Bjarki


Bjarki - 23.01.1902, Blaðsíða 1

Bjarki - 23.01.1902, Blaðsíða 1
**&:-iXI*i'*>**íi***<B-l!<t-vn* 3--.' -'-Í9 VII, 2. Eitt blað á viku. Verð árg. 3 borgist fyrir 1. júlí, (erlenriis 4 borgist fyrirfram). ki. kr Seyðisfirði, 23. jan, Uppsögn skrifleg, ógild nema komin sje til útg. fyrir i. okt. og kaupandi sje þá skuidiaus við blaðið. 1902. mar*-*Xtr&an&*iWi Biblían og bindindið, Fyrirlesttir á s'unnudáginn kl. 5 síðdegis. Eftir fyrirlesturinn umræður, ef menn óska. D. Östlund. 'ooooooQQooeooeo0000000000c000000 BANNLÖG QEGN ÁPEINGI. Sunnudaginn 19. þ. m. var haldinn málfund- ur hjer í Bindindishúsinu, eins og til hafði ver- ið boðað í Bjarka, til þess að ræða um, hvort rjett væri að banna með lögum innflutning alls áfeingis í landið. Umræðurnar voru fjör- ugar og stóðu yfir á 4. klukkutíma. Bjarki hcfur beðið nokkra þá sem mestan þátt tóku í umræðunum um stutta útdrætti af því sem þeir töluðu og birtast þeir útdrættir hjer í blaðinu, en þannig, að hver um sig tek- ur fram aðalatriðin úr jæðum sínum f einni ¦grein án'þess að fylgt sje umræðunum á fund- inuro. Aukmálshefjanda koma þá formælendur bannlaganna, bindindismennhnir, iyrst fram á sjönarsviðið, siðan andmælendur þeirra. Það er ekki óþarft, að þetta mál sje rætt ©pinberlega einmitt nú, af því að Stórstúka íslands af I. O. G. T. hefur ákveðið að safna nú í ár atkvæðum allra kjósenda á landinu nm bannlög gegn áfeingi. I. Sig. Jofeansen : Enda -þótt jeg sjc bindindismaður og gjarnan vildi óska, að aiiir aðrir væru það, verð jeg aðsegja, að jeg er ekki viss f því) að bannlög þau sem hjer er um að ræða Sjeu rjettlát. Jeg lít svo á, að skaparinn hafi sett vínið í hciminn, að vísu ekki í því forrni, scm vjer höfum það (þ e áfcingt), en það e r þar og mjer finnst, að einn hluti mannfjelagsins geti eigi haft rjett *«' að taka vínið eða áfeingið frá öðrum á þennan hátt, þ. e. með lögum. Látum það vera, að áfeingið sje skaðlegt, en guð tekur eigi hið vonda burt trá manninum roeð valdi, heldur segir hann við hann: .þetta áttu að gera og þetta áttu að láta ðgert* Svo framarlega sem jeg geti orðið sann- færður um þ;", að það gæti verið gucs lög- Bffl sarrLvarnt, að menn legðu slík höft á meðbræður sína, fá mundi jeg fy)gja hreif- ingunni fyrir bannlögum, en á meðan það er e'g', finnst mjer ísjárvert að vera hcrni fylgj- andi. %rílagi skal jeg taka það fram, að mjer linnst ísjárvert að leggja slík bönd á þá menn, sem vjer vanaiega nefnum hófsemdarmenn. Mjer finnst alveg rjett, að lögin tækju áfeingið frá þcim mönnum, sem sýnt hafa, að þeir geta eigi með það farið nema sjer í skaða, cn l.ins vegar þykír mjer það ófrjálslegt að taka það frá þeim mönnum, sem sýnt hafa að þeir geta notað það sjer að skaðlausu. II. Árni Jóhannsson: Takmark bindindismanna eða bindindismáls- ins yfir höfuð er það, að eyða eða Iáta al- gjorlega hverfa þau skaðsemdar áhrif, sem nautn áfeingis hefur í för með sjer, — að lækna þau óteljandi sár, sem mannkynið ber af völdum áfeingis og koma í veg fyrir allt þess margháttaða höl. En þá er spurníngin: hver leið er beillavænlegust til þess að ná þessu takmarki? Mjer virðist hjer vera aðeins um tvær leiðir að velja, þá aðra: að búa við ástandið eins og það er og bíða með þolin- mæðj eftir þeim framförum í bindindismálinu, scm kunna að verða, — biða eftir því að þjóð- in sannfærist svo um skaðsemi áfeingisnautnar- innar, að hún af sjálfsdáðum hætti að hafa áfeingið um hönd á annan vcg en þann, sem henni er engin vansæmd eða rnein af. Hin er sú, að fá lög er banni algjörlega innfiutm'ng áfeingis til neyslu og tilbúníng þess í bnd- inu. Jeg skal nú játa, að jeg fyrir mitt leyti heíði heldur viljað kjósa fyrri leiðina, mjer hefði þött miklu æskilegra að eingin höft hefði þurft að leggja á tilhneigíngar okkar og að við vær- um svo siðferðislega þroskaðir, að við hefðum vit og viljaþrek til þess að fara svo með þenn- an voða að hann yrði okkur ekki að fjár-og fjörtjóni. En jeg sje — og jeg vonaaðeing- um dyljist það — að þrátt fypr framfarir í bind.málinu og vaxandi sannfæringu þjóðar- innar fyrir skaða þeim og vansæmd, sem hver- vetna fylgir áfeinginu, þá eru þó þessar framfar- ir svo hægfara, að ekki er við unandi. Hag- fræðisskýrslurnar sýna — þrátt fyrir tálmanir þær, sem verslunarlöggjöfin lcggur í veg fyr- ir áfeingisverslan, — að áfeingi sem inn er flutt í landið, fer vaxandi; þeim mun meiri iít-_ gjöld scm á áfeingisversluninni hvíla og þeim mun dýrara sem áfeingið er, þeim mun minna er ekki keyft af því, -— nei, þeim mun meira fje er varið til áfeingiskanpanna. Og þó menn sjeu nú frekar cn áður farnir að bligða'st sín fyrir að láta sjá sig ölóða á strætum og gatna- mótum, þá er þó blóðferill Bakkusar ennþá augljósari en svo, að mjcr geti viist rjett að láta málið afskiftalau.st eða að nra við fram- farirnar, svo hægfara scm þær eru. Af þefsum ástæðum verð jeg að vera mcð- mæltur lögum, er banni algjorlega innflutníng áfeingis til neyslu, og tilbúníng þess í land- inu. Andmælendur slíkra bannlaga færa fram að- alega tvær ástæður máli sínu til stuðnings 1) Að sl/k bannlög sjeu ófrjálsleg, »rússncsk«, að þau gn'pi svo djúft inn í prívatlff og pers- ónulegt frelsi manna. 2) Að þau baki land- inu tiifinnanlegan tckjumissi. '; Pað er því aðallega þetta tvennt sem þarf að mótmæla og leiða rök að, ef hægt cr, að þessar ástasður sjeu vanhugsaðar. Við vcrðum allir að viðurkenna það, að lög vor, sem náð hafa staðfestíngu þings og stjórn- ar, — þíngsins, sem er samansafn bestu manna og fulltrúa þjóðarinnar, — sjcu í raun og veru rjettlát, hagvænleg og æskileg, þótt sum þeirra virðist máske í fljótu bragði óeðlileg og ein- stakir menn geti ekki fellt sig við þau. En þó mun það svo, að flest lög, ef ekki öll, grípa að meíra cða minna leyti inn í persónu- legt frelsi manna, jafnframt því sem þau miða til að efla heill1 þjóðfjelagsins; enda eru öll lög ekki annað en takmarkanir á frelsi, sem að mcira eða minna leyti hefur verið misbrúkað. Ncfnum t. d. — Er það ekki haft á frelsi sportmannsins að mega ekki skjóta æðarfugl eða hreindýr, þó hann komist í færi við þaðf Er það ekki band á frelsi afbrotamannsins að mega ekki óhindraður láta stjórnast aftilhneig- íngu sinni ? Er það ekki skerðing á frelsi að roega ekki óstraffaður segja það um náúngann sem manni býr i brjósti, ekki einusinni sann- leikann? Hvað gjöra sóttvarnar lögin? Fyr- irbjóða allar samgöngur og loka vægðarlaust husum og hýbýlum manna hvernig sem á stendur. Jú, — flest gildandi lög snerta að meira eða minna leyti við persónulegu frelsi, eingu sfður en umrædd bannlög gvgn áfeingi mundu gjöra það. Er það frelsi að vera svo háður sfnum eigin tilhneigingum, að maður getur eigi neitað sjer um þann hlut, sem maður þó sjer, að hefur að cins skaðieg áhrif og afleiðingar? Er það ekki að vera þræll sinna eigin ástn'ðna? Þar eru ástriðurnar orðnar að lögum, sem mað- ur hlyðir í blindni, »rússneskari« lögum, en nokkrum þjóðarfulltrúa hefði getað hugkvæmst. Allir — og þá ekki síst »forretningsmenn« — óska þess, að þjónar þeirra sjeu bindindis- menn. En hversu fáir cru það þó eigi, sem vinna svo mikið fyrir heill sína og.þjöna sinna, að þeir gángi sjátfir í bindindi og^ gefi öðrum með því gott eftirdæmi. Jeg man eftir aug- lýsingu, sem stóð í seyðfirsku blöðunum lyrir rúmu ári sfðan ; þar var lýst eftir duglcgum, æfðum og Ijprum vers!unarmanni,honum boðin vel launuð staða sem'forstcðumanni við vín- verslun. En skilyrði fyrir því, sð umsækjandi feingi stöðuna, var það, að hann væri bind- indismaður. Í'etta er sláandi scnnun fyrir því, að áfeingisvinurinn viðurkennir það sjalfur óafvitandi, a ð heimurinn laus við brjálsemi Bakkusar væri ekki eins fullur af ófarsæld, eins og hann nú er, a ð viðskifta- h'fið ómeingað áfeingiseitrinu mundi þrcíast o^

x

Bjarki

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Bjarki
https://timarit.is/publication/28

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.