Ný menntamál - 01.04.1998, Blaðsíða 24

( )
Gretar L. Marinósson:
Hvernig á skólinn að vera?
Við endurskoðun Aðalnámskrár grunnskóla, sem nú
stendur yfir, má ekki láta undir höfuð leggjast að út-
færa betur en hingað til á hvern hátt almenni grunnskól-
inn eigi að sinna fjölbreyttum þörfum nemenda sinna.
Almenni grunnskólinn tekur nú við mun fleiri nemend-
um með sérþarfir en áður vegna yfirlýstrar opinberrar
stefnu um að allir nemendur eigi rétt á menntun við sitt
hæfi í heimaskóla og aukinnar meðvitundar foreldra um
þennan rétt. Því til viðbótar er greinileg aukning á nem-
endum með mikla hegðunar- og tifinningalega erfið-
leika allt niður í 1. bekk grunnskólans, ekki síst í þétt-
býli (Anna K. Sigurðardóttir, 1997). Skólar fá þó ekki
þær leiðbeiningar eða fé, sem þeir þurfa til að sinna
þessu erfiða hlutverki með sóma. Afleiðingin er aukinn
þrýstingur á að færa nemendur í sérdeildir grunnskólans
þar sem hætta er á að þeir einangrist frá skólafélögum
sínum. Hvað er þá unnið með flutningi þeirra í heima-
skóla?
Eg á mér draum um skóla sem er nægilega sveigjan-
legur til að geta sinnt fjölbreyttum þörfum nemenda án
þess að þurfa að flokka þá í varanlega hópa. Þarfir,
áhugamál og félagsleg tengsl eru breytileg og skólinn
þarf að geta komið til móts við þær án mikillar skrif-
finnsku. En hann þarf jafnframt að gera miklar kröfur,
jafnt til nemenda sem starfsfólks, vegna þess að það er
ekki sama hvað eða hvernig böm læra. Þetta tvennt er
oft talið ósamrýmanlegt.
Olík sjónarmið
Undanfarin ár hef ég kannað starf nokkurra almennra
grunnskóla með athugunum og viðtölum á vettvangi í
þeim tilgangi að skoða hvernig þeim tekst að koma til
móts við fjölbreyttar þarfir nemenda sinna (Gretar L.
Marinósson). Hef ég orðið var við að tvö sjónarmið
takast oft á í þessu skólastarfi sem nefna má vellíðunar-
sjónarmið og árangurssjónarmið. Vellíðunarsjónarmið
24
einkennist af áherslu á að nemendum líði vel í skóla og
allir fái jafnan skerf af því sem í boði er. Grundvallar-
viðhorfið er verðmæti einstaklingsins og jafnræði allra
manna. Arangurssjónarmiðið leggur áherslu á að hver
og einn fái að nýta hæfileika sína til fulls og ná þannig
hámarksárangri. Jafnrétti er hér talið felast í jöfnum
tækifærum fremur en að allir fái sama skerf af gæðunum
og það er álitin dyggð að nýta sér tækifærin vel og skara
fram úr. Vellíðunarsjónarmiðið leggur áherslu á hina fé-
lagslegu hlið skólastarfsins, árangurssjónarmiðið setur
nám einstaklingsins á oddinn.
Vellíðunarsjónarmið
Grundvallarsjónarmið
Allir menn eru jafnir
Gættu náunga þíns
Jarfnrétti felst í því að allir fái jafnan skerf
Viðhorf til náms
Forsenda náms er að nemendum líði vel
Allir þurfa stuðning við nám
Ahersluatriði í skólastarfi
Félagsleg samskipti
Sjálfstjáning
Neikvæðar afleiðingar fyrir suma nemendur
Enginn fær að skara fram úr
Arangurssjónarmið
Grundvallarsjónarmið
Menn eru ólíkir að upplagi
Hver er sinnar gæfu smiður
Jafnrétti felst í jöfnum tækifærum