjórn-
enda og sveitarfélaga. Við endurskoðun aðalnámskrár
hefur verið unnið hratt enda yfirlýst markmið mennta-
málaráðherra að verkinu verði lokið nú í haust. í nám-
skrárgerð eru til ýmis líkön sem styðjast má við. Elst og
þekktast er líkan Ralph Tylers (1949) sem byggir á línu-
legri rökhugsun. Samvæmt því lrkani eru fyrstu skrefin
í námskárgerð greining menntaþarfa. Við þarfagreining-
una er byggt á sjónarmiðum nemenda, samfélags og
fræðigreina. Ut frá þarfagreiningu eru markmið samin,
skólastarf skipulagt með markmiðin í huga og að lokum
6