Bjarki


Bjarki - 28.01.1902, Blaðsíða 2

Bjarki - 28.01.1902, Blaðsíða 2
sinni illa við þessi bönd og höft á frelsi Þannig hefur mjer fundist hin síðustu . lög, er iögðu hátt áriegt gjald á hverja vín- verslun, alls ekki heppileg; auðvitað hefur landssjóður grœtt á þeim, en aftur á móti hafa þau orðið til þess að hrífa þessa tekju- grein (o: áfeingissöluna) úr höndum hinna smærri kaupmanna (d: íslensku kaupmannanna) og leggja hana í hendur þeim stærri og rík- ari, einmitt í hendur hinna grunnmúruðu gömlu dönsku selstöðukaupmanna. Afeingtsnautnina minnkuðu þau ekki landinu. Eitt skáldið okkar segir á einum stað: >Aldrei sagði þengill þjóða: þú skalt ekki bragða vín; smána jafnt hans gáfu góða, Goodtemplar og fyllisvín,* / o. sv. frv Mín skoðun á málinu er ekki sögð með þessari vísu, en hún iiefur töluverðan sann- leika inni að halda. Vínberin og vínið eigum við að hafa okkur til gagns og gleði án þess að misbrúka það, og það eru einmitt bindind- isfjelögin og við hófsemdarmennirnir sem erum að icyna að kenna náunganum að nota það þannig. Að drekka eitt gias af víni er jafn saklaust og að drekka einn kaffibolla eða að reykja vindlíng. Þetta mál hefur að mjer finnst v erið flutt með >fanatisme« og öfgum, eða eru það ekki öfgar, er einn ræðumaður sagði áðan, að með því að vera á móti bannlögunum vildu menn ekki rjetta föllmim bróður hjálparhönd, — eins og ekki sje 'ónnnr hjálp til en sú að rjúka í löggjafarvaldið og heimta algert innflutnings- bann. Það hefur verið uppl/st, að innflutningsbann í einu eða tvejmur fyikjum í Ameríku s;e fyrir löngu lcgleitt, og hefur einn af þeim, sem talað hafa, látið mikið yfir minnkandi vínnautn þar, eftir skýrslunum að dæma. Aftur á móti hefur ar.nar ræðumaður, sem búið bcfur í Ameríku undir þessum lögum og er málinu gagnkunnugur, iátið il!a af fyrirkomumgi þessu og sagt það allt annað í raun rjettri en skýrslurnar sýna. Við erum að fjasa um þetta út á hala veraldar, en þekkjum þó ekkert til þess nákvæmiega. En jeg ieyfi mjer að spyrja: Sje nú þetta svo gott og heillavæn- legt sem surr.ir láta, hvers vegna þjóta menn þá ekki upp til handa og fóta í hinum fylkj- unum í Ameríku og koma þessu á hjá sjer? Þau eru þó málinu gagnkunnug. Eða, vilja ekki fleiri cn einn lifa í Paradísi' Ástæðan mun vera sú, að máli þessu mun þar eins og hjer aðeins vera haldið fram af ofstækismönn- um (fanatikere), sem skynsamari og gætnari menn »heldi£rvis« taka ráðin af. B A Ð. —o — Almennt hreinlæti heimtar, að fólk þvoi sjer ekki etnúngis um andlit og hendur, heldur um allan skrokkinn, að minnsta kosti endrum og simium, enda má segja, að fátt sjc jafnþýðíng- armikið tíl þess að halda góðri heilsu, eins og einmitt þao, að ræsta húð sina vel 3: baða sig oft. Böð eru holl, og læknandi fyrir ýmsa sjúkdóma. Ef allir þekktu bvaða vellíðan og hressíngu baðið gefur manni, þá mundu fleiri baða sig en nú gjöra, og þá mundi verða minni gigt og færri hörundkvillar t' la Til þess að fólk baði sig, er ekki nóg að kaupstaðurinn komi sjer upp baðhúsi, og hver sveitabær útvegi sjer baðker. Það hafa Reyk- vikingar rekið sig á þegar fyrir nokkrum ár- um og nú. sjá Seyðfirðíngar hið sama, Sjúkrahúsið á Seyðisfirði hefur nú í heilt ár gefið mönnum kost á að fá heita kerlaug (og kalt steypibað, ef vill) á hverjum miðviku- og laugardegi í baðherbergi spítalans. Ef baðið væri notað allan daginn (frá kl. 9 f. m. — kl. 9, e. m.) þá gætu varla baðað sig fleiri en 12 manns á dag, og ætti þvf baðið auðvitað að hafa nóg að gera alla vikuna, þar sem íbú- ar bæjarins eru um 900. Þá gæti hver bæjar- búi baðað sig 4 sinnum á ári. En reyndin er nú sú, að hjer baðar sig að jafnaði i1/^ mað- ur á hverjum baðdegi, eða sem næst 3 menn á viku. Með öðrum orðum: Ef ibúar Seyð- isfjarðarkaupstaðar, hvað böðun snertir, halda áfiam sama kvæðalagi og árið sem leið, þá baðar hver bæjarbúi sig að jafnaði fimmta hvert ár! Stöku sála kann að vera hrædd við það, að sjúklíngar spítalans baða sig í sama kerinu og alrnenníngur. Þar sem menn koma gestir og fá mat, hugsa þó víst fæstir um það, hver hafi borðað af þessum diski áður o. s. frv. sjái menn einúngis að diskurinn er hreinn. Eins er með þessa hræðslu, að hún er með öllu ástæðulaus, enda efasamt hvort hún er sönn. Því fyrst er kerið þvcgið vandlcga fyrir hvern baðgest, — og hafi sjúklingur með næmri veiki verið baðaður í þvf, þá hefur bæði herbergi og baðker verið sótthreinsað áður en nokkur annar hefur feingið að baða sig. — Vatn sjúkra- hússins er aftur á móti hreinna og betra en vafn er víðast hvar ' annarstaðar hjer í bæ. Hver maðnr sem þekkir til baðhúsa fyrir al- menníng erlendis, hlýtur að viðurkenna, að hrein- lætið í baðherbergi sjúkrahússins hjer, er eingu minna en erlendis, þó útbúnaðinum hjer sje auðvitað að sumu leyti ábótavant. Baðhús Reykvíkinga gat ekki borið sig, sökum þess hvað það var illa sótt. Um Isfirðinga hef jeg heyrt að þeir notuðu fitt bað betur, en vafalaust et það samt miklu minna en skyldi. Eru þá böðin seld svo dýrt, að fólk hafi j ekki efni á að þvo sjer? — Auðvitað verða þau tiltölulega dýrari en þau þurfa að vera þegar fáir baða sig. Sjúkrahúsið hjer hcfur selt heita kerlaug á 50 aura. En það er ekki mergurinn málsins. Fólk baðar sig ekki, af því að því hefur aldrei verið kennt að bað væri gott, og því st'ður nauðsynlegt til að vernda heilsuna. Þessvegna er ekkert eðlilcgra, en að byrja á því, að kenna börnunum nytsemi baðsins, og það verður ekki betur gjört með öðru móti en því, að láta þau baða sig sem oftast. Þau munu sjálf finna að áhrifin eru góð. Engir tímabærir ba-naskólar láta sjer nú lengurnægja, aðkenna börnunumskólanámsgrein- arnar eingöngu, heldur gera þeir sjer að skyldu ?,ð annast, að svo miklu leyti scm hxgt er, allt u;>,)eidi birnanna, sem miðar að því að gera þau að góðum borgurum (,mannfjelaginu. Þeira börnum, sem það þurfa, er sjeð fyrir fatnaði, mat, húsnæði og allri ræstmgu, á skólanuxn sjálfum, sem þá verður heimili barnsins, og flestir nýustu skólar í útlöndum hafa nú bað- hús handa börnunum, scm eru látin baða sig t. d. tvisvar á mánuði (Khöfn.) Þetta ættu allar skólastjórnir að íhuga; og Seyðisfjarðarkaupstaður, sem hvorki lætur kenna börnunum söng, dans nje leikfitni, ætti hjer að bæta ögn fyrir syndir sínar, gánga á undan með góðu eftirdæmi, og láta skólabörnin fá ókeypis bað, þó ekki væri nema einu sinni f mánuði. Þeir fullorðnu koma þá á eftir, þ6 seinna verði. K. Kristjánsson. Peking. Frh. Hvergi fæst eins góð útsjón yfir Pekíng og af borgarmúrunum. Þaðan sjest yfir báða borg- arhlutana. Húsin eru úr tígulsteini og skitin utan ; svalir eru á þeim öllum. Þökin hvila á súlum og ern randirnar sveigðar uppávið, húsa garðarnir eru rúmgóðir og trjágarðarnir stór- ir. A múrunum eru menn 15 metra yfir göt- unum og þvt' er svo viðsýnt þaðan. Innanvið Tartaramúrinn og meðfram honum öllum ligg- ur dimmur og skuggalegur vegur; þángað fá Kínverjar ekki að koma. En kasti menn nokk- rum peuíngum í verðina, sem við hliðin standa, þá hleypa þeir mönnum gegnum hliðardyr upp á breiðan veg, sem liggur bakvið víggirðíng- urnar hrínginn í kríngum Tartarabæinn og er 2 mílur á leingd. rar geta menn geingið í | friði. Yfir hverju borgarhiiði eru háir turnar 'úr grænum tígulsteini og með skotholum, eti | þeir standa tómir. Dátarnir búa í smáum stein- húsum meðfram múrunum. Lcingst hvílir augað við hinar gulu tígul- steinshallir inni í purpurabænum. Þær virðast mjög fagrar í fjarlægð, þar scm þær rísa upp milli trjátoppanna. En komi mcnn fast að þcim hverfur fegurðin. Byggíngarstíllinn er þúng- lamalegur t' forboðna bænum, húsin nær skrautlaus að utan og hvergi sjest fáni á staung; mönnum virðist þar mannlaust og líl- laust. ír.nan við aðalhlið Tartarabæjarins liggur hið stóra heræfingasvæði. Þar er miðpúnktur bæj- arins og þar er umferðin og lífið mest. Oslit- inn straumur af gángandi og akandi mönnum líður allan daginn út og inn um þessa múr- hvelfíngu. A veturnar halda Mongólar hesta- markaði á þessu svæði. Þeir eru þá í síðura frökkum með háa skinnhatta á höfði. Götulíf- ið í Pekíng er mjög fjölbreytilegt og búníngar manna margskonar. Einkum er búníngur Man- sjúakvenfólksins fallegur. Margur vesturlanda- búi, scm komið hefur til Pekíng, hefur undrast. hve Mansjúakvenfólkið er fallegt og smckklega búið. Einkennilegt er að mæta líkfylgd á götun- um í Pekíng. Hún er ekki þögul og alvarleg eins og hjer í vesturlöndum, heldur fer hún um göturnar með hrópum og hávaða og virð- ist ókunnugum það í fyrstu mjög skringilegt. Laungu áður en menn mæta lt'kfylgdinni heyr- ist til hennar. Menn eru leigðir til að gráta og hljóða. Oft hættir bæði saungurinn og grát- urinn allt í einu. Ekki þarf annað til en að útlendíngur gángi framhjá í einkennisbúníngi eða öðrum óvenjulegum búningi, jafnvel ckki annað, en að hann haldi á einkennilegum gaungu- staf í hendinni. Þá snýr öll líkfyldin sjer að honum. Það hefur komið fyrir að útlendíng*

x

Bjarki

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Bjarki
https://timarit.is/publication/28

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.