Ný menntamál - 01.04.1998, Blaðsíða 29

c
Guðríður Adda Ragnarsdóttir:
ÞJÓNUSTA SÉRFRÆÐINGA
VIÐ BÖRN í GRUNNSKÓLUM1
ÞEKKIR ÞÚ VINNUSTAÐINN?
í þessari stofnun eru 500 manns við almenn störf. Þar að auki
eru verkstjórar, deildarstjórar og yfirstjórnendur. Stjórnendur á
öllum stigum kvarta yfir ótækri hegðun og agaleysi starfsmann-
anna. Vandamálin lýsa sér í augljósri vanlíðan og áhugaleysi
einstakra starfsmanna. Þeir virðast kvíðnir, mæta seint og illa til
vinnu, eiga erfitt með að koma sér að verki, fara ekki eftir fyr-
irmælum, standa uppi í hárinu á yfirmönnunum og hafa í hót-
unum við þá. Starfsmennirnir áreita starfsfélaga sína með ýms-
um hætti og virðast hafa litla stjórn á skapi sínu. Nokkuð ber á
einelti á þessum vinnustað og jafnvel skemmdarverkum. Þar
sem stjórnendurnir eyða miklum tíma í að bregðast við vanda-
málum, vinnst þeim illa við að stýra stofnuninni og starfsmönn-
unum til verka. Það hefur hent að verkstjórar og deildarstjórar
hafa sligast undir álaginu og sagt upp störfum. Margt er reynt
til að laga ástandið. Starfsmenn fá tiltal og áminningar. Reglur
eru hengdar upp um það sem ekki má, ásamt þeim viðurlögum
sem gilda séu þær brotnar. Starfsmennirnir eru sendir inn á
teppi til yfirmannsins, og jafnvel heim launalaust. Fyrst í einn
dag, en svo í þrjá daga og fimm við ítrekuð brot. Umfangsmik-
ið refsipunktakerfi er sett í gang fyrir alla starfsmenn svo þeir
sem standa sig vel fái notið þess. En allt kemur fyrir ekki. Hóp-
ur starfsmanna hefur fyrr en varir fengið á sig alla refsipunkt-
ana og eru að lokum reknir fyrir fullt og allt. Gallinn er bara sá,
að þótt nýtt fólk komi til starfa í stofnuninni á hverju einsta ári,
þá er ekkert lát á og sama sagan endurtekur sig ár eftir ár.
INNGANGUR
Vinnustaðurinn sem lýst er hér að ofan, gæti verið
ósköp venjulegur grunnskóli á Islandi. En ólíkt
þessum vinnustað er skylda og ábyrgð skólans slík, að í
fæstum tilvikum er hægt að vísa einstaka nemendum
endanlega eitthvert annað, þótt þeir brjóti reglur skólans
og allar almennar umgengnisvenjur með ótæku atferli
og gangi þannig freklega á orku og tíma kennara og rétt
félaga sinna til vinnufriðar.
í þessari grein verður rætt um hvaða lausnir eru á
hegðun barna sem fylgja ekki fyrirmælum, og mikið er
kvartað undan. Bent er á að lausnirnar liggja að mestu
leyti í aukinni þekkingu foreldra, kennara og sérfræð-
inga skólaskrifstofa á þeim reglum sem stýra hegðun og
í aukinni færni þeirra við að beita þeim. Einnig er í
greininni fjallað um hvernig stjórnsýslulegir þættir geta
ráðið því hversu hratt og vel lausnirnar nýtast börnun-
um.
BREYTINGAR Á REGLUGERÐ
Samkvæmt reglugerð frá 1980 um ráðgjafar- og sál-
fræðiþjónustu í grunnskólum, fólst starf sálfræðinga að-
allega í að greina vanda einstakra barna sem vísað var
beint til þeirra. Þeir tóku einnig mörg barnanna til með-
ferðar með viðtölum oft til langs tíma og stundum for-
eldra þeirra líka. Slíkt vinnufyrirkomulag var hvort
tveggja í senn í anda menntunar flestra þeirra sálfræð-
inga sem störfuðu á skólaskrifstofunum og reglugerðar-
innar, eins og sjá má á 3. grein hennar:
„Hlutverk ráðgjafar- og sálfræðiþjónustu er: ...
e) að taka til meðferðar nemendur, sem sýna merki geðrænna
erfiðleika ..."
29