Ný menntamál - 01.04.1998, Blaðsíða 19

j V áttúrufrœðikennsla getur
leitt nemendur inn ífurður
jarðarinnar sem við búum á
°g vekur þá til vitundar um
tnöguleika og takmarkanir
mannsins í þessum heimi.
NáttúritfrœðikennsIa á líka að
veita nemendum skilning á
vísindunum sem kanna náttúr-
una og hafa gjörbylt mann-
legu samfélagi á allra síðustu
öldum. Þegar stór hluti Is-
lendinga útskrifast úr grunn-
skólum með það viðhorfað
þetta svið komi sér ekkert við
og sé ekki skiljanlegt nema
ákveðnum manngerðum þá er
greinilega eitthvað að.
hvernig líf manna mótast af náttúru
og vísindum.
Að mínu mati hafa náttúrufræði-
kennarar á Islandi vitað af mikil-
vægi sumra þeirra þátta sem ég hef
hér talið upp. Áhersla hefur verið
lögð á vettvangsferðir, sem er mjög
jákvætt því þær bjóða upp á óendan-
lega möguleika. Einnig hefur verið
rætt um mikilvægi verklegrar
kennslu en það sem stendur henni
fyrir þrifum er aðstöðuleysi í skól-
unum. Oft á tíðum vantar sérútbún-
ar náttúrufræðistofur í skólunum og
greinin hefur ekki fengið svigrúm til
að skipta bekkjum í verklegum tím-
um en það er mikilvæg forsenda
þess að vinnan beri árangur. Fjöl-
breyttar kennsluaðferðir eru í há-
vegum hafðar hjá stórum hluta
kennara en ég held að við höfum
gleymt að huga að mikilvægu atriði,
því hvernig við ætlumst til að nem-
endur tileinki sér þau hugtök og
hugmyndir sem við leggjum fyrir
þau. Hvaða leiðir getur náttúru-
fræðikennari farið til þess að svara
spurningum eins og „hvað er fasiT‘
Nemendur munu alltaf lenda í vand-
unglingum til að þau velti hlutunum
betur fyrir sér en þau gera í venju-
legum skriflegum verkefnum. Sú
aðferð sem ég hef í huga er þekkt
undir nafninu barnaheimspeki
(Philosophy for children) og hefur
verið stunduð í Heimspekiskóla
Hreins Pálssonar undanfarinn ára-
tug. Aðferðin hefur líka verið prófuð
í nokkrum grunnskólum en ekki náð
að festa þar rætur. Um þessar mund-
ir sýna leikskólakennarar barna-
heimspeki mikinn áhuga og verður
fróðlegt að sjá hvaða stefnu þeirra
vinna mun taka.
Barnaheimspeki byggir á því að
þátttakendur myndi með sér sam-
ræðufélag. Innan þess ríkir gagn-
kvæm virðing, allir fá tækifæri til að
tjá sig og það er hlustað á allar hug-
myndir. Samræðan gengur út á að
draga fram rök og skýra hugmyndir.
Þáttfakendur segja sína hlið á mál-
inu, lýsa hverju þeir eru sammála og
ósammála, leiðrétta hverjir aðra og
19
Úr Foldaskóla.
ræðum með þessi hugtök vegna þess
að þau eru ný fyrir þeim og falla
utan þess sviðs sem þeim er kunnugt
úr daglegu lífi. Það má ekki afskrifa
þessar spurningar, það verður að
takast á við þær þannig að nemand-
inn verði sáttur en fái ekki þá tilfinn-
ingu að það sé ekki til neitt svar eða
að svarið sé svo flókið að hann geti
ekki skilið það. Það er vissulega
hægt að gefa nemendum skilgrein-
ingar og láta þá vinna verkefni þar
sem unnið er með þær. En að mínu
mati er líka nauðsynlegt að taka
hugtök og kenningar til umræðu
með nemendum þannig að þeir fái
tækifæri til að orða sínar eigin hug-
myndir um þessa hluti og tengja þá
þeim veruleika sem þeir lifa í.
Barnaheimspeki
Nú kynni ég heimspeki til sögunn-
ar því hún býr yfir samræðuaðferð
sem hægt er að nota með börnum og