Bjarki


Bjarki - 11.02.1902, Blaðsíða 2

Bjarki - 11.02.1902, Blaðsíða 2
en þær, að þjóðin sje ekki svo þroskuð, að hún geti stjórnað sjer sjálf. Sem dæmi má nefna, að þegar fjárkláðitm gekk hjer um ár- ið, var rokið til og skorið niður fjeð í heilum j sveitum, og það gat verið rjett eins og þá stóð á, en auðvitað var það ekki rjettasta að- ferðin. — Nei, jeg cr lækningamaður. Það á að uppala þjóðina þannig, að það komist inn í hennar meðvitund, að það sje stór ósómi og skaði fyrir hennar geingi og velferð að drekka eða neyta mikils áfeingis. Að þessu eiga bindindisfjelögin að starfa og halda því áfram, þángað til að þessu takmarki er náð, oa þó það ekki heppnist okkur, sem nú lifum, þá hef jeg þá föstu trú á eðlilcgri framþróun og siðmenning vorra títra, að okkar afkom- endur nái þessu takmarki. Það er fallegt að veríi góður bindindismaður, en þó er fegurra að vera rjettur hófsemdarmnður, því það er sjálf hugsjónin (idealet). Öll ófrjáls iög skaða, og það er sorglegt að þurfa að viðurkenna, að sum af þeim lög- um, sem þingmenn vorir nú búa til, eru ærið rússnesk 1 anda, og venjulega eru frumvörp stjórnar vorrar miklu mannúðlegri og betur grunduð. Það er eðli mannsins áð vilja forvitnast inn í það hulda, sem hann ekki þekkir, og því er það rjett, að þjóðin sjálf daglega æfi sig í að þekkja gott frá illu, eins og vorir fyrstu for eldrar í Paradís, ef þau annars hafa verið til. Rjctt þekking á mismun góðs og iiis gcrir manninn færan um að hafa taum á girndum sínum"bg gánga cinn og ostuddur vcg dýggð- anna. Við eigum að læra að sjá og forðast hinar skaðlegu afleiðingar af ofnagtii áfeingisins. Alit bendir á það, að við sjeum skaþaðir tii eitifrar blómgunar, cn ekki til hastarlegs al- gjörleíka, og þvf verðum við bin'dindismenn að vera þoHíimoðir, þó þetta eins og margt annað gott taki sinn eðlilega tíma. Scm sagt, jeg vil cingin stórstökk í þessu máii. Jeg vii, að hin eðiiiega Iramþróun ráði. Sígandi lukka cr best. Peking. Niðurl. Þegar ís leggur á Pei-ho-fljótið, eru Peking og Tientsin útilokaðar frá öllum satrgaungum við vmheiminn í fjöra rnánuði. Kn eingir.n vandi væri að ráða bðt á þessu. Ekki þyrfti annað cn ísbrjót eða gufubát, sem geingi reglulega fram og aftur eftir fljótinu til sjb- ar. En einginn tekur sig fram tif þessa og svo mun enn standa að minnsta kosti um nokkur ár. Að skrautbýggíngum, söfnum og listaverkum borgarinnar hafa útlendíngar ekki aðgang. Og þótt manni heppnist einstöku sinnum að múta presti eða umsjónarmanni til að leyfa sjer inn, þá fytltist þar strax af götuskríl, svo ánægjan verður eingin. í Tartatabænum er skcmtigarður einn haria fas?ur. Inni í honum er bfctaður borgarstjór- ans. Þar er einnig hinn merkilegi klukkuturn með 50,000 kg. þungri klukku. Henni er hringt um miðnætti hverja nótt og heyrist það um alla borgina. Meðal merkisbygginga má einn- ig nefna Himnamusterið í Kmverjabænum. Þar ber keisafinn frarn fórn eirmsin./i á ári, tnemma morpuns 22. dcs., og þar biðst hann fyrir þeg- ar hætta vofir yfir af ofmiklum þurkum eða hall- æri. Þar er einnig Akuryrkjumusterið. Ajörð þess plægir keisarinn á hverju vori eitt plóg- far og rfieð þeirri athöfn byrjarvor'vinnan. Þar fyrir vestan er Konfutsesinusterið og Laraa- musterið, cn það var reist fyrir hálfri annari öld eftir krofum prcstastjettarinnar í Tibct. Þar í nándinni er hin mikla prófskólabygging. Pað er fjöldi smáhúsa og er hvert áfast við annað og ná þau yfir stórt svæði. Þau eru aðeins notuð meðan háskólastúdentarnir eru að taka próf. Ar hvert eru um 3,000 úugra manna lokaðar þar inni í hálft þriðja dægur, hver í sínum klefa, mcðan þeir eru að skrifa prófritgerðir sínar um heimspeki Konfatses eða önnur vísindaleg cfni. Við inngánginn til Tartarabæjarins er um- ferðin mest, eins og áður er sagt. Þar er höfuðgata bæjarins. I henni er meðal annars hið nafntræga tchús. Öll framhlið þess er skreytt upphleyftum myndum, ýmist hvítum eða gulum, og skrautið er svo mikið, að ókunnugir verða hissa, þegar þeir heyra, að þetta sje veitingahús. Við hlið þess er stór kryddbúð og fatabúð í mörgum deildum með silki, fiaueli, dýrindis skinnavörum o. s. frv. og er hún full- kominn jafnoki allrastærstu verslunarhúsa í Vesturlöndum. Lamamusterið var leingi eina skrautbygging- in, sem útinndingar höfðu aðgáng að. Nú er því lokað og menn fá þar aðeins aðgáng með því móti að múta prestunum. Juug-Ching keisari bjó þarna meðan hann var prins, en þcgar hann kom til valda gaf hann presta- stjettinni musterið og kallaði jafnframt 3,000 Lamapresta til landsins. En síðan Buddatrúin fór að tapa fótfestu í Kína hefur þeim aftur fækkað og nú eru aðeins nokkur hundruð þeirra við mustcrið. Margir af þessum prestum hafa áður iifaá æfint^ralífi, en skotist síðan undir prestaskikkjuna ti! þess að breiða skýlu yíir gamlar syndir. Kanfutsesmusterið cr alltaf lokað og^það er crfitt að múta umsjónarmönunum til að sleppa sjer inn. En undir eins og hliðið opnast, þyrpist múgurinn af g:itunni inn. Þessi staður er mjög heilagur. Musterið er mörgþúsund ára gamalt, mjög skrautlcgt »g merkilegt. Einu sinni ætiaði Eingtendingur einn að kom- ast inn í þetta musteri, en til þess að kom- ast hjá þvt' að Kfnverjar yrðu of nærgaungulir tók hann upp á þvt', að klæða sig eins og Kín- verji. Þetta var gamall fcrðalángur. En nýi búníngurinn, vfður silkikjóll og kragastígvjel og hárpískur, fjell rnjög ílla við ensku ferða- mannahútuna og andlit Jóns bola. Maðurinn leit mjög hlægilega út. Þegar að hliðinu kom, hjelt dyravörðurinn að maðurinn væri ekki með öllu viti og allt fólkið t kring skeliihló. Loks komu nokkrir prestar til, þrifu Jón bola í kragann, tóku peninga hans af honum og fleygðu houum síðan á dyr. Markaðirnir á götunum í Peking eru mjög fjörugir og hvergi kemur þjóðhnð eins vel fram og þar. Þar heyra menn gamla einkenni- lega þjóðsaungva, sem geymst hafa á vörum fólksins frá laungu liðnum öldnum og þar er leikið á dúfuhljóðpípuna, en hún er almennt hljóðfæri í Kína. Hún er búin ril úr bambus- reyr og stjelfjaðrir af dúfu festar við annan endann. Á þessa hljóðpípu má ná mjög fögr- um tónum. Leo Tolstoi og Nobeisverðlaunin. Úí úr Nobelsverðlaunaveitíngu sænsku Aka- demísíns til skáldskaparins, hafa 42 Svi'ar, rit- höfundar, listamenn og fagurfræðíngar, sent Leo Tolstoi svolátandi ávarp : »1 tilefni af því, að Nobelsverðiaununum til skáldskaparins hefur nú í fyrsta sinn verið út- býtt, óskum við undirskrifaðir sænskir rithof- undar, listamenn og fagurfræðingar að tjá yður aðdáun vora. Vjcr lítum ekki aðeins til yðar sem hins heiðursverða öidungs nútímans bók- mennta, heldur einnig sem eins afhinum miklu og djúpskyggnu skáldum, sem að vorri ætlun fyrst og fremst hefðu átt að koma til greina, jafnvel þótt þjer sjálfur hafið aldrei sóttst eft- ir nokkrum slíkum launum. Við höfum því fremur fundið hvöt hjá okk- ur til þess að ávarpa yður þessum orðum, sem það er ætlun vor, að stofnun sd, sem hefur það hlutverk undir höndum, að útbýta nefndum verðlaunum, sje nú sem stendur hvorki þannig skipuð, að hún geti talist fulltrúi fyrir hinum ríkjandi listasmekk hjer í iandinu, nje hinu almenna áliti í þeim efnum. Sú skoðun, má ekki festa rætur erlendis, að hin frjálshugs- andi og frjálsskapandi list sje ekki einnig hæsf metin og lífseigust dæmd hjá vorri afskekktu þjóð.« Finnland. Um x/a milij. Finna sendi Rússakeisara í fyrra ávarp og kvartaði þar yfir því, að hin nýa fyrirskipun um landvarnarskyldu í Finnlandi væri ólögleg. Jafnframt kváðust þeir fusir á að taka á sig byrðar til hernað- arútgjaida, efþærværu löglega lagðar á. Svar keisarans er stutt og skýrt orðað. Hann seg- ir: »Avarpi þessu veiti jeg einga eftirtekt.* En landstjóri Finna, Bobrikoff, liefur ásamt keisarasvarinu birt tillögur hins íinnska ráð- gjafafulttrúa í St. Pjetursborg, Plehwe, seni er rússncskur maður, og þykir sú aðferð nýlunda. Plehwe hefur iagt til að sumir af þeim esn- bsettismönnum, sem utidir ávarpið Iiöfðu skrif- að, verði sviftir embætti, en aðrir megi ald- rei flytjast í æðri embætti. Hann segir enn- frcmur, að nauðsynlegt sje að Finnar fái aí vita, að ef stjórnin meigi ekki reiða sig á, a5 embættismenn hennar á Finnlandi fylji henni að málam, þá verði embœttin tekin af þeim og veitt rússneskum mönnum. Þræturnar um þetta mál hafa haft þau áhrif að útkoma þriggja finnskra blaða hefur alger- lega verið bönnuð. Þar að auki hefur eitt blað verið bannað í fimm mánuði, annað í fjóra, þriðja í þrjá og fjórða í einn mánuð. Enn hafa tvö blöð feingtð árninníngu og að- vörun. Tveir finnskir embættismenn hafa ver- ið settir frá embættum, yfirmenn tollgæslunn- ar og fángahúsanna. NorðurljÓS. Norska ríkisráðið leggur til að stórþíngtð veiti 38,000 kr. til norðurljósa- rannsókna. Formaður rannsóknanna á að verða prófessor Birkeland. Rannsóknirnar eiga að fara fram á fjallinu Haldde í Alten og á eynnt Jan Mayen. Kina. Snemma í f. m. kom Kínakeisari og keisaraekkjan með hirð sína heim aftur tii Peking, eftir flóttann þaðan í sumar sem leið. Viðhöfnin var mjög mikil. Keisarafólkið var Íborið í gulum burðarstólum. Sendiherrar vest- urlanda feingu til umráða tvö hús við eina af S þeim götum sem keisarafylgdin fór um, til þcss \ þeir gætu sjeð hana, og það er í frásögur faert 1 og þykir merkilegt, að gamla keisaraekkjan

x

Bjarki

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Bjarki
https://timarit.is/publication/28

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.