Ný menntamál - 01.04.1998, Blaðsíða 40

Atli Harðarson
Tölvur og skólar
Maður er nefndur David Sarn-
off. Hann stofnaði banda-
rísku sjónvarpsstöðina NBC og
komst í heimsfréttirnar þegar hann
kynnti fyrsta litasjónvarpið á heims-
sýningunni í New York árið 1939.
Sarnoff trúði því að sjónvarpið
rnundi stórbæta almenna menntun,
auðga menninguna og styrkja lýð-
ræðið og hann var ekki einn um
þessa skoðun. A 4. áratug aldarinnar
var mikið rætt um menntagildi sjón-
varpsins og hvílíkur menningarauki
það væri. Ef til vill var bandarískt
sjónvarp menningarlegra á þessum
árum en það er nú. Að minnsta kosti
reyndi Sarnoff að miðla almenningi
listrænu og uppbyggilegu efni, réð
meira að segja Arturo Toscanini til
að stjórna vikulegum sjónvarpstón-
leikum.1
Ríkisreknar sjónvarpsstöðvar í
Evrópu hafa síðan fetað í fótspor
Sarnoffs og reynt að mennta alþýð-
una. Arangurinn er lítill og nú er
tæpast hægt að halda því fram í
fullri alvöru að sjónvarpið bæti al-
mennt menntunarstig eða auðgi
menninguna á þann hátt sem Sarnoff
hugsaði sér. Þvert á móti benda rök
til þess að stór hluti af öllu sjón-
varpsglápi sé beinlínis forheimsk-
andi og almennt menntunarstig
mundi batna ef fólk horfði minna á
sjónvarp. Auk þessa virðist það
nokkurn veginn borðleggjandi að
með auknu sjónvarpsglápi barna
hafi dregið úr útiveru og hollum
leikjum og líkamlegt atgervi þeirrra
sé af þessum sökum bágbornara en
það var á árum áður. Endrum og
sinnum heyrast þó enn raddir um
menntagildi sjónvarpsins. En þetta
eru lífvana raddir, eins konar hug-
myndasögulegt bergmál af mál-
flutningi sem hægt var að taka mark
á fyrir 60 árum en er nú lítið annað
en aumkunarverður.
Nú, sex áratugum eftir að Toscan-
ini og Sarnoff reyndu að nota sjón-
varp til að kenna bandarískum al-
menningi að meta perlur tónbók-
menntanna, eru fluttar svipaðar lof-
ræður um tölvurnar og þá voru lesn-
ar um sjónvarpið. Málflutningurinn
hefur lítið breyst og enn virðast
nógu margir gína við flugunni. Ekki
ómerkari stjórnmálamaður en Tony
Blair hyggst geta reist heilt skóla-
kerfi úr öskustónni með því að veita
nemendum aðgang að tölvum og
Interneti. Er eitthvert vit í þessu eða
veður Blair í sams konar villu og
svíma og Sarnoff gerði á árum áður?
Atferlishyggjumenn, stríðs-
haukar og Papert
Umræða um tölvuvæðingu skóla-
kerfisins og tölvur sem kennslutæki
komst fyrst á verulegt skrið á 8. ára-
tugnum. Uppeldisfræðingar skiptust
þá í tvær meginfylkingar: Þá sem
voru hallir undir atferlisstefnu í sál-
arfræði og þá sem sóttu í smiðju Pi-
aget og annarra frumkvöðla þroska-
sálarfræðinnar. Hugmyndasmiðir
fyrrnefnda hópsins sáu fyrir sér
tölvuforrit sem þjálfuðu nemendur
með því að leggja fyrir þá æfingar
og verkefni, láta þá endurtaka það
sem illa gekk og hrósa þeim fyrir
góðan árangur. Tölvan átti að verða
40