Ný menntamál - 01.04.1998, Blaðsíða 16

C
Námsefnið er framandi og og í litlu samhengi við þeirra
eigin reynslu með þeim afleiðingum að nemandanum
finnst hann ekki eiga samastað í skólakerfinu og náms-
framvindan verður í samræmi við það (Jón Gunnar
Bernburg et al., 1997).
Hvað er þá til ráða? Öll börn ættu að hafa það sem
Skuttnabb-Kangas (1988) kallar 'málleg mannréttindi'
(Linguistic Human Rights) þ.e.að eiga rétt á að viðhalda
móðurmáli sínu þrátt fyrir flutning frá heimalandinu
hvort sem stuðningurinn fer fram innan skólans eða
utan. Með því að styrkja móðurmálskennslu stuðla rík-
isstjórnir sem taka við fjölskyldum af öðrum mál- og
menningarsvæðum að jafnrétti til náms fyrir öll börn
innfædd og önnur. A tímum mikilla mannflutninga og
minnkandi heims víkkar menningarbakgrunnur nem-
enda í skólum og tímabært er að taka upp margmenning-
arlega stefnu í menntamálum (Multicultural Education).
Hún minnkar líkur á einangrun nemenda úr minnihluta-
hópum. Að lokum er vert að endurskoða kennsluaðferð-
ir og huga betur að markmiðum sem stuðla að aukinni
málfærni . auknum náms-og vitsmunaþroska, læsi og
viðhaldi kunnáttu í námsgreinunum á meðan nemandinn
lærir nýja málið. Slíkum kennsluaðferðum verður lýst í
stuttu máli hér að neðan.
Tungumálakennsla með fagkennslu
Ljóst er að margar ástæður liggja að baki slakrar framvindu
bama sem fá sérstaka enskukennslu í Bandaríkjunum og
Kanada m.a. .
1) Sérstök enskukennsla miðast eingöngu að þjálfun í ensku
sem tefur fyrir framvindu í námsgreinum og námsþroska
2) Nemendum í móttökubekkjum og þeim sem teknir eru út
16
úr almennri kennslu finnst þeir utangátta sem tefur fyrir félags-
legri aðlögun.
3) Þegar nemendur koma úr móttökubekkjum í almenna
kennslu hafa þeir ekki námstækni eða faglegan bakgrunn til að
ná tökum á námsefninu.
5) Kennarar hafa ekki fengið næga þjálfun í að aðlaga náms-
efnið og kennsluna að þörfunt tvítyngdra barna (Byggt á Short,
1991).
Fræðimenn og nýbúakennarar telja að m.a. með stuðn-
ingi í móðurmáli og sameiningu kennslu í almennum
námsgreinum og sérstakri enskukennslu megi auka lík-
urnar á velgengni barna með annað móðurmál í námi.
Þeir sem lært hafa erlend tungumál í skóla vita að efni
námsbókanna var samansett til að æfa ákveðin mál-
fræðiatriði eða tilfundið vegna þess að það var talið
höfða til áhuga nemenda. Tilgangurinn var að æfa
tungumálið en ekki að tileinka sér efnið sjálft. Um leið
og tungumálið er kennt gegnum námsgreinarnar verður
innihald tungumálakennslunnar saga, lífræði o.s.frv.
Hjá yngri nemendum verður innihald læsi og náms-
tækni. Með þessari aðferð ákvarðar kennari málleg
markmið meðfram faglegum markmiðum, þ.e. hvaða
orð, hugtök, málfræðiatriði eða málvenjur þarf að kenna
sérstaklega og hvaða námstækni nemendur þurfa að
læra og nota við vinnslu verkefnanna. Þetta þýðir ekki
að efnið sé útþynnt heldur að aðeins hægar er farið í sak-
irnar og hugtök útskýrð á ýmsa vegu og verkefnin að-
löguð málgetu nemenda. Allir kennarar verða því
tungumálakennarar. Kennslan verður markvissari og
gagnar ekki aðeins tvítyngdum nemendum, heldur öll-
um nemendum. Hér á eftir fer östutt lýsing á tungu-
málakennslu með fagkennslu.
Tungumálakennsla með fagkennslu er ekki séramer-
ískt fyrirbrigði heldur notuð í kennslu nýbúa víða um
heim s.s. í Finnlandi og Ástralíu. Hún byggist á þremur
lögmálum:
1) Kennsla fer fram á ýmsa vegu s.s. með notkun
margmiðlunar í stað málbundinnar kennslu s.s. fyrir-
lestra.
2) Vitsmunaþroski er örvaður og námstækni er kennd
sérstaklega.
3) Samvirkt nám er notað til að gera nemandann virk-
ari í eigin námi.
Kennarar þurfa fyrirfram að átta sig á hvað séu aðal-
atriði og hvaða orð, hugtök og orðasambönd nemandinn
þarf að þekkja. Skólamál og mál flestra námsbóka er
flóknara en almennt talmál og þarf að kenna sérstaklega
(Cummins, 1992). Efnið er sett fram með notkun
mynda, hluta, sýnikennslu. og undirbúningi fyrir lestur
texta til þess að auðvelda nemendum skilning á málinu
Hér er ekki endilega átt við ný fagleg hugtök sem allir
þurfa að læra, heldur orð og orðasambönd t.d. sem lýsa