Alþýðublaðið - 31.07.1926, Blaðsíða 4

Alþýðublaðið - 31.07.1926, Blaðsíða 4
ALPÝÐUBLAÐIÐ í mannúðlegra horf. Þegar vér rennum huganum til íiðinna tíma og athugum, hve mikið hefir áunnist, — að ýmsu hefir farið fram og að á sumum sviðum er veldi grimdarinnar mínna en áður, að minsta kosti á yfirborðinu, — þá megum vér aldrei gleyma því, að þó nokkuð hafi áunnist, er þó svo mikið enn aflaga, að ekki veitir af að Játa hendur standa fram úr ermum og vínna kappsamlega að bættum kjörum fjöldans á hverju sviÖi sem er. Auðvaldskúgun vorra daga er svo mikið böl, að ekki dugir að hugga sig við það, að verra hafi þó þrælahaldið verið í fornóld og lengst fram eftir öld- um sums staðar í heiminum. Sama er að segja um meðferð fanga og sakfeldra manna. Það er að vísu rétt, að skánað hefir hún víða og það að mun, en enn þá er sú vitlausa stefna ríkjandi 1 löggjöfinni, þar á meðal hér á landi, að sökunautum skul-i refsað í stað þess að reyna að betra þá, sem ætti þó að vera tilgangurinn, ef góðleikur og hyggindi réðu stefnunni. Þessu vill Alþýðuflokk- urinn gerbreyta, og því er eítt atriðið í stefnuskrá hans þetta: „ííegningarlöggjöfin sé ehdur- skoðuð og breytt í mildara og mannúðlegra horf. Sé stefnt að því að bæta þá brotlegu, en ekki hegna þeim." Lögin eiga að vera lög frjálsra manna, en ekki þrælalög. Þau eiga að stefna að mannbetrun. Gamait foremiiimerk- ImcgarFOiforf). Oft er um það talað nú á dög- um, hvað hegningar þær, sem lög- in leggja á menn, séu ómannúðleg- ar. Þó að það sé að vísu satt, er hitt þó víst, að miklu voru hegn- ingar ömannúðlegri hér á landi í i fyrri daga, og þarf ekki að líta nema liðuga öld aftur í timann til að sjá, að menn voru brendir og hengdir, brennimerktir.og flengdir fyrir afbrot, sem nú er lögð við vatns- og brauðs-hegning eða betr- unarhúsvinna. Þó mann nú ói við hegningum þeirra tíma, er ekki laust við, áð það komi á þær háif-hjákátlegur blær þrátt íyrir grimdina, þegar þær komast í klærnar á kancellir stil þeirra tíma; svo var hann af- káralegur, og er hér gott dæmi. Skömmu fyrir miðja 18. öld varð Jón nokkur'J nsson úr Gull- bringusýslu uppvís að ýmiss konar smáhnupli, en játaði þá einnig á sig að hafa stolið ljósahjálmum nokki- um úr Bessastaðakirkju. Var það sjálfsagt ekki illa leikið, því að kirkjunnar þar hlýtur að hafa verið óvanalega vel gætt, þar eð miðstjórn landsins sat þar, en hins vegar var þar ekki svo margt um manninn, að ekki hlyti flest, sem þar fram fór, að vera á allra vitorði. Líklegast er, að hjálmarnir hafi verið úr eiri, og hafi Jón ætlað að bræðaþá upp og gera sér mat úr málminum, sem er dýrmætur. Þetta hefir hon- um sennilega tekisí, því að spurð- ur er hann fyrir lögþingisréttinum (þar sem „delinqventen (þ. e. saka- maðurinn) Joon Joonsson, laus og liðugur af réttinum, exam- ineraður (þ. e. prófaður) var") að því, hvað af hjálmunum hafi orðið svo að þeir hafa bersýnilega ekki komið í Ieitirnar. Hanh svarar þvi til, að hann hafi fengið þá Guð- laugi nokkrum Magnússyni. Auð- séð er þó á öllu, að Guðlaugur þessi hefir ekki viljað við það kan'n- ast eða, sem ér öllu semiilegra, ekki fundist og Jón logið honum upp. 15. júlí 1749 staðfestir lögþingis- rétturinn héraðsdóminn yfir Jóni, og hljóðar hann svo á hinu hjákátlega máli þeirrar tíðar, og er orðalagið ekki síður skemtilegt: Héraðsdómurlögsagnarans Guðna Sigurðssonar og meðdómsmanna, afsagður að Kópavogi þann 17. Maii næstliðna, um þjöfnaðarmál Delinqventens Joons Joonssonar, er hér með staðfestur, og skal nefnd- ur Delinqvent fyrir meðkendann smáþjófnað, þrisvar sinnum fram- inn, og kirkjuþjófnað í fjórða sinni, sér til velforþénts straffs, en öðr- um til viðvörunar kagstrýkjast, með þjófsmarki brennimerkjast og til Kaupmannahafnar schlaveriis (þ. e. þrælkunar) til erfiðis í járnum sína lifstið að yfirstandandi sumri útsendast. I^andfógetinn Drese sem sakafallsforpagtari í Gullbringu- sýslu skal sorga fyrir execution (þ. e. framkvæmd) \ þessa dóms innan 14 daga frá dags dato og siðan útfærslu Delinqventens til schlaveriet með þeim til Kaup- mannahafnar á yfirstandandi sumri frá landinu siglandi skipum. Drese landfógeti, sá, er í dóm- inum getur, var nafntogaður fylli- raftur á sinni tíð, og segir það nokkuð, þvíað þá þótti jafnljtill vansi að drekka, eins og nú þykir að reykja. Lét hann ekki neitt verulega á sér standa, því að hann lét framkvæma það, sem hann átti að gera, eftir þrjár vik- ur og því ekki nema sjö dögum of seint. Fékk hann sér vottorð þeirra, sem það gerðu, um fram- kvæmdina. Vottorðið er enn til i Þjöðskjalasafninu og einstakt í sinni röð. Það er á dönsku og sizt óskemtilegra en dómurinn og hljóðar svo: Anno 1749 d. 5te Augusti var laugrættes dommen over kirke- tyven Jon Jonssen exeqveret, da hand var kagstryget og brænde- mærket ved Bessestæd paa land- foged Christian Dreses bekostning; attestere ut supra. G. Sigurðsson. Erlendur Ey vindsson. Pétur Guðmundsson. Jón Bjamason. Jón Brandsson. (þ. e.: Ár 1749, þann 5. ágúst, var framkvæmdur lögréttudómúr- inn yfir Jóni Jónssyni kirkjuþj^óf, því að hann var kagstrýktur og þrennimerktur hjá Bessastöðum á kostnað Kristjáns landfógeta Drese. Það votta sama dag og að ofan greinir.) Athugasemdin um kostnað land- fógetans er óborganleg, enumhyggj- unni fyrir Jóni lýkur þar með ekki. 25. ág. skipar Pingel amtmaður- Windekilde Eyrarbakkakaupmanni að flytja hann til Kaupmanna- hafnar og skila honum á Brimar- hólm „alt paa det Justitien udi det ubehindrede Löb ingen Öp- hold lider" (þ. e. svo réttvísin tefjist ekki frá óhindraðri framrás) eins; og það er orðað. En þegar Winde- kilde var búinn að skila honum,, pá er hann kominn á sinn stað alla leið í Snjóholtshlað. bh Athugasemd. Eftir ósk Ó. G. Eyjólfssonar átti Alþýðublaðið tal við hann út af smágrein, „Einstaklingsframtak- ið", sem birtist í 174. tölublaði.

x

Alþýðublaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Alþýðublaðið
https://timarit.is/publication/2

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.