Ný menntamál - 01.04.1998, Blaðsíða 27

j, stangast bara á við full mannréttindi...“ Annar kennari
er því fenginn til að kenna bekknum frekar en að nem-
andinn yfirgefi hann. Einn kennari við skólann sagði:
„Kennarar eru ráðnir til að kenna börnum, en ekki bara
börnum með greindarvísitölu 100 og þar yfir.“ Eitt for-
eldri fatlaðs barns við skólann, sem jafnframt var kenn-
ari, sagði: „ Margir kennarar halda að það að fá fatlað
barn inn [í bckk| sé eitthvað svo mikið mál, þau þekkja
það ekki.“ Þessi skóli tók við öllum börnum án tilltis til
sérkennsluþarfa og sinnti þremur alvarlega fötluðum
drengjum vel. Þeir voru aðstoðaðir við nám sitt ýmist
inni í almennum bekk eða utan hans allt eftir viðfangs-
efnum og aðstæðum en voru taldir tilheyra almenna
bekknum. Þótt sumir kennaranna og foreldranna væru
^ ekki sérstakir áhugamenn um kennslu fatlaðra nemenda
og vildu fremur leggja áherslu á að styðja þá sem sækt-
ust eftir góðum einkunnum á samræmdum prófum,
gengust allir inn á stefnu skólans um að reynt væri að
koma til móts við námsþarfir allra í almennri kennslu.
Þetta tókst misjafnlega vel og viðfangsefni nemendanna
voru ekki alltaf eins markviss og kennararnir vildu, en
þeir voru stöðugt að reyna að finna nýjar lausnir og bæta
vinnubrögðin. Þessi skóli er nokkuð dæmigerður fyrir
þá sem gengur vel að laga skólastarfið að fjölbreyttum
þörfum nemenda (Gretar L. Marinósson).
Fyrirmyndarskólinn
í hugum margra virðist stefnan um jafnrétti fatlaðra til
náms tengjast litlum kröfum um árangur en í staðinn
meiri áherslu á umönnun og vellíðan. Það er miður ef
fólk tengir þátttöku fatlaðra nemenda í almennu skóla-
starfi við minni námskröfur og rýrari námsárangur,
einkum ef það verður til þess að skólar útiloka fatlaða
nemendur af ótta við að fá á sig slyðruorð. Staðreyndin
er sú að kennsla nemenda með sérþarfir krefst nákvæms
undirbúnings og skipulegra vinnubragða sem bætir
skólastarf tii hagsbóta fyrir alla, nemendur, skólann og
þá sem hafa einhverjar fatlanir. Þótt ég hafi ekki séð
dæmi um íslenska skóla sem tekst vel að sameina vellíð-
unar- og árangurssjónarmið er ég sannfærður um að
slíkir skólar eru til og að þessi tvö sjónarmið eru ekki
ósamrýmanleg.
Framtíðarsýn mín um fyrirmyndarskólann er af skóla
sem getur bæði bætt og hraðað námi allra nemenda,
komið í veg fyrir hegðunarerfiðleika og vakið með
kennurum þá tilfinningu að þeir séu að sinna mikilvægu
starfi. Þetta er vinnustaður þar sem nemendur þurfa að
ljúka ákveðnum verkefnum á tilteknum tíma og í sam-
ræmi við fyrirfram sett markmið rétt eins og á öðrum
vinnustöðum. Starf þessa skóla þarf að byggjast á eftir-
farandi grundvallarforsendum:
I fyrsta lagi eru börn allt frá fæðingu vitibornar verur,
sem leitast við að skilja líf sitt og umheiminn - að gæða
Úr Austurbœjarskóla.
hann merkingu. Vinna þeirra og hugsun skiptir máli,
jafnt í sjálfu sér sem undirbúningur undir lífið. Því þarf
að hjálpa þeim að velja viðfangsefni sem glæða per-
sónulegan skilning þeirra og við þurfum að gera kröfur
um að þau hegði sér í samræmi við hann. Ef þeim eru
boðin merkingarlaus verkefni munu þau ekki leggja sig
fram. Allt of lítið er gert af því að svara, út frá þeirra
forsendum, eðlilegum spurningum nemenda um hvers
vegna þeir þurfi að læra það sem kennarinn leggur fyrir.
Börn læra best í félagslegu samhengi. Viðfangsefni
þeirra þurfa því að hafa skírskotun til þess félagslega
veruleika sem þau skilja, þau þurfa að tengja saman líf í
skóla, á heimili og utan, vera verkleg jafnt sem huglæg
og líkjast raunverulegum verkefnum fólks utan skólans.
Kennsluaðferðir skipta hér meginmáli.
Oft er talið að tími barna skipti ekki jafn miklu máli og
tími fullorðinna. En nýting tíma barnsins, þegar það er
opnast fyrir nýrri reynslu, er mun mikilvægari en síðar á
ævinni. Þetta á enn frekar við um fatlaða nemendur sem
læra hægt. Skólinn þarf því að vera vinnustaður þar sem
börn vinna markvisst að verkefnum sem skipta þau máli.
Einnig þarf að ganga út frá því að hæfileikar hvers
barns séu fjölbreyttir og að börn séu ólík. Leggja ber
megináherslu á að rcekta sem flesta hœfileika hvers nem-
anda. Skólar þurfa að læra að leita hæfileika þeirra rétt
eins og þeir leita nú veikleika til að berja í brestina.
Þetta er nákvæmlega það sem foreldrar og nemendur
27