Ný menntamál - 01.04.1998, Blaðsíða 34

C Z P
Einmana. Ljósmynd: Árni Árnason.
þurfi aðstoð vegna sértækra örðugleika í aðlögun og
námi, þá eru í þessum eina skóla að minnsta kosti á bil-
inu 30 til 90 einstaklingar sem eiga rétt á þjónustu sér-
fræðings skólaskrifstofu. Það þarf hvorki mikið hug-
myndaflug né langa starfsreynslu til að sjá að þótt hinir
skólarnir í umdæminu séu eitthvað fámennari og fjöldi
sálfræðinga og annarra ráðgjafa á skólaskrifstofum
margfaldaðist, þá er útilokað að þeir komist yfir að sinna
öllum þessum fjölda mála auk annarra og geti leitt þau
til lykta með þeim leiðum sem unnið er eftir. Þær leiðir
eru viðbrögð við uppsöfnuðum vanda einstaka barns, oft
til margra ára. Þótt hvert barn sé vissulega einstakt þá er
það svo að vandi barna sem hlýða ekki er í stórum drátt-
um mjög svipaður og vanda þeirra flestra má leysa að
miklu leyti með hliðstæðum aðgerðum. Hvort sem sér-
fræðiþjónustan berst frá skólaskrifstofu eða þverfaglegri
miðstöð, þurfa skólayfirvöld að taka mið af þeirri stað-
reynd að auk fjölda barnanna er aðferðafræðilega
ómögulegt að laga ástand sem lýtur að ótæku atferli án
þess að íhlutast kerfisbundið til um aðstæður. Til að svo
megi verða er nauðsynlegt að sérfræðingar geti komið
að málum með öðrum hætti en nii er.
Þegar eftirlitshlutverki skólaskrifstofa er lokið og þær
skikka ekki skólana til að fylgja þeim ráðum sem gefin
eru er staðan ekki með öllu ólfk því sem hún gerist úti á
hinum almenna markaði. Þar eru starfskraftar ráðgjafa
að öllum líkindum keyptir að vegna reynslu annarra af
góðurn árangri ráðgjafarinnar. Sá tími er löngu liðinn að
ráðgjafar komi að vanda einstaka starfsmanns eða milli-
stjórnanda, jafnvel síendurtekið ár eftir ár, án þess að
heildarstefna stofnunarinnar í stjórnun og starfsmanna-
haldi sé endurskoðuð og framkvæmd hennar samræmd
á öllum stigum. Ef til vill vegna þess að kostnaður ráð-
gjafar við starfsmenn og stjórnendur er mun bersýnilegri
þar en í skólakerfinu? Ef skólastjórnendur vilja „kaupa“
tiltekna þjónustu að skólunum er brýnt að allir málsað-
ilar viti fyrirfram hvað koma á út úr þjónustunni og geri
um það samning. I verksamningunum felst samræmt
verkferli og samkomulag eða skuldbinding skólans og
skólaskrifstofunnar um hver eigi að gera hvað og hvern-
ig, ásamt tilteknum hlutlægum viðmiðum um hver nið-
urstaða vinnunnar á að verða. Verksamningarnir leiða
væntanlega einnig til breyttra starfslýsinga fyrir ráðgjaf-
ana. Hið almenna er að oftast endurspegla starfslýsingar
röðun og stöðu sérfræðinga samkvæmt skipuriti, hverj-
um ber að hlýða hverjum. Með gagnkvæmum verk-
samningi lýsa þær á hinn bóginn því sem sérfræðingur-
inn gerir, þeim markmiðum sem stefnt er að með starfi
hans og tímanum sem til þess er ætlaður.
I stuttu máli sagt, forsendur þess að fyrsta stig sér-
fræðiþjónustunnar gagnist þeim börnum semfylgja ekki
fyrirmælum er ein samrœmd stefna í aga innan livers
skóla. Skólinn skuldbindur sig til að fylgja henni með
samningi við skólaskrifstofu um ráðgjöf í markvissri
kennslutækni og bekkjarstjórnun, ásamt kerfisbundinni
atferlismótun semforeldrum er einnig kennd. Þá mun til
undantekninga heyra ef vísa þarf málum barnanna
áfram út í heilbrigðis- og félagskerfið.
Lausn - Samtekt
Ef staðan í dag er borin við þann vinnuramma og
markmiðin sem nýja reglugerðin mælir fyrir um er mun-
ur á markmiðum og raunverulegri stöðu mála all nokk-
ur. Til að eyða þessum mun og bæta þjónustuna við börn
í grunnskólum og fjölskyldur þeirra þarf að ráðast í eft-
irfarandi aðgerðir og samræma þær milli skólaskrif-
stofa:
1. Marka heildarstefnu í hverjum skóla um forvarnir og við-
brögð agavandamála og samræma framkvæmd hennar á
öllum stigum: „Svona vinnum við hér.“
2. Tryggja með samningum milli skólaskrifstofu og viðkom-
andi skóla að skólinn í heild fái fyrirfram ákveðna þjónustu
og að starfsmenn skólans fylgi þeirri ráðgjöf sem þeim er
veitt.
3. Breyta vinnuskilgreiningu sérfræðinga á skólaskrifstofum.
4. Staðla tilvísananeyðublöð og samræma boðleiðir í málum
barna sem vísað er til skólaskrifstofu og kynna foreldrum
og kennurum það rækilega.
34