Ný menntamál - 01.04.1998, Blaðsíða 15

á móðurmáli en skipt yfir í ensku eftir 1-3 ár og sérstakri
aðstoð hætt, og í þriðja lagi kennslu sem miðaði að því
að gera nemendur tvítyngda (öll skólagangan var í tví-
tyngiskennslu).
Rannsóknirnar sýndu að nemendur sem fengu tví-
tyngiskennslu (40% af kennslu fór fram á móðurmálinu)
stóðu sig betur á samræmdum prófum en enskumælandi
jafnaldrar og langtum betur en tvítyngdir nemendur sem
höfðu fengið alla kennslu á ensku (Ramirez et al, 1991).
Niðurstöður rannsókna Collier (1989) og Thomas og
Collier (1995) styðja þessar niðurstöður og sýna að auki
fram á að nemendur sem ekki fá tvítyngiskennslu en eru
teknir út úr bekkjum í sérstaka enskukennslu standa
mjög illa að vígi hvað varðar framvindu í námi. Sjá
mynd 1.
Niðurstöður þessara rannsókna hafa verið nýbúakenn-
urum mikið áhyggjuefni og hafa leitt til alvarlegrar end-
urskoðunar á þeim kennsluaðferðum sem notaðar hafa
verið í nýbúafræðslu.
Hver er ástæðan fyrir því að nemendum sem viðhalda
móðurmáli sínu gengur miklu betur í almennu námi en
þeim sem fá mun meiri kennslu á nýja málinu? Uppi eru
ýmsar til^átur og ljóst er að svarið liggur ekki í einni
ástæðu. I Svíþjóð og Kanada hafa um árabil verið gerð-
ar rannsóknir á fylgni málþroska og læsis. Skutnabb-
Kangas (1988) Cummins (1989, 1994) og fleiri hafa
sýnt fram á að fylgni er meiri rnilli móðurmálsþroska og
lestrargetu á seinna máli en kunnáttu í seinna máli og
lestrargetu í seinna máli. Ef málþroski truflast m.a. af
því að barnið skiptir alfarið um tungumál, þ.e. móður-
máli er ekki viðhaldið, virðist ekki vera nægilegur
grunnur til að byggja á skilning á flóknum textum alveg
sama á hvaða máli barnið les. Cummins (1989) hefur
stungið upp á nokkurs konar þrepi eða þröskuldi sem
nemendur verða að ná í málþroska til þess að ná færni í
lestri. Börn sem skipta um tungumál mjög ung eða á
forskólaaldri geta náð þessum þroska upp á nýja málinu.
Börn á grunnskólaaldri eða uþb. 6-11 ára eiga mun erf-
iðara með að ná færni í læsi nema ef þau eru læs á móð-
urmálinu og því er síðan haldið við. Þetta er reynsla
margra íslendinga sem stundað hafa nám og störf er-
lendis en snúa svo heim aftur.
Fræðimenn eru sammála um jákvæð áhrif tvítyngis á
vitsmunaþroska þegar báðum tungumálunum er við-
haldið en neikvæð áhrif þegar málþroski truflast og
skipt er um tungumál. Hvers vegna svo er er ekki vitað
með neinni vissu. Bialystok ( 1992), Snow et al (1992)
og fleiri hafa skoðað fylgni vitsmunaþroska og mál-
þroska hjá tvítyngdum börnum sérstaklega hvað varðar
skilning á huglægum tengslum og flóknum hugtökum.
Niðurstöður þeirra sýna að reynsla barna hefur áhrif á
uppbyggingu vitsmunaþroska sem aftur hefur áhrif á
þróun námsgetu. Því er ekki úr vegi að draga þá álykt-
un að truflun málþroska þegar börn á skólaaldri skipta
(
Mynd 1. Námsframvinda
nemenda með annað móðurmál en
ensku á samræmdum prófum
1. Tvítyngiskennsla. Helmingur nemenda hefur ensku að
móðurmáli. Kennt er að hluta á ensku og að hluta á spænsku.
2. Tvítyngiskennsla. Allir nemendur hafa spœnsku að móður-
máli. Kennt er að hluta á ensku og að hluta á spœnsku.
3. Tvítyngiskennsla fyrsta árið og enska kennd í öllum náms-
greinum.
4. Tvítyngiskennsla fyrsta árið síðan sérstök enskukennsla.
5. Enska kennd í öllum námsgreinum.
6. Hefðbundin kennsla í sérstakri ensku.
um tungumál hafi einhver áhrif á vitsmunalegan þroska
þeirra (Bialystok, 1992:5 þýðing höfundar). Niðurstöð-
ur minna eigin rannsókna á lesfærni barna sem komu til
Bandaríkjanna milli 7 og 11 ára aldurs sýndu greinilega
að þau börn sem gátu talað og lesið móðurmálið stóðu
sig mun betur í lestri og áttu auðveldara með að skýra
huglæg tengsl orða en börn sem ekki voru vel að sér í
móðurmálinu. (Birna Arnbjörnsdóttir, 1996)
Stundum hafa nemendur með önnur móðurmál ekki
þær menningar- og námslegu forsendur sem þarf til
góðrar námsframvindu. Námstök og námstækni og
jafnvel námsefni í nýja landinu er þeim framandi og
samskipti milli kennara og nemenda og milli nemenda
innbyrðis er allt öðruvísi en þau eiga að venjast að heim-
an. Ritkerfið er annað og afstaða til bóka og lesturs og
túlkun á því sem lesið er byggð á öðrum reynsluheimi.
15