Alþýðublaðið - 06.05.1926, Blaðsíða 2

Alþýðublaðið - 06.05.1926, Blaðsíða 2
ALÞÝÐUBLAÐID ÍLÞÝ3UBL&ÐIÐ kemur út a hverjum virkum. degi. Afgreiðsla í Alþýðuhúsinu við Hveríisgöíu 8 opin írá kl. 9 árd. tii ki. 7 síðd. Skriistofa á sama stað opin kl. ð'/a—10' 2 árd. og kl. 8—9 siðd. Símar: 988 (afgreiðslan) og 1294 (skrifstoían). Verðlag: Áskriftarvérö kr. 1,00 á mánuði. Auglýsingaverð kr. 0,15 hver mm. eindálka. Prentsmiðja: Alþýðuprentsmiðjan (í sama húsi, sömu simar). Koladeilan mikla. Með námaverkfallinu i Eng- ¦landi er hafinn sá leikur, er get- ur oröið bæði ægilegur og afleið- ingaríkur. Að hér er alvara á ferð- um, sést bezt á því, að hið mikla samúðarverkfaJl, er m. a. teppir" allar samgöngur, kom svo fljótt. Breikif verkamenn hafa að þessu haft orð á sér fyrir að vera þolin- móðir og rasa ekki fyrir ráð fram. Nú skiija þeir, að alvara er á ferð- um, og hlífa sér ekki. Þessi mikla deila kemur raunar engiím á óvart. f ágústmánuði í fyrra lá við sjálft, að til skarar skriöi. En þó varð vandræðum af- stýrt í 'þ'aö sinn. Var málinu skot- iö á -frest í bili, en sá frestur var útrunninn 1. maí í ár. Og nú er stonnurinn skollinn á. Bráðabirgðasættir þær, . er á komust í fyrra, gengu, eins og kunnugt er, út á það, að ríkið skyldi greiða námaeigendum íekjuhalianh, sem af rekstrinum hlytist. Það verður dýrt spaug fyrir gjafdþegna Bretlands. Tal- að er um, að ríkisstyrkur þessi fari fram úr 20 'millj. sterlings- puridá á hinum umsamda tíma. Jafnhiiða þessum samningum var skipuð- nefnd til að rannsaka þétta vandræðamál og-koma fram með tillögur til endurbóta. Sú nefnd hefir nú lokið störfum sín- um, en svo virðist, sem tillögur hennar hafi lítið inni aö halda annað e.n þetta vel þekta óskaráð alira atvinnurekenda: að lengja vinnutímann og lækka kaupið. Það er að segja: Þegár einhver at- vinnugrein vegna úreltra vinnu- aðferða og óhæfs fyrirkomulags geíur ekki borgað sig lengur, þá á verkamönnum að svíða fyrir það. Þeir verða að borga brúsann. Það er borgaralegur hugsunar- háttur bæði í Englandi og annars staðar. En þeir tímar eru löngu liönir, er verkamenn létu fara með sig eins og ómælandi dýr. Verkamenn á Englandi ' hafa lengi barist - fyrir þjóðnýtingu kolanámanna. Á það hefir nefndin aö sjáifsögðu ekki getað faliist. Hins vegar eru frá hálfu verk- lýðssambandsins brezka komnar fram tillögur til viöreisnar iðnaö- inum. Pessar tillögur ganga ekki einungis út á þjóðnýtingu nárn- anna, heldur er þar jafnframt gert ráð fyrir, að fyrirkomulaginu verði breytt frá rótum, — atvinnu- grein þessi bygö á öðrum grund- velli en nú á sér stað. Tillögur þessar hafa ekki veriö teknar til gceina, og svo er barátían hafin, — þetta stríð, sem brezkum verka- mönnum hefir virzt óh akvæmilegt og sjálfsagt verður einhver sú harðasta kaupdeila,. er sögur fara af. Ekki er rétt að lita á þessa kola- deilu sem einstæðan viðburð. Hún verður að sjást. ,í samhengi við at- vinnulíf Breta yfirleitt. Hér er ekki að eins um að ræða nokkra aura meira eða minna á klukkustund. - Bretland er, eins og allir vita, fyrst og fremst iðnaðarland, og kolaframleiðslan. hefir lengi verið hyrningarsteinn undir atvinnulífi ríkisins. Síðan heimsstyrjöklinni lauk, hefir þessi atvinnugrein átt næsta örðugt uppdráttar. Flestar námur hafa verið reknar með tapi. En um leið og námureksturinn er kominn á heljarþrömina, er alt at- vinnulíf Breta í kreppu. Þar dreg- ur hver annan á eftir sér, og kreppur og kaupdeifur eru fyrir- sjáaniegar einnig í öðrum at- vinnugreinum. Fyrir brezkan iðnað eru fram- tíðarhorfurnar engan veginn glæsilegar sem stendur. Af hálfu verkamanna sjálfra hafa jafnvel heyrst raddir á mótí tillögum verklýðssambandsins- um þjóð- nýtingu námanna. Hefir því verið haldið fram, að ef tillögum þess- um yrði fram fylgt, þá tækju værkamenn of mikla ábyrgð á framtíð kolaiðnaðarins. En sú framtíð er. alt annað en björt. Engin ])jóðnýting eða ríkisrekstur kemur að hakli til iengdar, ef markaðirnir bregðast. Og þannig er því fariö. Sé litið á útflutning kola frá Bretlandi nú og fyrir stríðið, sést, að hann minkar óð- um. Að því er Frakkland, Holland og Suður-Ameríku snertir, stendur hann hér um bil í stað. En til Rússlands, Þýzkalands, ítalíu og Norourlanda er hann svo miklu minni nú en fyrr, að milljónum smálesta nemur. Ástæðurnar eru margár. Rússar og Þjóðverjar geta ekki keypt og reyna því á alJar lundir að bjarga sér sjálfir. Auk þess ryðja .,hvítukolin" (raf- magnið) sér meira og meira til rúms á kostnað hinna svörtu. Þar tapast markaðir, sem aldrei verða aftur unnir. Sama er að segja með tilliti til hinnar sívax- andi oliunotkunar i skipum í staÖ kola. (Frh.) Neðri deild. Rýmkun landhelghmaí o. fl. Þingsái.till. P. Ott. um samn- ingaiilraunir viö Breta um rýmk- un landhelginnar var þar fyrst á dagskrá. Mintust ræðumenn á, að Bjarni Sæmundsson náttúru- frceðingur myndi geta látið í. té visindalegar sannanir fyrir nauð- syn málsins vegna fiskveiðanna í framtíðinni. Jón Baldv. vakti at- hygli á, að óvíst sé, hvort nóg væri að semja við Englendinga eina, en.þá gæti komið til máte, að freista að hafa gagn af milli- göngu Þjóðabandalagsins. Ávinn- ingurinn væri mikill, ef samkomu- lag næðist, jafnvel þótt að eins væri um friöun helztu bátamiða, og þegar vísirídalegar sannanir væru lagðar fram fyrir nauðsyn- inni á friðuðum svæðum vegna ungfiskjarins, þá yrði það mál e. t. v. auðsóttara en samþykt á útfærslu landhelginnar alls staðar umhverfis landið. Þá benti hann á, að Englendingar hafa friðað slík svæði hjá sér fyrir veiðum sinna ¦ eigin togara, og ef íslend- ingar gerðu slíkt hið sama, myndi það sýna öörum þjóðum bezt, að hér sé áhygi a málinu. Ól. Th. vildi, að reynt væri að vinna fylgi útgerðarmannanná ensku við mái- ið, með því að sýna þeim fram á nauðsyn og gagnsemi friðun- ar, en J. Baldv. bjöst við, að auð-

x

Alþýðublaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Alþýðublaðið
https://timarit.is/publication/2

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.