Ný menntamál - 01.04.1998, Blaðsíða 36

Drengir og karlmennsku-
uppeldi í skólum
Hafsteinn Karlsson skrifaði
áhugaverða og mikið umtalaða
grein í Ný menntamál fyrir örfáum
misserum (1995) þar sem hann spyr
hvort karlmenn, þ.e. fullorðnir karl-
menn, og karlmennskan séu að
hverfa iír grunnskólum. I greininni
lætur hann í ljós þá skoðun að karl-
ar og konur séu svo ólík að drengir
fái ekki eðlilegar fyrirmyndir hjá
fullorðnum karlmönnum og að
drengjum gangi verr en stúlkum að
laga sig að skólakerfinu vegna þess
að þar starfi einkum konur. Jafn-
framt heldur Hafsteinn því fram að
þeir fáu karlkyns kennarar sem
starfa í grunnskólum fái ekki að
vera „eðlilegir“ karlmenn. Birt er
mynd af Georg kennaranema á
skólaskemmtum, klæddum og mál-
uðum sem konu.
Sjónarmið Hafsteins vekja marg-
vísleg viðbrögð: Er þetta allt rétt? Er
þetta allt slæmt? Hver ætti að bregð-
ast við þessu? Hvernig ætti að
bregðast við?
Karlmenn eru varla í aðstöðu til
að gera mikið á vettvangi í leik- eða
grunnskólum - því að, eins og Haf-
steinn bendir á, þeir eru svo fáir. Og
engin sérstök teikn eru á lofti um að
karlmönnum í hópi leik- eða grunn-
skólakennara sé að fjölga, líklega
þvert á móti. Að vísu hófu þrír karl-
menn nám hjá okkur í Háskólanum
á Akureyri á leikskólabraut sl. haust,
þeir fyrstu sem stunda háskólanám í
leikskólakennslu hér á landi. Á móti
má nefna að enginn karlmaður hóf
36
Verkamaður". Sigurjón Ólafsson.
nám á grunnskólabrautinni okkar í
haust og er það í fyrsta skipti sem
karlmenn eru færri en fjórir í ár-
gangi á þeirri braut. Reyndar er lík-
legra að karlmönnum meðal grunn-
skólakennara fækki eitthvað á næst-
unni, m.a. vegna þess að nokkur
hópur karla í kennarastétt er að
reskjast. Konur munu því halda
áfram að kenna drengjum. Og ég tel
að málflutning og aðgerðir eigi að
miða við slíkar staðreyndir en ekki
óskhyggju um að fleiri karlmenn
komi til starfa í leik- og grunnskól-
um.
Fleiri spurninga verður að spyrja:
Ef skólinn er ekki fyrir stráka, bera
kennarar þá ábyrgð á því að svo sé?
Ég tel að svo sé alls ekki. Ég tel að
samfélag sem stjórnað er af körlum
beri meginábyrgð á því hvernig
skólar eru og hvað þar er gert. Ég
bendi líka á að flestir skólastjórar
eru þrátt fyrir allt karlmenn. Við
skulum a.m.k. varast harkalega
gagnrýni á konur í hópi kennara fyr-
ir að grunnskólarnir séu ekki fyrir
stráka! (Sjá einnig McLean 1996,
bls. 71.)
Hvað getur kennaraskóli gert?
Sem kennari bæði karla og
kvenna, sem ætla að verða leik- og
grunnskólakennarar, spyr ég þessar-
ar spurningar: Hvemig get ÉG, karl-
maðurinn, sem kennari þessara
verðandi kennara leiðbeint nemum
af báðum kynjum? Geri ég það með
því að pressa ennþá meira á að þess-
ir fáu karlmenn, sem kenna, verði
enn þá betri og „réttari" fyrirmyndir
en verið hefur? Ég tel að slík pressa
væri mjög óheppileg ef fá á „venju-
lega“ karlmenn til að verða kennar-
ar. Því fæstir rísum við karlmennirn-
ir undir slfkri ábyrgð að vera algild-
ar fyrirmyndir, þótt flestir séum við
ágætar manneskjur.
Nei, konur og karlar verða að taka
sameiginlega ábyrgð á skólastarfi í
krafti faglegrar þekkingar og
reynslu. Konur meðal leik- og
grunnskólakennara geta heldur ekki
beðið eftir fleiri karlmönnum inn í