Ný menntamál - 01.04.1998, Blaðsíða 41

eir sem ráða ferðinni í
tölvuvæðingu skólanna tala
fremur um kílóbœt, megarið
og gígabœti en um nám og
kennslu. Þessi umskipti eiga
sér sögu sem vert er að rifja
upp.
óendanlega þolinmóður þjálfari sem
aldrei léti fordóma, leti eða aðrar
ámóta ómerkilegar ástæður villa sig
af réttri braut. Jafnvel var talað um
að tölvur og kennsluforrit tækju við
af kennurum af holdi og blóði. I
Bandaríkjunum og Vestur-Evrópu
var miklu fé varið tii að búa til
kennsluforrit í anda þessarar stefnu.
Skemmst er frá því að segja að slík
forrit hafa ekki valdið neinni bylt-
ingu í skólastarfi. Þau hafa í besta
falli verið skemmtileg tilbreyting í
skólastofunni, en oftast nær vita
gagnslaus.
A árunum milli 1960 og 1970 var
mikið rætt um gervigreind, forrit
sem gerðu tölvum mögulegt að
herma eftir mannsviti. Bandaríski
herinn varði miklu fé til rannsókna á
sviði gervigreindarfræða og þeir
sem stóðu í fararbroddi rannsókna á
þessu sviði voru fullir bjartsýni. Þeir
töldu sig geta skapað rafknúnar vits-
munaverur sem stæðu mönnum af
holdi og blóði framar um flest, að
minnsta kosti á vígvellinum. Hers-
höfðingar og stríðshaukar létu sig
dreyma um vígfima róbotta sem
brygðu sér hvorki við sár né bana og
þyldu bæði geislavirkni og eiturgas.
Arangur gervigreindarfræðinga
lofaði góðu. Þeir gátu búið til forrit
sem tefldu skák og leystu ýmsar
þrautir. En þrátt fyrir þokkalegan ár-
angur á afmörkuðum sviðum gekk
illa að gæða tölvur heilbrigðri skyn-
semi og nú trúir því ekki nokkur
maður að vélmenni með mannsvit
séu á næsta leiti.
Þeir sem fjölluðu um tölvunotkun
í skólum smituðust af bjartsýni
stríðhaukanna og gervigreindar-
fræðinganna sem þeir höfðu í þjón-
ustu sinni og töldu að hægt yrði að
búa til forrit sem hermdu eftir viti
mennskra kennara en væru laus við
mannlega galla eins og óþolinmæði
og fordóma. Nú þegar komið er á
daginn að mannsvit er flóknara en
svo að tölvufræði nútímans geti
fangað það í gagnagrindur sínar og
alrímsmöskva eru hugmyndir um
viti gædd kennsluforrit sem geta að
verulegu leyti komið í stað kennara
orðnar úreltar. Við og við heyrist
þeim þó haldið fram - annað dæmi
um hugmyndasögulegt bergmál.
*
Helsti hugsuður í hópi þeirra sem
vildu tengja tölvunotkun í skólum
við þroskasálfræðikenningar er Sey-
mour Papert. í bók sinni Mind-
storms sem út kom árið 1980 gerir
hann grein fyrir hugmyndum um að
börn læri ýmis efni með því að for-
rita tölvur á einföldu forritunarmáli
sem heitir Lógó. Papert og liðsmenn
hans töldu að með því að láta börn
forrita tölvur mætti auka áhuga
þeirra á ýmsum námsgreinum og
gera þeim kleift að vinna sjálfstæðar
rannsóknir, gera sínar eigin upp-
götvanir og læra að hugsa rökrétt og
skynsamlega eins og vísindamenn.
Að þeirra dómi er forritunarmál
tjáningartæki sem gerir mönnum
kleift að hugsa um ýmis efni sem
erfitt er að ná tökum á með öðrum
hætti.
A árunum upp úr 1980 reyndu
tjölmargir kennarar að hrinda hug-
myndum Paperts í framkvæmd en
árangurinn lét á sér standa. Börnin
breyttust ekki sjálfkrafa í litla vís-
indamenn.
Blómabörn og upplýst
úrræðaleysi
Þegar umræðan um tölvuvæðingu
menntakerfisins var að komast á
skrið á 8. áratugnum sveif andi
hippanna, blómabyltingarinnar og
68-uppreisnanna enn yfir vötnun-
um. Þeir sem vildu umbylta skóla-
kerfinu hvort sem var með tölvum,
opnum skólum eða uppgötvunar-
námi og þroskasálfræði í anda Pi-
aget smituðust af þeirri bláeygu
bjarsýni og blindu róttækni sem ein-
kenndi tíðarandann á þessum árum.
Mönnum þótti sem aðeins þyrfti að
41